The Choice: Embrace the Possible - Dr. Edith Eva Eger (2017)

Prachtig, maar zo nu en dan òòk langdradig. Desalniettemin steek je veel van dit boek op zoals: vergeven, niet blijven hangen in het verleden- je hebt daar immers geen invloed meer op,- houden van jezelf, en haat niet met haat bestrijden- op die manier blijft haat intact. De schrijfster gaat er uiteraard in het boek dieper op in.

Overigens begint het verhaal midden in de oorlog. Ze heeft Auschwitz overleefd. Later moet ze leren omgaan met haar trauma's. Dit pakt ze zò serieus op dat ze er haar vak van heeft gemaakt, namelijk: psycholoog.

In dit interview in Trouw van afgelopen weekend eveneens een indruk van Edith Eva Eger. Indrukwekkend.

Ik kreeg dit boek (en een vervolg) van de moeder van m'n vriendin voor Kerst. Zij is coach en gaf aan dat deze filofosie in dit boek voor een groot deel de hare is en dat wilde ze me zo geven. In ruil heb ik haar een kleine bloemlezing aan Russiche literatuur gegeven. Dus elkaar iets geven dat bepalend in ons leven is en iets over onszelf zegt, daar kwam het op neer. Dit deden we zonder dat van elkaar te weten want de cadeautjes waren volledig naar eigen vrije invulling.

Enfin, het boek zelf dan. Het is niet per se een goed geschreven boek. Stillistisch nogal simpel en elk gevoel wordt volledig uitgekauwd aan mij als lezer opgediend. Ik kan er zelf niks meer van maken, de fanstasie wordt nergens geprikkeld. En het hoofdthema over vergeving zoeken is aardig, maar vond ik niet heel sterk.

Wel is dit boek een aardig inkijkje in te leven van mevrouw Eger, van het leven van de Joden in het Hongarije/Slowakije van de jaren 40. Ook de Holocaust wordt helder verwoord maar ook wat afstandelijk. Ondanks alle verschrikking leest het wat zakelijk allemaal (en misschien ook niet zonder reden). Maar ook daarna blijft het boek wel genoeg interesseren met een prima beeld inzake emigratie naar Amerika en vooral het laatste deel waar Eger veel voorbeelden uit haar praktijk benoemt en hoe ze de problemen van mensen oploste, dat is simpelweg enorm boeiend en zorgt voor een goede voldoende al met al. 3,5*.

Vooral indrukwekkend omwille van het levensverhaal van Edith Eva Eger dat ze op boeiende wijze vertelt. NIet voor het eerst lees ik dergelijk aangrijpend levensverhaal - over de specifieke omstandigheden van het overleven in een concentratiekamp - maar hier vind ik het wel bijzonder dat de auteur parallel 2 visies aanhoudt. Enerzijds kijk je als lezer door de bril van de negentienjarige die Eger was op de momenten van waarheid. Anderzijds voegt Eger er een rijke laag aan toe vanuit het perspectief van de gedoctoreerde psycholoog die ze is op het moment van schrijven. De relaties met de ouders en familie, de relatie tussen haar ouders onderling, het fundament van haar jeugd beent Eger messcherp uit. Naarmate het boek vordert, vooral na het hoofdstuk van de bevrijding, krijgt het voor mij meer en meer een American Dream’achtige glans. Effectief slaagt Eger erin haar leven met gezin in de USA herop te bouwen. Knap na al die trauma’s. De nadruk komt te liggen op het blijvende streven van Eger wat leidt tot een resem diploma’s in de psychologie en onderscheidingen. Als lezer voel je hoe belangrijk die (in wezen materiële) onderscheidingen voor haar zijn. En ergens geeft ze in het boek ook wel aan dat daar een achterliggende reden voor is (zoals altijd). Dat onderdeel van het boek vond ik in zijn totaliteit toch wat minder. Interessanter wordt het voor mij dan weer wanneer ze over haar contacten met patiënten verhaalt.

Dekt de titel de lading van het boek? Het is zeker een inspirerend boek al moet je als lezer geen handleiding voor het leven verwachten. Wat ik er toch ook van onthoud, is dat je in het leven af en toe een tikje geluk nodig hebt. Wat Eger - naast haar enorme wilskracht - ook nodig had om het concentratiekamp te overleven.

