menu

Sanatorium pod Klepsydra - Bruno Schulz (1937)

Alternatieve titels: Sanatorium Clepsydra | Under the Sign of the Hourglass | Het Sanatorium

mijn stem
3,90 (5)
5 stemmen

Pools
Verhalenbundel
Autobiografisch

254 pagina's
Eerste druk: Rój, Warschau (Polen)

Sanatorium Clepsydra speelt in het begin van de twintigste eeuw in het West-Oekraïense provinciestadje Drohobytsj, waar Schulz zijn hele leven heeft gewoond, afgezonderd en eenzaam. Hij schildert het verval van de patriarchale orde en het binnendringen van mechanisering en commercialisering. De verhalen hebben een episodisch karakter, werkelijkheid en fantasie vloeien vaak in elkaar over. Schulz maakt de natuur tot achtergrond voor zijn melancholie en zijn depressies. Sleutelverhalen in die bundel zijn ‘Het Boek’, ‘Het geniale tijdperk’ en ‘De lente’, die een voor een blijk geven van Schulz’ bijzondere vermogen om schijnbaar banale feiten in te kleden als feeërieke gebeurtenissen met een mythische en archetypische ondertoon.

zoeken in:
avatar van Geerard
4,5
Naast de weinige stemmen zijn er op Boekmeter nog geen woorden gewijd aan deze bijzondere schrijver en beeldend kunstenaar die op een wel heel treurige manier aan zijn einde kwam. Op de Nederlandse Wikipedia pagina van Bruno Schulz staat dat zijn schaarse literaire werk vaak wordt vergeleken met dat van Marcel Proust, Thomas Mann en Franz Kafka. Tegelijkertijd wordt zijn werk als volstrekt uniek beschouwd en dat kan ik met mijn beperkte leeservaring in ieder geval beamen. Het surrealistische, absurde en barokke karakter van zijn verhalen maken dit werk absoluut ontoegankelijk, maar er zullen maar weinig liefhebbers zijn die niet zullen genieten van het proza van Schulz. Proza dat trouwens alleen maar beter wordt bij langzaam verteren en herkauwen.

Wakker wordend, nog beneveld en onzeker ter been, zetten we ons onderbroken gesprek voort, vervolgen we onze moeizame weg, gaan we door met de afhandeling van de ingewikkelde kwestie zonder begin of einde. Daardoor raken er ergens onderweg onwillekeurig hele tijdruimten weg, verliezen we de controle over de continuïteit van de dag en uiteindelijk proberen we deze ook niet meer te handhaven, zien we zonder spijt af van het skelet van de ononderbroken chronologie die we weleer, geleid door een zorgvuldige dagelijkse discipline, altijd zo streng in acht nemen. Die constante bereidheid tot verantwoording van de geleefde tijd, dat gewetensvol tot op de cent afrekenen van de gebruikte uren - de trots en ambitie van onze economie - hebben we allang opgeofferd. De naleving van die kardinale deugden, die we weleens onwankelbaar en onverminderd nastreefden, hebben we reeds lang laten varen.

De vele beschrijvingen van het dorp, de flora, het weer en het klimaat die door de verhalen heenlopen zijn wonderschoon en zelfs de beschrijvingen van mensen hun uiterlijk, waar ik me vaak plichtsgetrouw doorheen worstel, lees ik met ingehouden adem.

Zijn fysionomie was vroeg begonnen te rijpen, en terwijl de beproevingen en schokken van het leven bij hem op de drempel bleven staan en zijn lege ongereptheid, zijn buitenmarginale uitzonderlijkheid spaarden, werden zijn gelaatstrekken merkwaardig genoeg wel door de belevenissen die aan hem voorbijgingen gevormd, ze anticipeerden een onverwerkelijkte levensloop die, in de sfeer van de mogelijkheden nauwelijks omlijnd, dit gelaat modelleerde en beeldhouwde als het illusoire masker van een groot tragicus, dat niets dan alwetendheid en universele droefenis uitdrukte.

Ik las dit boek in de bundeling met De Kaneelwinkels, beide vertaald door Gerard Rasch, die de Martinus Nijhoff-prijs ontving voor zijn vertaling van Bruno Schulz' Verzameld Werk, waarin ook dit boek opgenomen is.

avatar van Geerard
4,5
Nog eentje, vanuit een schemerende slaapkamer: eenzaamheid.

Ik zit naar de stilte te luisteren. De kamer is gewoon met kalk gewit. Van tijd tot tijd komt er op het witte plafond een kraaienpootje van een barst tevoorschijn, of laat een stukje pleister ritselend los. Moet ik verklappen dat mijn kamer dichtgemetseld is? Wat? Dichtgemetseld? Hoe zou dan ik dan buiten kunnen komen? Dat is het nu juist: voor de goede wil bestaan geen barrières, tegen een intensief willen is niets bestand. Ik hoef me maar een deur voor te stellen, een goede, oude deur als die in de keuken van mijn kindertijd, met een ijzeren klink en een grendel. Geen kamer is zo dichtgemetseld dat hij niet voor zo'n vertrouwde deur opengaat - als je maar kracht genoeg hebt om hem er zo een toe te dichten.

avatar van ...stilte...
Ik ken hem alleen van naam deze Bruno Schulz (en hij wordt gezien als een writers writer), maar bovenstaande stukjes maken me zeker nieuwsgierig Geerard.

Gast
geplaatst: vandaag om 01:04 uur

geplaatst: vandaag om 01:04 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.