Met een Cello door Siberië: Het Avontuurlijke Leven van Lise Cristiani (1827-1853) en Haar Stradivariuscello (1700-Heden) - René de Vries (2014)
Nederlands
Biografie / Reis
168 pagina's
Eerste druk: Elmar,
Delft (Nederland)
In 1845 hoort Felix Mendelssohn in zijn woonplaats Leipzig een Franse celliste van zeventien jaar spelen. Hij is zo van haar onder de indruk dat hij een 'Lied ohne Worte' voor cello en piano componeert en aan haar opdraagt. Haar naam is Lise Cristiani en zij is de eerste vrouw die in het openbaar als cellist optreedt. Een jaar daarvóór heeft ze haar debuut in Parijs gemaakt en kort daarna is ze internationaal doorgebroken in Wenen. Het jaar daarop geeft ze met groot succes meer dan twintig concerten in Duitsland en Scandinavië. Daarna reist ze naar Sint-Petersburg en trekt verder naar Siberië, helemaal tot Irkoetsk. Daar hoort ze dat de gouverneur-generaal van Oost-Siberië op expeditie gaat naar de Stille Oceaan. Ze regelt dat ze mee mag, mét haar stradivarius. Na de zeer avontuurlijke expeditie keert ze al concerterend vanuit Irkoetsk terug naar Moskou. Daar blijkt ze tuberculose te hebben. Als ze weer wat opgeknapt is, gaat ze met een bevriende pianist op tournee naar de Oekraïne. Vandaar reist ze alleen verder naar de Kaukasus. Ze is onder andere de gast van de bevelhebber van de Russische troepen die daar tegen de Tsjetsjenen vechten. Na ruim zes jaar keert ze dan eindelijk weer naar huis terug. Dat zal ze echter niet halen. In Novotsjerkassk krijgt ze cholera en overlijdt binnen een dag. Ze is dan pas 25 jaar. De auteur ontdekte kort voor zijn pensioen de hoofdlijnen van het bovenstaande verhaal en besloot dat verder uit te zoeken. Uiteindelijk reisde hij zijn heldin in Rusland achterna, waarvan dit boek een verslag is.
In de paar dagen erna, probeert René de Vries het antwoord op die vraag te vinden. Hij raakt steeds meer geïntrigeerd in de persoon van Lise Cristiani. Hij besluit uiteindelijk daar dieper op in te gaan na zijn emeritaat, eind 2011.
René de Vries heeft zijn sporen ruimschoots verdiend als onder andere hoogleraar in de Immunogenetica bij het LUMC, het Leids Universitair Medisch Centrum. Hij is geen beroepsschrijver op literair gebied, heeft wel honderden wetenschappelijke publicaties op zijn naam staan. Je merkt desondanks dat dit onderwerp voor hem leeft.
Ook al is zijn boek over Lise Cristiani qua schrijfstijl misschien niet altijd perfect, weet hij zijn enthousiasme over te brengen.
Een aantal gegevens heeft hij over Lise Cristiani boven water weten te krijgen door veelvuldige contacten, te beginnen via internet. Omdat er nogal wat gaten zitten in wat er over haar bekend is, is er een ander deel geromantiseerd in dit boek.
In verschillende lettertypes en met inspringingen wordt in het boek aangegeven, welke teksten authentiek zijn, of zelfs van Lise zelf afkomstig.
Na zijn emeritaat, heeft hij de reis van Lise door Rusland voor zo ver mogelijk overgedaan. Het boek wisselt hoofdstukken over dezelfde trajecten af: in het heden door hem, in het verleden door haar.
Daarbij vallen de erbarmelijke omstandigheden, waaronder zij heeft willen en moeten reizen extra op: reizen, tezamen met haar instrument.
Ook apart is, dat dit tevens een "bio"grafie is van dat instrument, haar Stradivariuscello. Die wordt gevolgd van bouw tot heden. Dat maakt dit boek extra interessant.
De onlust, reislust van Lise Cristiani is misschien ontstaan vanuit haar persoonlijke, familiaire achtergrond. Je zou kunnen zeggen dat ze het uiterste uit haar leven heeft gehaald, maar dat leven had met een betere gezondheid dan wel veel langer mogen zijn...