Als ik vandaag overleef, zal ik morgen vrij zijn

“Nou, nou,” mompelde ik in mezelf bij de quote van Desmond Tutu op de cover van ‘De keuze’ geschreven door klinisch psycholoog Dr. Edith Eva Eger. De Nobelprijs winnaar was van mening dat het boek van EEE
‘Een geschenk aan de mensheid is. Een van die zeldzame en onvergankelijke verhalen waarvan je niet wilt dat ze eindigen en die je voorgoed veranderen.’
Dat zou vast wel meevallen, goed voor de verkoop. Zo hoog wordt het tot nu toe op deze site niet gewaardeerd…

Het boek van EEE heeft na het voorwoord vier delen, het eerste deel beschrijft vooral het leven in haar ouderlijk huis en de deportatie en gevangenschap naar en in Auschwitz, waar EEE anderen hielp, deelde, waar ze ook geholpen werd en zichzelf telkens weer toesprak ‘Als ik vandaag overleef, zal ik morgen vrij zijn.’ De daarop volgende delen volgen haar bevrijding, de vrijheid zelf en het slotdeel ‘Genezing’. In dit laatste deel veel voorbeelden: hoe werkt EEE met de mensen die bij haar aankloppen of die naar haar doorverwezen zijn. Opmerkelijk hierbij dat zij niet alleen begeleidt, meermaals wordt expliciet benoemd wat patiënten brengen, hoe EEE evengoed van hen leert en wat.

Voor mij heeft EEE een boeiende en prettige schrijfstijl, hiernaast waardeer ik de opbouw en inhoud van het boek hoog. Al in haar inleiding heeft ze me bij mijn kladden, ik ben bijna bij EEE in haar spreekkamer, waar ze dan nog niet weet dat de patiënt tegenover haar, een commandant, een pistool bij zich heeft. Ze observeert zijn katatoon gedrag. EEE voelde bij zijn binnenkomst wel direct gevaar. Wat ze doet zet bij mij een toon.
Erna volgen de genoemde delen waarbij ik pas in het laatste deel achter het verdere verloop van de behandeling van de commandant kom. EEE beschrijft hiernaast regelmatig met enkele woorden een verduidelijking bij een vroegere situatie met de toevoeging dat ze de verduidelijking destijds nog niet wist. Persoonlijk vind ik deze verklaringen te waarderen, het tekent voor mij dat EEE rationeel eveneens wéét waar ze het over heeft, wat gevolgen van de gebeurtenissen in haar leven zijn (geweest) of hoe het in leven van anderen kan spelen.

Vanzelfsprekend leeft EEE met haar verleden, onder andere heeft ze voor Mengele moeten dansen en werd ze voor dood achtergelaten op een stapel levenloze lichamen. De gedachte ‘vandaag overleven en morgen vrij zullen zijn’ was één ding, erna volgde de ironie van vrijheid, het was in vrijheid moeilijker om hoop en een doel te vinden. EEE verzet zich tegen het feit dat PTSS en stoornis wordt genoemd. Het is volgens haar geen ontregelende reactie op een trauma, maar een natuurlijke en normale reactie; de innerlijke wereld is geen bron meer van kracht, maar van pijn, verlies en angst, van herinneringen die niet meer te stoppen zijn. Voor EEE waren er twee werelden, de ene waarvoor ze koos: haar leven in vrijheid herpakken, werken, kinderen opvoeden, studeren. Hiernaast het leven als immigrant, de taal (nog) niet spreken, discriminatie, de schaamte die dit met zich mee bracht en die ze haar kinderen wilde besparen, haar vroegere wereld die ze ontkende maar zonder toestemming zich tot haar doordrong.

EEE hoopte dat haar boek een instrument naar genezing zou zijn, ze stelt: misschien moet je als je wilt genezen niet het litteken willen uitwissen of repareren. Genezen betekent dat een wond verzorgd moet worden.
‘De keuze’ is voor mij nergens te zwaar, dat komt door de kracht van deze vrouw, de doelen die ze vindt. Hoe ze dit gebruikt in haar werk. We hebben niet altijd regie over wat er gebeurt, maar over hoe we ermee omgaan wel. Daar hebben we een keus, hoe klein ook en in onszelf.
EEE draagt haar boek op aan de vijf generaties van haar familie. Een mooier geschenk kon ze hen m.i. niet geven. En Desmond Tutu? Ik ben het bij nader inzien met hem eens. Ik neem dit boek mee in mezelf.

5*

Ik kon niet erg genieten van dit boek. Ik vond de schrijfstijl verre van literair en vaak kwam het toch erg beschrijvend over. Er zat weinig diepgang in qua emoties, karakters etc. Ik heb hem niet kunnen uitlezen.

Verder nog wat bedenkingen:

1. Dansen voor Mengele?
Ze doet het voorkomen alsof ze jarenlang als persoonlijke ballerina voor Mengele heeft gedanst, maar in weze waren het drie pirouettes in een barak. Tja.

