menu

Das Schloss - Franz Kafka (1926)

Alternatieve titels: Het Slot | Het Kasteel

mijn stem
4,21 (133)
133 stemmen

Duits
Ideeƫnliteratuur / Psychologisch

415 pagina's
Eerste druk: Kurt Wolff, München (Duitsland)

Op een avond komt K. aan in het dorp aan de voet van de berg waarop het grote slot ligt. Hij stapt een herberg binnen om er te overnachten. Daarmee begint zijn wanhopige strijd om vergunningen. De strijd er te mogen wonen, te werken, deel te hebben aan de gemeenschap... en het slot te bereiken.

zoeken in:
4,5
Kafka's meest grappige boek.

4,5
Meest grappige en tegelijk meest beklemmende. Dat maakt het ook zo typisch.

3,5
Hmm, het moet een reden hebben dat deze wereldliteratuur mij niet helemaal kon meevoeren. Jazeker, ik zie de aspecten die heden te dage als 'Kafkaësk' worden aangemerkt. En als hij hier de pionier van was, mag dat uiteraard op lof worden getrakteerd. Sterkste punt van het boek vond ik nog wel de onkenbaarheid van de waarheid. Constant krijgt het hoofdpersonage K. opmerkingen voorgeschoteld die weer strijdig zijn met datgeen die hem daarvoor heeft toegesproken. Als vreemdeling wil men hem gewoon niet dulden. Zelfs de mensen die hem aanvankelijk welgezind tegemoet treden, blijken achteraf vijanden te zijn, of althans, zouden dan kunnen zijn. Het is maar hoe je het beredeneert, en dat is wat Kafka wil laten zien. Als je het op een bepaalde manier bekijkt, kan iedereen je vijand zijn. Alleen het grote leed van de mensheid is dat hij onmogelijk kan weten wie dan wel en wie niet zijn vijand. Daardoor is de medemens per definitie een potentiële vijand!

Er zit een idee in de roman, en dat is waarschijnlijk waarom Kafka zo groot is geworden, en niet geheel ten onrechte. Toch zitten er hele saaie stukken in, en ik wil graag onderhouden worden. Want als hij iets absurds ten tonele voert, zoals onheilspellende boeren die met z'n zevenen om een vrouw gaan staan en heen en weer slingeren, zit ik op het uiteinde van mijn stoel. Helaas worden die momenten omgeven door lange, gezwollen stukken. Ook qua schrijfstijl heeft Kafka niets speciaals, vind ik. Stilistisch worden niet alle registers opengetrokken. Het blijft daardoor wat vlak. 7,0 dus als eindoordeel.

5,0
memorable schreef:
Alleen het grote leed van de mensheid is dat hij onmogelijk kan weten wie dan wel en wie niet zijn vijand. Daardoor is de medemens per definitie een potentiële vijand!


Sterke opmerking. Dat is een waarheid.

Er zit een idee in de roman, en dat is waarschijnlijk waarom Kafka zo groot is geworden, en niet geheel ten onrechte. Toch zitten er hele saaie stukken in, en ik wil graag onderhouden worden.


Klopt. Maar, daartegenover zitten er hele boeiende en zeer sterke passages in. Vooral het begin van het boek is ongelofelijk sterk en sleept je mee. Daarnaast: laten we niet vergeten dat een dergelijk boek in deze tijd 100 keer zou worden geredigeerd. Dit boek is niet door een redacteur doorgenomen. In deze tijd zouden heel wat passages worden ingekort of eruit worden gehaald. Dan zou het qua meeslependheid een veel krachtiger boek zijn geweest. Maar goed, hoe je het ook wendt of keert, het gaat altijd om het eindproduct, en het boek zakt in rond de helft. Dan vervalt Kafka letterlijk in herhaling en wordt het boek qua leesgenot net zo'n lijdensweg als dat van het personage.


Ook qua schrijfstijl heeft Kafka niets speciaals, vind ik. Stilistisch worden niet alle registers opengetrokken.


Vind ik een vreemde opmerking. Hij heeft juist een unieke schrijfstijl. Stilistisch is hij juist van ongekende klasse. Het is geen poezie, geen bloemrijk taalgebruik, heel droog, maar hoe hij de ene na de andere zin aaneenrijgt, en hoe hij daarmee het absurdistisch effect creeert, dat is grote klasse.

4,5
firebird schreef:
... het boek zakt in rond de helft. Dan vervalt Kafka letterlijk in herhaling en wordt het boek qua leesgenot net zo'n lijdensweg als dat van het personage.

Dat is juist zo knap: het boek beschrijft op ongeëvenaarde wijze een verschrikkelijke nachtmerrie door er zelf een te zijn!

