Quatertemperdagen - Erik Vlaminck (1992)

Quatertemperdagen zijn voor de Rooms-Katholieken onthoudingsdagen, bezinningsdagen die aan het begin van de vier seizoenen plaatsvinden. De personen, die in dit boek voorkomen, hebben geen gemakkelijke levens. Op een gegeven moment vraagt de ik-persoon (Erik Vlaminck, toen nog op jonge leeftijd) uit deze roman aan zijn moeder, wat deze quatertemperdagen eigenlijk zijn. Op haar antwoord, dat het dagen van boetedoening zijn, is zijn wedervraag: "En wanneer is dat?". Zijn grootmoeder Fien van Riel komt tussen met: "Dat is hier alle dagen".

Dit boek is gebaseerd op feiten, herinneringen, dagdromen, fantasie.

Op één van de beginpagina's, voor de eigenlijke roman, staat het citaat:
Ik zal de auteur ontslaan van de verplichting de feiten waarheidsgetrouw te registreren. De werkelijkheid is onbeschrijflijk en het onthullen van privé-geheimen heeft een kwalijk luchtje. Het zou geen pas geven familieleden, die geen schrijver zijn, op papier te koeioneren.
Dat citaat is afkomstig van György Konrád.

Veel informatie heeft Erik Vlaminck gehaald uit gesprekken met Leon Van Riel, broer van de grootmoeder van Erik. Leon was vroeger Wattman, trambestuurder. Eén van zijn verhalen wordt kort aangestipt in één van de twintig korte hoofdstukken van dit boek, komt uitgebreid terug in De Wattman: Een Vertelling - Erik Vlaminck (2016).

Het boek is chronologisch van opbouw, begint op 10 augustus 1912 met een drama rond een waterput. Daarbij worden al een aantal personen uit de familie (grootouders en verwanten) van Erik Vlaminck geïntroduceerd. Met name zijn grootouders Fien Van Riel en Eduard Rombouts komen uitgebreid aan bod. Voor de tuba van Eduard is in een aantal situaties uit verschillende hoofdstukken ook een duidelijke rol weggelegd. Het verhaal loopt uiteindelijk door via George Vlaminck en Anna Rombouts, de ouders van Erik, naar de jeugd van Erik zelf.

Bekende elementen uit zijn werk, zoals de fraaie Vlaamse taal en humor, keren ook hier terug.
Zwarte humor ontbreekt ook niet, zoals in een paar opmerkingen in de scenes rond de waterput, in het verhaal over de schildklieroperatie van zijn grootmoeder, de toespelingen die zijn grootvader maakt op Jaak, de manier waarop Leon over zijn eigen handicap spreekt.

Door alle ellende, die de hoofdpersonen meemaken, komt het verhaal indrukwekkend over.

De slotconclusie van Erik uit de epiloog is direct invoelbaar en sluit feilloos bij dat indrukwekkende aan:
Ik bewaar een gedeukte tuba, twee teerlingen, een oorbel en een brief.
En onbeschrijflijk veel weemoed.

Sol1 Lees je dit jaar alles van Erik Vlaminck? Gaat het je dan niet vervelen?

"Erik Vlaminck" en "vervelen"? Fi donc!

Het zal lastig zijn alles van hem te lezen, omdat ik hier zeker niet alles van hem heb. Ik heb zijn profiel wat aangevuld en probeer mijn commentaar wat te beperken, tot de boeken die nog niet op de site stonden.

Quatertemperdagen (roman, Wereldbibliotheek 1992)
Wolven huilen (roman, Wereldbibliotheek 1994)
Stanny, een stil leven (roman, Wereldbibliotheek 1996)
De portrettentrekker (roman, Wereldbibliotheek 1998)
Houten schoenen (roman, Wereldbibliotheek 2000)
Het schismatieke schrijven (roman, Wereldbibliotheek 2005)

Maken deel uit van een zesdelige cyclus, ik heb ze ook alle zes achter elkaar gelezen, het zijn trouwens ook geen hele dikke boeken. En dat was volgens mij gelijk nadat ik kennis maakte met Erik Vlaminck (via Suikerspin). Dus eigenlijk las ik zeven boeken achter elkaar. Toen ik ze uit had wilde ik maar één ding: MEER!!!!

