menu

Se Questo È un Uomo - Primo Levi (1947)

Alternatieve titel: Is Dit een Mens

mijn stem
4,28 (148)
148 stemmen

Italiaans
Oorlog

205 pagina's
Eerste druk: De Silva, Turijn (Italië)

De vierentwintigjarige jood Primo Levi wordt in december 1943 aangehouden. Samen met zeshonderdvijftig andere Italianen wordt hij op transport gesteld naar Polen. Na een vreselijke treinrit komen ze aan in Polen. Primo belandt bij de 'arbeidsgeschikten' en wordt samen met anderen in de kampen van Buna-Monowitz en Birkenau tewerkgesteld. Het leven in het kamp is hels; de afnemende levenswil, het systematische kapot maken van de menswaardigheid en de in het wrede overlevingskamp afstervende solidariteit onder elkaar nemen iedere hoop weg.

zoeken in:
avatar van psyche
psyche (crew)
Dertien vrij hoge stemmen, waar ik me gezien de titel en plot wel iets bij voor kan stellen. Dat er geen berichten geplaatst vind ik jammer.

avatar van eRCee
3,5
Primo Levi wordt samen met Imre Kertesz gezien als een van de belangrijkste vertolkers van de holocaust. Is Dit een Mens is eigenlijk wat je er van kan verwachten: een uniek kampverhaal dat toch een van de velen is. De herinneringen uit Auschwitz zijn indrukwekkend, literair vind ik het boek echter minder dan bijvoorbeeld Onbepaald door het Lot (Kertesz).

avatar van psyche
psyche (crew)
Voor mij persoonlijk is tot nu toe Moeder Was Niet Thuis voor Haar Begrafenis van M.S. Asnoni het meest indrukwekkende boek over de holocaust. Er zijn er veel meer. Zonder af te willen doen aan de ervaringen van welke vertolker dan ook (!) is soms een bepaalde invalshoek verassend. Als ik de inhoud van Onbepaald door het Lot lees heeft dit net als bij Arnoni een andere kijk dan de meeste schrijvers over oorlogservaringen. Steeds weer is het verbijsterend welke impact de oorlog hoe dan ook heeft gehad.
Voor mij is Een Hart van Prikkeldraad het enige boek met dit thema dat ik ondraaglijk vind qua inhoud. Is dit een Mens en Onbepaald door het Lot zal ik zeker gaan lezen.

avatar van ANDREO
5,0
Stapels boeken heb ik over de holocaust gelezen, omdat ik er ergens een antwoord wil vinden op honderduizenden vragen.
Ook Primo LEVI heeft me geen antwoord kunnen geven, integendeel hij heeft er nog meer opgeroepen!

avatar van Donna Tartt
4,0
Dit boek is naar mijn mening bijna verplichte kost om te lezen! Iedereen zou dit boek moeten lezen. Werkt zeer relativerend.

Tjongejonge, wat mensen elkaar kunnen aandoen. Niet te geloven.... De volstrekte willekeur van de Duitsers. Primo had geluk. Hij stapte aan de "goede" kant uit van de trein. De anderen die de pech hadden om uit te stappen aan de andere kant gingen linea recta naar De Pijp.

Leerzaam; ik wist echt niet dat er zó veel kampen waren. Vernietigingskampen, alleen dat woord al... Kale hoofden, broodmager, Primo noemt zijn mede slachtoffers ook "wormen".
Intens triest boek maar daarentegen ook veel "Hoop".

-4-

3,5
Indrukwekkend, maar niet overrompelend. Dat kan gelegen zijn aan het feit dat ik al zó veel gezien en gehoord heb over de Shoah dat het wat minder hard aankomt. Wat ik vooral goed vind is de vlakke, objectieve toon waarmee Levi de nieuw tot stand gekomen maatschappij binnen het kamp beschrijft. De economie, de norman en waarden (hoe miniem ook) die voor mij aantonen waarin mensen van dieren verschillen. Het leven in het kamp begint eigenlijk weer 'from scratch' en dan is het heel indrukwekkend dat mensen zich daar - ondanks de ellende waarin ze moeten leven - in (her)schikken. De kille stijl van Primo Levi leent zich dan ook prima om dit te beschrijven.

4,5
Het dagelijkse "leven" in concentratiekampen heb ik nog nooit zo realistisch en indrukwekkend beschreven gezien. Inderdaad voor iedereen verplichte leeskost.

avatar van thomzi50
4,0
Vond dit toch wel erg indrukwekkend, door de simpele beschrijvingswijze en de indrukwekkende nuchterheid, ben eigenlijk zelden zo aangegrepen door een Holocaust-verhaal. Ik vind de tweede helft helaas wel minder dan de hartverscheurende eerste helft.

avatar van -JB-
4,5
'Is dit een mens' is een indrukwekkende getuigenis van het leven in Auschwitz. Levi beschrijft gebeurtenissen tussen zijn aankomst in het kamp en de bevrijding. Het is onvoorstelbaar dat Levi al in 1947 met zo'n afstand naar het kampleven kon kijken. Het boek lijkt zonder woede geschreven te zijn.
Het onrecht dat de gevangen werd aangedaan door de Duitsers is slechts de omstandigheid waarbinnen Levi moet overleven. Het echte gevecht dat hij beschrijft is de strijd tussen de gevangen onderling, maar vooral de strijd met zichzelf. Hoe zorg je dat je mens blijft? Wat blijft er van je over als je onder deze omstandigheden moet leven?

