menu

Tsjaikovskistraat 40: Autobiografische Vertelling over Rusland & Revolutie - Pieter Waterdrinker (2017)

mijn stem
3,75 (12)
12 stemmen

Nederlands
Autobiografische Roman

352 pagina's
Eerste druk: Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam (Nederland)

Pieter Waterdrinker neemt de lezer mee op een reis door de Russische geschiedenis en door zijn eigen leven. Vertrekpunt is zijn huis in Sint-Petersburg, waar de auteur woont met zijn vrouw en drie poezen, midden in de buurt die honderd jaar geleden het epicentrum was van de Russische revolutie van 1917. Behalve een kroniek over deze periode, die de loop van de Europese geschiedenis van de twintigste eeuw ingrijpend zou bepalen, is de roman een verslag van het onwaarschijnlijk avontuurlijke leven van de auteur, die de afgelopen kwarteeuw in de Sovjet-Unie en Rusland doorbracht.

zoeken in:

avatar van Pecore
4,0
De immer brutale en dikwijls ontroerende Pieter Waterdrinker heeft na Poubelle wederom een dijk van een boek geschreven. Met frisse en voor de lezer omgekeerd evenredige tegenzin, want er is geld nodig, zet Waterdrinker zich aan een nieuw boek. Dit maal over zijn eigen geschiedenis, verweven met het revolutionaire Rusland van begin twintigste eeuw.

Het is een avontuurlijk, eerlijk en cynisch werk geworden. En het houdt het westen, waar de voorname lieden van de bevolking zogezegd het Rijk van de Rode Teugels vormen (door links te prediken maar rechts te leven), confronterend een spiegel voor. Spijtig dat dit zijn laatste boek zal zijn, maar het is hem gegund.

avatar van Jasper
3,5
Genoten van dit boek. Was voor mij de eerste keer dat ik iets las van Waterdrinker, maar het was een warm welkom. Dit boek balanceert tussen autobiografie, geschiedschrijving en ik vermoed toch ook wel wat fictie. Het beschrijft zijn leven in Rusland vanaf de jaren '80 en daarmee de teloorgang van de Sovjet-Unie. Tegelijkertijd vlecht Waterdrinker er het verhaal van de Russische Revolutie tussendoor. Het boek is het best - vind ik - in zijn beschrijving van het alom corrupte maar ook aantrekkelijke land dat balanceert tussen Sovjet-Unie en Rusland.
Het einde van het boek vond ik minder: een poging het Westen een veeg uit de pan te geven vermengd met wat hallucinante scenes in nachtelijk St. Petersburg. Echter, het boek toch met een glimlach weg kunnen leggen.

avatar van Jasper
3,5
Pecore schreef:
Spijtig dat dit zijn laatste boek zal zijn, maar het is hem gegund.


Hoezo?

avatar van Pecore
4,0
Dat schrijft hij in dit boek.

avatar van Jasper
3,5
Klopt. Geloof jij het?

avatar van Pecore
4,0
Och, het bloed kruipt soms waar het niet gaan kan. Ik geloof wel dat zijn intenties oprecht zijn. Maar ik zou het absoluut niet jammer vinden als hij erop terugkomt.

avatar van eRCee
3,5
Dit is een heerlijk boek, van Pieter Waterdrinker. Hij schrijft het volgens de methode-Dostojewski: het voorschot is al ontvangen en de deadline is hard. Een roman op bestelling, broodliteratuur. Ondanks de frisse tegenzin die de verteller tentoonspreidt swingt het verhaal echter van begin tot eind. Niet in de laatste plaats natuurlijk door de bijzonder interessante geschiedenis van het 20e-eeuwse Rusland. Maar het is ook de vette, flamboyante stijl van Waterdrinker die de lezer inpakt. Plus zijn persoonlijke betrokkenheid en anekdotes.