Abubakari,
Je moet eens zien, of je je stemmen kan aanvullen hier. ik had al eerder op je eigen site gezien, dat je ze allemaal had gelezen (ik nog niet), maar er ontbraken een paar delen aan die zesdelige reeks hier. Ik heb die er tussen gezet.
Je hebt meer van zijn werk gelezen dan ik, welke zou je Lalage aanraden?

Goed idee Sol1, ga ik doen. Spread the word of Erik Vlaminck!

Ik zie dat Lalage zelf al bij Suikerspin uitgekomen is. Zou ik ook tippen, al vind ik eigenlijk al zijn boeken geweldig.

Dit is deel 1 van zijn familiekroniek:

In dit deel spelen zijn grootouders van moeders kant de hoofdrol.
In de proloog van dit boek is het 1912 en is de oma van Erik een meisje van zes. Ze ziet hoe haar vader haar oom uit een put haalt. Haar oom heeft zelfmoord gepleegd. Haar tante was al gek en is nu nog gekker, haar neefje is een zwakbegaafd jongetje van zes.
Het is de opmaat voor een leven vol kommer en kwel. Jaren later is oma “groot” en getrouwd met Eduard. Een nazaat van de eigenaar van een goedlopende kroeg. Eduard drinkt veel, erg veel. Hetgeen de fietsenzaak die hij met zijn broers bestiert op de fles doet gaan. En dan moet de tweede wereldoorlog nog uitbreken. En moeten hun beide kinderen nog komen te overlijden. En uiteindelijk overleeft oma ook haar man. En haar derde kind.
Ondertussen heeft Opa dan ook nog een vrouw die hij erg graag ziet, maar waarvan hij er pas achterkomt hóe graag op het moment dat zijn vrouw hem vertelt heeft dat ze een pakske van hem verwacht (ze is zwanger van hem, voor wie de Vlaamse zegswijzen wat minder begrijpt).

Zoals gewoonlijk dus weer zware kost die Vlaminck ons levert. Maar ook nu weer geschreven op een aanstekelijke manier. Met een portret van een oudoom die zich bij de bezoeken van Erik ontpopt tot meer dan een groot verteller. Daarnaast weer het Vlaamse taaltje waar ik erg van hou. En een beeld van vroeger tijden ontdaan van welke vorm van romantiek dan ook. Armoede, dood, oorlog en mensen die in een gesticht terecht komen.
En toch is het (bij tijd en wijle) gewoon erg grappig.

De serie bestaat dus uit zes (vrij dunne) boeken. Deel één heeft 126 pagina’s. Uitstekend geschikt om tijdens een nachtdienst te lezen. (En om er daarna ook nog iets over te vertellen op mijn blog). Ik heb eerst de eerste drie delen mee genomen uit de biep. Alwaar deze boeken in het magazijn staan.

Later las ik ook nog de novelle “Anastasia”. Daarin gaat het over Jaak van Riel die in het begin van deel 1 in de put springt om een einde aan zijn leven te maken. De link met Suikerspin is er ook, Jaak bezoekt namelijk de kermis en ziet daar Anastasia, de ene helft van de Siamese tweeling uit Suikerspin. Jaak wordt verliefd op haar en trekt zich haar lot zo aan dat het uiteindelijk de druppel is die zijn emmer over doet stromen.
De stijl in dit boekje (beperkte oplage, 28 pagina’s) is meer poëtisch.

‘Oktoberkou is killer dan winterweer.
Grijze wolkenpakken boven Ettenhovendijk.
Regen in Stabroek, motregen.
Maar bij Moretusbos kan hij de muziek al horen.
Twee uur gaans.
Op klompen.’

ik hou erg van de zonder opsmuk gebrachte verhalen over de zelfkant, de psychisch gestoorden, de trotse vrouwen en de slappe mannen uit Vlamincks universum.

Je hebt het gelijk grondig aangepakt, deze vroege morgen