2. Survivor Bias
Dit boek komt erg over als iemand die in de basis al enorm sterk was even gaat uitleggen hoe je om moet gaan met moeiten. Een beetje zoals voormalige commandos (dat zijn bijna altijd mensen die in de basis al sterker zijn dan anderen) gaan uitleggen hoe je moet doorzetten. Maar er is zoiets als genetische aanleg, en sommige mensen zijn in de kern geestelijk enorm sterk, bijvoorbeeld omdat hun zenuwstelsel niet zo gevoelig afgesteld is. Er is een biologisch component. Edith hoort waarschijnlijk bij die sterke groep, en dat verklaart ook dat ze 99 is geworden én ondanks haar moeite veel heeft bereikt. De boodschap (lijkt me) is dat ieder mens ongeacht wat je meemaakt een keuze heeft, en dat impliceert dat je vooral zelf verantwoordelijk bent voor je (on)geluk. Want als Edith Auschwitz heeft overleeft, wie ben jij dan nog om kapot te gaan aan je traumatische jeugd, je seksueel trauma, je pestverleden of wat dan ook. Maar er zijn legio mensen die ook ontsnapt zijn uit concentratiekampen, maar die desondanks nooit echt bevrijdt zijn van die kampen. Kortom, het komt wat simplistisch en ongenuanceerd over.

2 sterren.

Tja … Benjamin2026 …

Ieder zijn beleving en mening. Waarbij ik zeker voor de onlangs overleden Dr. Edith E. Eger niet het idee heb (gehad) bij het lezen van dit boek dat het simplistich en ongenuanceerd overkomt.
Juist niet door de beschrijvende gedeelten, het is geen Literatuur met hoofdletter L inderdaad. Het is een autobiografisch relaas, hoe deze vrouw de gebeurtenissen beleefd en overleefd heeft.

Wel dus hoe deze vrouw, op haar manier, gruwelijkheden heeft overleefd. Wie zou ik, bijvoorbeeld, dan zijn om te gaan beoordelen hoeveel situaties, zoals hoeveel dansen voor Mengele gaan meetellen als een persoonlijke ervaring … we hebben het hier wat betreft Mengele over een mens die met éen gebaar naar links of rechts een lot bezegelde bij aankomst in Auschwitz.
Of hoe vaak moet een mens voor dood worden achtergelaten…

Ik heb evenmin het idee gehad dat Edith E. Eger niet ‘leefde’ met de verschrikkingen in zich. Wel dat en hoe ze anderen, mensen met (oorlogs)trauma’s heeft geholpen. Hoe zij dit heeft overleefd als bruikbaar ‘middel’, dit deelde …
Illustrerend vond ik de man met oorlogstrauma’s die ze hielp en ter plekke tijdens de intake besloot: we gaan naar buiten, de hond uitlaten in plaats van in deze spreekkamer blijven. Dat wéten, invoelen …
Wat kon ze nog meer doen?

Dus ja, ‘tja’ denk ik inderdaad bij jouw mening bij een niet uitgelezen boek. Dat mag maar ik heb er moeite mee en dat wil ik dan weer kwijt. Zeker wat betreft de nature/nurture ideeën … dan denk ik, straks had ze zich nog schuldig moeten gaan voelen dàt ze het heeft overleefd, sterk was. Wat trouwens zoveel overlevenden met zich meedragen… maar dan dwalen we af van wat deze auteur heeft willen vertellen.

Geen reden om zuur te gaan doen zus. Vergeet niet dat ik maar een vreemdeling ben op het internet die geen enkele verbinding met jou heeft. Dus zonde van je energie om je druk te maken over mijn mening. Smaken verschillen, ervaringen ook. Sommige mensen vinden De Alchemist van Paulo Coelho diepgaand en een meesterwerk. Dus tja, ik bedoel maar.

Deze website is nu juist opgezet als middel om met elkaar van gedachten te wisselen over boeken. Dat is geen 'druk maken' maar met elkaar in gesprek gaan, anoniem weliswaar, maar wie hier post kan een reactie verwachten.

Discussie is wat anders dan tussen de regels door passief agressieve opmerkingen maken. Ik heb daar een broertje dood aan. Hou het gewoon bij de inhoud. Zij geeft dit boek vijf sterren wat betekent dat dit boek voor haar een van de beste boeken is die zij heeft gelezen. Dat is prima. Ik geef het twee sterren wat betekent dat ik het weinig interessant vond. Dat is ook prima. En dan heb ik me nog ingehouden!

Over hoeveel sterren iemand een boek geeft, daarover gaat de discussie nooit, bij mijn weten. En ik kan het gemist hebben, maar als buitenstaander in deze discussie zijn de passief agressieve opmerkingen me niet opgevallen. Fijn is het natuurlijk dat je besluit met de opmerking dat je je hebt weten in te houden. Kennelijk voelde je je gekwetst.

Nee ik bedoel dat ik mij ingehouden heb wat betreft hoe ik mijn mening over dit boek heb verwoord! Ik voel me niet gekwetst. Waarom zou ik mij laten kwetsen door een vreemdeling met een mening? Ook vind ik het prima als andere mensen dit boek prachtig en levensverrijkend vinden. Maar laat mij in mijn waarde als ik het niets vond.

Fijne avond!

Met ‘zich ingehouden’ bedoelde Benjamin geloof ik alleen dat hij zich in zijn verwoorde kritiek op het boek heeft ingehouden? Ik snap hem wel. (Kijk, ook daar kunnen we op dit forum over discussiëren. )

Edit: ah, je was me al voor!