Hierboven is al gememoreerd dat het slot wat vreemd aanvoelt. Daarvoor zijn twee redenen. Ten eerste (en voor mij het belangrijkste) komen de laatste pakweg 80 pagina's slordiger over qua stijl. De redacteur is bijvoorbeeld vergeten her en der wat punten te plaatsen. Dit maakt het allemaal minder prettig lezend. Daarnaast gooit Waterdrinker hier dan toch zijn engagement op tafel. Het aardige is dat hij zelf aangeeft dat hij daar helemaal niet van houdt in literatuur en dat hij eerder al een meelezende vriend opvoert die aandringt op het leggen van verbanden tussen de Russische situatie en de huidige vluchtelingenproblematiek. Door deze truc vind ik het eigenlijk wel passen. En het beeld van de rode teugels is gewoon heel treffend.

Erg fijn boek. Geen grote literatuur misschien maar wel een klein feestje om te lezen.

avatar van Donkerwoud
3,5
Ik doe eens mee met de hippe kinderen, een recensie volgt.

avatar van Donkerwoud
3,5
Nooit geweten dat de uitspraak 'de geschiedenis herhaalt zich nooit, maar rijmt altijd een keer' van Mark Twain komt en niet alleen uit een songtekst van Spinvis. Zo leer je nog eens wat. In ‘Tsjaikovskistraat 40: Autobiografische Vertelling over Rusland & Revolutie’ (2017) zet Pieter Waterdrinker zichzelf neer als een (beetje foute) geschiedenisleraar in een schelmenroman waarin heden en verleden van Rusland bij elkaar komen. Soms stijgt het werk boven zichzelf uit met die lange, meanderende zinnen waarmee Waterdrinker de kleurrijke locaties uit zijn roman tot leven brengt of - naar het einde toe - een opzwepende, vileine beschouwing eruit knalt over de EU-ideologie als het 'Rijk van de Rode Teugels'. Soms krijgt het autobiografische in de traditionele zin ietwat de overhand en beschrijft hij gebeurtenissen die misschien van invloed waren op zijn persoonlijke leven, maar niet direct iets toevoegen aan het grotere Ruslandverhaal dat hij vertelt. Er had iets gekapt en gesnoeid kunnen worden in zijn veelgebruik van bijvoeglijke naamwoorden en de grote hoeveelheid uitweidingen en herhalingen. Soms - en nu begeef ik me op glad ijs - schurkt hij tegen racistische beeldspraak aan met bijvoorbeeld een terloopse typering over Lenin's 'Aziatische moordenaarsogen'. Maar met deze roman wist Pieter Waterdrinker me toch vooral heerlijk weg laten dromen bij die archaïsche sfeerbeschrijvingen met een vleugje Reviaanse polder-ironie.

avatar van eRCee
3,5
Komaan, je laat je teveel beïnvloeden door de scherpslijpers op Twitter en daarnaast maak je gewoon een logische fout. Je kan Aziatische ogen hebben, je kan moordenaarsogen hebben, en je kan ook Aziatische moordenaarsogen hebben (waarmee dus niet gezegd is dat Aziatische ogen moordenaarsogen zijn).

avatar van Donkerwoud
3,5
eRCee schreef:
Komaan, je laat je teveel beïnvloeden door de scherpslijpers op Twitter en daarnaast maak je gewoon een logische fout. Je kan Aziatische ogen hebben, je kan moordenaarsogen hebben, en je kan ook Aziatische moordenaarsogen hebben (waarmee dus niet gezegd is dat Aziatische ogen moordenaarsogen zijn).


