Le Tsar C'est Moi: L'Imposture Permanente d'Ivan le Terrible à Vladimir Poutine - Claudio Ingerflom (2015)
Frans
Historisch
490 pagina's
Eerste druk: Presses Universitaires de France,
Parijs (Frankrijk)
Tussen het begin van de 17e en van de 20e eeuw heeft Rusland enkele honderden valse Tsaren en Tsarevitsjen gekend, waarvan één feitelijk is gekroond. Minstens drie grote opstanden vonden plaats onder het vaandel van een nep tsaar. Zulke bedriegerijen waren verspreid door alle sferen van het politieke, sociale en culturele leven. Met als gevolg: onjuiste wetgeving, nep hoogwaardigheidsbekleders aan het hof en in de kerk, nep revolutionairen, een zogenaamde Lenin, zogenaamde zonen van Stalin. De bevolking stond meestal positief tegenover deze bedriegers. Omvang en tijdsduur van deze bedriegerijen, elk met hun eigen bittere of zoete en humoristische smaak, verbazen. Een in het Westen relatief onbekend deel van de Russische geschiedenis.
De auteur Claudio Ingerflom, een Frans-Argentijns historicus en gespecialiseerd in Russische geschiedenis, lijkt zich zo nu en dan prima te vermaken. Door die invalshoek en de aard van het onderwerp, krijgt het boek op sommige momenten bijna een slapstick-karakter mee.
Het gedoe met valse tsaren en tsarevitsjen heeft zich een slordige drie eeuwen voortgezet. Wie denkt dat aan dergelijke oplichterspraktijken met de Russische revolutie van 1917 een eind kwam, komt gelukkig bedrogen uit. Oplichters gaan na die gebeurtenis vrolijk verder met zich uit te geven voor Trotski of met een compleet nep Centraal Comité te presenteren.
Daarnaast deden ook leden van sociale, culturele en religieuze kringen gedurende meerdere eeuwen enthousiast mee met het grote oplichtersspel.
Religie speelt ook een rol bij de eigenaardige inwijdingsrituelen van sommige oplichters, die in hun tijd het bewijs van hun claim met een dergelijk ritueel "aantoonden".
Het totaal van dit moois strekt zich uiteindelijk uit over een periode van meer dan vier eeuwen, tot verbazing van buitenstaanders (en sardonisch genoegen van lezers).
Claudio Ingerflom beschrijft in een reeks kortere hoofdstukken hoe dit allemaal in zijn werk is gegaan, met bijbehorende analyses en uitvoerige verwijzingen en toelichtingen in de voetnoten.
Het boek is voorlopig enkel in het Frans beschikbaar en zeer prettig leesbaar, maar geeft heel veel persoonsnamen weer. Hoewel uit de context van elk hoofdstuk goed blijkt wat er aan de hand is, is het voor sommige mensen misschien praktisch na afloop van een hoofdstuk de historische betekenis van de in dat hoofdstuk vermelde personen op internet verder uit te spitten voor een volledig beeld.
Dat vooraf te doen, kan wat leesplezier bederven en verrassing wegnemen.
Het boek is in Frankrijk uitgegeven en tot stand gekomen in samenwerking met de Nationale Universiteit van San Martin in Argentinië.
Met een variatie op een bekend Russisch thema, dat van de Matroesjka, daarbij ietwat cryptisch opgedragen aan een internationale groep van zes personen die één zouden moeten zijn: Veronika Gloria, Michael Serge, Elián Galileo, Lelio Timoteo, Mateo Elliot en Vadim Jacques.