Hierdoor wordt het boek zoveel meer dan slechts een getuigenis. Het stelt een fundamentele vraag en laat het aan de lezer om de vraag te beantwoorden.

avatar van Halley23
4,5
Halley23 (moderator)
Nog steeds een van de beste boeken over de verschrikkingen van de holocaust. Afgelopen week ben ik in Krakow geweest en Auschwitz ligt daar vlakbij. Eigenlijk was ik niet echt van plan om de plek te bezoeken. Ik had zo veel gelezen (en gezien) over de materie dat ik dacht het allemaal wel te weten, tja en wat je noemt een vakantie-uitje is het natuurlijk niet maar dan voel je je toch min of meer verplicht om de plek te bezoeken. Toch beslist geen spijt dat ik er geweest ben; mede dankzij een uitstekende gids was het een verrijkende ervaring. De uitgestrektheid van het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau liet me echt duizelen en is amper te bevatten net zo min als de wreedheid en onmenselijkheid van de nazi's...

Se questo è un uomo heb ik nog niet gelezen, maar wel het laatste boek uit het drieluik over de concentratiekampen, I sommersi e i salvati (De verdronkenen en de geredden), dat Levi ongeveer 40 jaar later schreef, als ultieme nabeschouwing, en waarin hij regelmatig naar Se questo è un uomo verwijst. Ik vond het een erg helder, eerlijk en sereen essay, maar eigenlijk net niet diepgaand genoeg. Levi gaat naar mijn gevoel dikwijls iets te vlug terug naar de oppervlakte, en ik vrees dat dat nog meer het geval is in Se questo è un uomo, waar de afschuw nog veel minder is kunnen bezinken...

avatar van JJ_D
4,0
Zoals eRCee het zegt: niet zozeer is de verdienste literair, als wel menselijk. Een onmenselijk boek dat een enorm belangrijke plaats inneemt in de 20e-eeuwse geschiedschrijving (en daarna pas literatuur?), niet in het minst door zijn objectiviteit. Verpletterend, zeker ook de concrete details aangaande het gruwelijke einde van Auschwitz, waarvan ik eigenlijk geen weet had. Een literair meesterwerk? Misschien niet, maar wel verplichte "wetenschap" voor de moderne mens.

4,5
JJ_D schreef:
Zoals eRCee het zegt: niet zozeer is de verdienste literair, als wel menselijk. Een onmenselijk boek dat een enorm belangrijke plaats inneemt in de 20e-eeuwse geschiedschrijving (en daarna pas literatuur?), niet in het minst door zijn objectiviteit. Verpletterend, zeker ook de concrete details aangaande het gruwelijke einde van Auschwitz, waarvan ik eigenlijk geen weet had. Een literair meesterwerk? Misschien niet, maar wel verplichte "wetenschap" voor de moderne mens.

Lastig punt haal je daar aan. Er zijn duizenden boeken verschenen over de Holocaust, over dezelfde gruwelen die hier worden beschreven, en toch is Se Questo E un Uomo het boek dat steeds weer komt bovendrijven als 'topper' in het genre. Naar mijn idee ligt dat toch echt aan het literaire gehalte van het boek, omdat Levi de juiste toon en de juiste woorden en zinnen vindt om te beschrijven en te analyseren. Objectief (bijna sereen), beeldend en met grote psychologische diepgang. Wat mij betreft dus wel een literair meesterwerkje, maar ik kan me voorstellen dat dit niet voor iedereen geldt.

avatar van eRCee
3,5
Maar het is toch zo dat Levi vrij 'kaal' de feiten registreert en vastlegt. Alleen al de vorm van zijn verhaal, als pure vertelling van wat er gebeurd is. Hierboven haal ik al Imre Kertesz aan, die bijvoorbeeld met zijn boek Kaddisj voor een niet geboren kind een andere, veel meer literaire vorm heeft gevonden om over de Holocaust te schrijven.

Oneerbiedig kun je Levi vergelijken met Sarbine Dardenne, iemand die slachtoffer is geworden van iets gruwelijks en daar een boek over schrijft. Kertesz is een schrijver van zichzelf, die zou ook zonder Holocaust literatuur hebben voortgebracht.

Of draaf ik nu door?

4,5
eRCee schreef:

Of draaf ik nu door?

