Legendi i Skazki Vostoka - Vlas Dorosjevitsj (1902)

De sprookjes van Vlas Dorosjevitsj werden niet door iedereen op dezelfde waarde geschat.

Vlas was goudeerlijk, had een hekel aan onrechtvaardigheid en kon zijn mond niet houden. Zijn sprookjes zijn in het grijze verleden in een aantal Russische kranten verschenen. Mede daardoor, werd aan een deel van die kranten door de toenmalige Tsaristische censuur een verschijningsverbod opgelegd. Zijn boek uit 1902 kreeg met eenzelfde censuur te maken.
Erger nog: zijn latere werk viel volledig ten prooi aan de Bolsjewistische censuur.
Pas in 1983 verscheen van het boek uit 1902 een Sovjet-editie. Daarvan zijn geen herdrukken.

De Russische titel van zijn boek uit 1902 betekent letterlijk: 'Legenden en Verhalen uit het Oosten'.
Een Engels boek, een eerste vertaling en nota bene pas uit 2012, heeft een enigszins vergelijkbare titel: 'What the Emperor Cannot Do: Tales and Legends of the Orient'
('What the Emperor Cannot Do' is de titel van één van de sprookjes uit het boek).
Desondanks lopen de twee boeken niet helemaal parallel. Beide boeken bestaan uit circa 30 sprookjes, maar het zijn niet volledig dezelfde verhalen.

Zijn sprookjes, vol van humor en stuk voor stuk aanklachten tegen de Russische autoriteiten uit die periode, zijn ook nu nog goed leesbaar. Dat ze daarbij herkenbaar blijven, is opnieuw een aanklacht tegen falende en nog steeds niet geëvolueerde overheden; ondanks het tijdsverloop van een slordige 120 jaar.

Staaltjes van zijn humor, om enkele voorbeelden van de achterkant van het Engelse boek te volgen, zijn onder meer:
"The law is like a dog: it must bite strangers and love its master";
"It is hereby the law, ignorance of which shall be no excuse, that at all times and under all circumstances 2 x 2 shall be 4½";
"As to hospitality, this is a true specialty of a judge: he always keeps his guests much longer than they wish to remain".
Ander voorbeeld uit de sprookjes, is een wijze raadgever van een Chinese keizer. Hoewel deze wijze raadgever door de keizer met welwillendheid wordt bekeken, is het oordeel van de keizer dat wijsheid slechts een wolk is, die een schaduw werpt op plezier. Wolken in de lucht blokkeren op dezelfde wijze het zonlicht.
Of de manier, waarop de naakte Waarheid (een vrouw) zich aanmeldt bij de poorten van een Arabisch paleis. De poortwachter Schaamteloosheid wijst haar erop, dat ze niet alleen haar sluier vergeten is, maar nog iets meer. Als de Grootvizier van haar komst hoort, constateert hij tegenover zijn vizieren: "haar komst betekent dat velen van ons zullen moeten vertrekken".
Wie de schoen past trekke hem aan: hoewel onschuldig in hedendaagse ogen, waren dit soort kreten en situatieschetsen voldoende om in die tijd heersers, hun vrienden en censoren woedend te maken.

Wie van sprookjes houdt, komt met deze verzamelbundel toch al goed aan zijn trekken.
De onderliggende boodschap aan het adres van de voormalige Russische heersers en hun volgers, maakt dat alleen maar beter.

Terzijde: Vlas Dorosjevitsj was een vriend van Anton Tsjechov. Zij schreven soms voor dezelfde kranten. Vlas heeft zijn ongebruikelijke voornaam te danken aan een verwarring tussen twee Russische en Latijnse letters, de V en de B. Direct na zijn geboorte werd hij te vondeling gelegd, met een Franstalig briefje erbij. Opmerking daarin dat hij nog niet gedoopt was, verzoek daarin hem als eerbetoon te vernoemen naar de Franse wis- en natuurkundige Blaise Pascal.

Heh, dat zijn nu leuke weetjes.