Bright Air Black - David Vann (2017)

Maar dit is wel even iets heel anders dan zijn voorgaande romans.

Prachtige cover!

I
A
I
I
A
A

Wel jammer dat het op het boekomslag van De Bezige Bij niet is gelukt om de A's en de I's in één lijn te krijgen.

Klare Lucht Zwart - De Bezige Bij - debezigebij.nl

Medea is misschien wel het interessantste personage in de Griekse mythologie. Zeker de interessantste vrouw, omdat ze totaal niet in het plaatje past: ze wordt niet bezwangerd door een godheid, ze wordt niet dwarsgezeten door een godheid en ze wordt niet door een dappere held gered. Medea heeft in elke versie die ik gelezen heb altijd de touwtjes strak in handen. Die afwijking van de norm maakt haar al een boeiend personage, waar nog bijkomt dat haar moraliteit op z’n zachtst gezegd twijfelachtig is. Reden genoeg voor een roman met Medea in de hoofdrol.

David Vann kiest ervoor om zijn vertelling in een realistische setting te situeren. Er doen zich geen bovennatuurlijke verschijnselen voor; er is geen god als letterlijke deus ex machina. De goden zijn wel degelijk aanwezig, maar alleen als concept dat door mensen gebruikt wordt voor hun eigen doeleinden. Ik had zo mijn twijfels over deze keuze van de schrijver, maar werd aangenaam verrast door hoe goed het uitpakt. Vann laat ons door de ogen van Medea zien hoe de mannen om haar heen een vermeende goddelijke afstamming gebruiken om hun macht te behouden. Medea zelf is heel vernuftig in het benutten van haar status als priesteres van Hekate, een gevreesde godin voor wie Medea angstaanjagende en weerzinwekkende rituelen verzint.

Het verhaal begint als het gulden vlies al veroverd is en de eerste van Medea’s beruchte daden al geschied. Ze staat op de Argo met haar broer in stukken gesneden. Ik vind het jammer dat we daar niet meer over te lezen krijgen (aan de andere kant is het natuurlijk wel een ijzersterke introductie). Vann richt zich echter eerst op Medea’s moeizame positie op de Argo. Ze beseft heel snel dat iedereen haar zal moeten vrezen, anders zal ze een slavin worden. Als het niet voldoende is om haar broer in stukken te hakken en zijn bloed op te likken, dan zal ze meer moeten doen. En dat doet ze. Wat haar voor mij zo fascinerend maakt is dat ze zo compleet meedogenloos en onverschrokken te werk gaat, maar toch geen psychopaat is. Het mooiste voorbeeld is als Jason en Medea tot slaaf gemaakt worden en Medea begint te huilen als Jason zich voor haar opoffert. Haar vaak complexe gevoelens houden haar echter niet tegen om haar doel te bereiken, ongeacht de prijs die ervoor betaald moet worden - ook zeker door haarzelf. Ik moest meermaals denken aan George R.R. Martins Cersei Lannister, maar is elke machtige en nietsontziende vrouw in fictie niet schatplichtig aan Medea?

Bright Air Black is niet perfect. Zeker het eerste boek hapert wat qua spanning. Daarnaast verwijst de schrijver wel erg vaak naar Egypte op een manier die mij net iets te veel aan zelffelicitatie doet denken (gezien de noot van de auteur). Klein puntje, maar ik stoorde mij er wel aan. De poëtische stijl van Vann is ook niet altijd aan mij besteed. Echter, telkens als ik de de beschrijvingen van de zee en de nacht een beetje zat begin te worden, speelt Vann zijn troefkaart. Zijn schrijfstijl blijkt namelijk uitermate geschikt voor horror. De dood van Pelias bijvoorbeeld wordt beschreven op een manier die even prachtig als weerzinwekkend is. Knap.

Dit is het soort boek waar je zo een middelbare school-essay voor zou kunnen schrijven (en het kost mij moeite om dat niet hier alsnog te doen). Thema’s als misogynie, familiebanden, machtsverhoudingen, religie, het komt allemaal aan bod. Er is genoeg symboliek in te vinden om over te filosoferen. Over het einde en Medea’s moraliteit alleen al zou ik nog een aantal alinea’s door kunnen gaan. Omwille van de leesbaarheid zal ik mijn conclusie over Bright Air Black kort houden: fascinerend. Ga het vooral zelf lezen.