Yup. Levi met Sabine Dardenne vergelijken is zoiets als zeggen dat je tienjarig kroost ook zou kunnen wat Karel Appel kan

Het verhaal is niet kaal verteld, maar gestript van emoties. En dat is sowieso al het knappe van dit boek: hoe kun je zo objectief vertellen over dingen die je zelf hebt ondergaan? Ik ben ervan overtuigd dat deze vertelwijze een bewuste keuze is, en dat Levi voldoende schrijver is om deze vertelling ook met veel meer versieringen, subjectiever en in een andere vorm te vertellen. Sterker nog, in het vervolg hierop (Het Respijt) maakt hij al veel meer gebruik van stijlfiguren, vooral ironie. En vergeet niet dat ook een schrijfster als Kristoff een gortdroge verteller is (en Nescio ook, voor zover ik me zijn werk herinner), en ook bij hen is het een bewuste keus.

Kertesz vind ik trouwens ook een fantastisch schrijver, maar bij hem springen de literaire kwaliteiten meer in het oog. Maar dat maakt Levi nog geen mindere schrijver.

avatar van eRCee
3,5
H'm, op die opmerking over Karel Appel zal ik maar niet happen.
Maar Nescio karakteriseren als een gortdroge verteller? Dat lijkt me toch niet, héél andere categorie in ieder geval dan Primo Levi.
Verder ben ik het met je eens dat de objectieve vertelwijze een bewuste keuze is van Levi en ook een van de kwaliteiten van dit boek. Verder laat ik het vanaf hier even aan JJ_D.

avatar van JJ_D
4,0
eRCee schreef:
Verder laat ik het vanaf hier even aan JJ_D.


Niets toe te voegen.

Lanchals
Een verschrikkelijk triest boek, maar tevens ook verplichte kost voor iedereen die klaagt over het slechte weer.

avatar van J.Ch.
3,5
Is dit een mens is één van die boeken die afschuwelijk zijn die iedereen zou moeten lezen. Het is onmogelijk om niets te weten over de holocaust, maar de gebeurtenissen zoals door Levi beschreven zijn toch verbijsterend. Door Levi's afstandelijke manier van schrijven is het soms moeilijk om je in te leven en daardoor wordt het boek nooit zo'n enorme aanslag op je gemoed als bijvoorbeeld Im Westen Nichts Neues (andere oorlog, ander standpunt, maar toch, ook een boek over oorlog dat iedereen zou moeten lezen). Aan de andere kant komt een af en toe compleet terloops vertelde tragedie soms wel erg hard aan, en juist door Levi's schrijfstijl wordt het, voor mij in ieder geval, heel duidelijk dat het hier gaat om een waargebeurd verhaal. De realiteit van de concentratiekampen wordt nog veel absurder door de objectieve, zakelijke manier waarop Levi schrijft over de wreedheden, de vergezochte regels, de inventieve manieren om de gevangenen te vernederen en de nog inventievere manieren waarop de gevangenen zich staande proberen te houden. Af en toe wordt het sombere relaas doorbroken door iets wat lijkt op hoop, menselijkheid of een herinnering eraan, bijvoorbeeld als Levi zijn uiterste best doet om Dante te reciteren. Niet omdat het hem zal helpen te overleven, maar omdat hij het nodig heeft om nog een schim van zijn menselijkheid over te houden. Levi's mijmeringen over wat een mens is en hoe de gevangenen ontmenselijkt worden, zijn mijns inziens het hart van het boek. Het laatste hoofdstuk, waarin de dagen worden beschreven waarin de zieke gevangenen aan hun lot worden overgelaten en zo mogelijk in nog grotere ellende komen te verkeren dan voorheen (zoals Levi schrijft: 'Het werk van verdierlijking, door de triomferende Duitsers begonnen, was door de verslagen Duitsers voltooid') is het meest schrijnend. Je zou kunnen wensen dat, opnieuw in analogie met Im Westen Nichts Neues, de hoofdpersoon op de laatste bladzijde sterft. Je wenst niemand een leven toe met zulke herinneringen. Bovenal wens je dat dit nooit waargebeurd was.

avatar van AOVV
4,5
Aan bovenstaand bericht heb ik niet al te veel toe te voegen; knappe verwoording!

Dit boek heeft, net door de nuchtere schrijfstijl van Levi, een erg indringende impact op me. Ik heb al veel gelezen over de Holocaust, de vernietigingskampen en het Leed, maar slechts zelden in deze nuchtere doch confronterende stijl. Het Dante-hoofdstuk vind ik erg sterk, evenals De Laatste en Kroniek van Tien Dagen.

4,5 sterren

avatar van misterfool
4,5
Wat een grandioos verzet: om in zo'n onmenselijke omgeving vast te kunnen houden aan nuchtere menswaardigheid. De droge stijl, die niettemin vlijmscherpe observaties bevat, is inderdaad uiterst indrukwekkend. De wijze waarop "De Laatste" concludeert, voelt aan als een maagstomp; zo een inktzwarte beschrijving -van het psychologisch effect van gewelddadige ontmenselijking- laat mij niet onberoerd. "Is Dit een Mens" is kortom een belangrijke getuigenis van een van de zwartste pagina's uit de geschiedenis.

Gast
geplaatst: vandaag om 16:35 uur

geplaatst: vandaag om 16:35 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.