Er is niet zoiets als moordenaarsogen (alleen in metaforische zin) en daar hoeft zeker niet de uiterlijke kenmerken van een diverse groep mensen aan toegevoegd te worden.

avatar van eRCee
3,5
Dat hoeft niet maar dat mag wel, zeker als dat literair mooier is (dan kruipt het zelfs al richting moeten). Nogmaals, de auteur zegt hiermee niets over Aziaten.

avatar van Donkerwoud
3,5
Ik lees de zin nog eens in haar geheel en ik blijf vinden dat Waterdrinker voor nare en beladen typeringen kiest. Is overigens z'n goed recht, maar doet voor mij afbreuk aan de roman. Overigens is de koppeling tussen Aziatische trekken en (zoals hij Lenin hier beschrijft) zijn schrille stem en neurotische motoriek om een andere reden nog beladen: de koppeling tussen kenmerken van psychiatrische stoornissen en het Aziatisch zijn. Een scheldwoord als 'mongooltje' komt niet uit de lucht vallen, zeg maar.

Maar ik laat het finale oordeel bij u, kritisch denkvolk: 'Hier (...) begon Lenin met zijn schrille stem, zijn neurotische motoriek en Aziatische moordenaarsogen aan de excercitie van de dood'.

avatar van Pecore
4,0
Ik vind dat toch vrij onschuldige beeldspraak, in hetzelfde rijtje als Nederlandse gierigheid en Belgische domheid.

avatar van Donkerwoud
3,5
Pecore schreef:
Ik vind dat toch vrij onschuldige beeldspraak, in hetzelfde rijtje als Nederlandse gierigheid en Belgische domheid.


En toch zijn de twee voorbeelden die je noemt ordinaire clichés over groepen mensen. Ik vind het geen teken van sterk schrijverschap als een auteur zich herhaaldelijk beroept op dit soort (uiteindelijk weinig zeggende) bijvoeglijke naamwoorden. Waterdrinker lardeert weinig subtiel zijn proza met clichés. Iemand wees me er trouwens op dat moordenaarsogen een brakke vertaling lijkt van het Amerikaanse 'killer eyes'.

avatar van Pecore
4,0
Nouja, daar valt dan over te twisten (die voorbeelden van mij zijn inderdaad clichés van de bovenste plank), over dat sterke schrijverschap. Maar ik vind het niet naar racisme rieken. Een schrijver wordt zo ook teveel beperkt in z'n uitdrukkingsmogelijkheden als dergelijk taalgebruik niet meer kan.

avatar van eRCee
3,5
De voorbeelden van Pecore (met wiens laatste reactie ik het helemaal eens ben) gaan eigenlijk in tegen mijn eerdere stellingname. Als je het over Nederlandse gierigheid heb, dan koppel je een eigenschap aan een nationaliteit. Mijns inziens is dat bij 'Aziatische moordenaarsogen' niet het geval. Het gaat om een dubbel bijvoeglijk naamwoord bij het zelfstandig naamwoord ogen. Deze beschrijving geeft daarmee twee kenmerken van de ogen van Lenin tezamen. Het zouden ook Kaukasische moordenaarsogen kunnen zijn geweest, of Arabische moordenaarsogen. Bij moordenaarsogen als zodanig kan je je weinig voorstellen, het is inderdaad beeldspraak, maar het wordt verder ingekleurd met een fysiek kenmerk (zo stel je je een donkere iris en een kleine lidspleet voor bij dit beeld, bijvoorbeeld Kaukasische moordenaarsogen roept meer een staalblauwe blik op of iets dergelijks).
Vergelijk het met iets als een 'vochtige lentebries' (de bries is een lentebries, geen zomerbries of herstbries, en hij is vochtig, niet zwoel of kil of warm).

En verder is moordenaarsogen net zo min een brakke vertaling van killer eyes als boot een brakke vertaling is van boat. De germaanse talen lijken soms gewoon erg op elkaar.

avatar van Donkerwoud
3,5
Oké, oké...ik was het eigenlijk al een beetje met Pecore eens, maar tegen zo'n diepgravende analyse kan ik niet meer op. En de geciteerde passage doet tbh het boek als geheel geen recht, want ik heb het (ondanks een 'overdaad' aan bijvoeglijke naamwoorden) met zeer veel plezier gelezen.

Gast
geplaatst: vandaag om 06:59 uur

geplaatst: vandaag om 06:59 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.