5,0
ThomasVV schreef:
(quote)

Dat is juist zo knap: het boek beschrijft op ongeëvenaarde wijze een verschrikkelijke nachtmerrie door er zelf een te zijn!


De vraag is of het kafka's bedoeling was om het voor de lezer zo moeilijk mogelijk te maken door te langdradige stukken te schrijven en daardoor de vaart uit het verhaal te halen. Ik denk het niet, want kafka was een effect-schrijver. Het ging hem om het effect op de lezer. Ik denk wel dat het zijn bedoeling is geweest om de lezer helemaal in te zuigen op een aangename manier, maar het aangename effect, wat er tot het midden van het verhaal wel is, wordt minder als hij te langdradige stukken erin zet die hij had kunnen inkorten. Dan was er denk ik alsnog dat effect geweest van 'ingezogen worden' maar had de lezer het minder saai gevonden vanaf het tweede deel.

Maar goed, we moeten ook niet overdrijven. Er is bijna geen enkel boek dat zo'n groot effect op de lezer kan creeren als het eerste deel van Das Schloss. Een scene in het begin die ik me nog goed kan herinneren is wanneer K. op een schoolplein komt en dat er dan opeens kinderen om hem heen komen te staan, die dan weer zomaar wegrennen. Het is zo'n heerlijke absurde scene, zo aangenaam om te lezen, en ook subliem grappig, omdat het nergens op slaat maar toh ergens tegen de logica aanschuurt.

Het mooie aan Kafka's verhalen is dat de passages vaak precies de juiste mix van logica en onlogica hebben. Zou er teveel onlogica in zitten, dan zouden de zinnen hun absurdistische effect verliezen en wordt het gewoon onzin. Zou er te weinig onlogica in zitten, dan zou het ook niet het effect creeren wat het nu heeft, dan zou het niet voldoende aanzetten tot nadenken.

4,5
Als het Kafka's bedoeling was geweest "om de lezer helemaal in te zuigen op een aangename manier", firebird, dan zou zijn nachtmerrie-boek zijn ongeëvenaarde verstikkende effect volledig gemist hebben. Gelukkig had hij die bedoeling volgens mij niet, toch niet in de primaire betekenis van het woord...

3,5
firebird schreef:
(quote)


Sterke opmerking. Dat is een waarheid.

(quote)


Klopt. Maar, daartegenover zitten er hele boeiende en zeer sterke passages in. Vooral het begin van het boek is ongelofelijk sterk en sleept je mee. Daarnaast: laten we niet vergeten dat een dergelijk boek in deze tijd 100 keer zou worden geredigeerd. Dit boek is niet door een redacteur doorgenomen. In deze tijd zouden heel wat passages worden ingekort of eruit worden gehaald. Dan zou het qua meeslependheid een veel krachtiger boek zijn geweest. Maar goed, hoe je het ook wendt of keert, het gaat altijd om het eindproduct, en het boek zakt in rond de helft. Dan vervalt Kafka letterlijk in herhaling en wordt het boek qua leesgenot net zo'n lijdensweg als dat van het personage.


(quote)


Vind ik een vreemde opmerking. Hij heeft juist een unieke schrijfstijl. Stilistisch is hij juist van ongekende klasse. Het is geen poezie, geen bloemrijk taalgebruik, heel droog, maar hoe hij de ene na de andere zin aaneenrijgt, en hoe hij daarmee het absurdistisch effect creeert, dat is grote klasse.

Ik zou het willen omschrijven als 'bureaucratisch taalgebruik'. Als dat ook precies de bedoeling is geweest, om met het taalgebruik de eindeloze ambtelijke molen van dat dorp te illustreren, is hij in zijn opzet geslaagd, moet ik toegeven.

5,0
memorable schreef:
(quote)

Ik zou het willen omschrijven als 'bureaucratisch taalgebruik'. Als dat ook precies de bedoeling is geweest, om met het taalgebruik de eindeloze ambtelijke molen van dat dorp te illustreren, is hij in zijn opzet geslaagd, moet ik toegeven.


Dat zou kunnen, maar het is ook gewoon zijn schrijfstijl. Het absurde zou veel minder sterk overkomen als hij bijvoorbeeld korte staccato zinnen zou gebruiken schat ik in (los van het feit dat zinnen in die tijd sowieso langer waren).

Maar wat bedoel je precies met 'stilistisch worden niet alle registers opengetrokken? Moet er per se bloemrijk of barok taalgebruik gehanteerd worden, met allerlei taalfoefjes en stijlfiguren, om te spreken van 'stilistisch sterk'? Volgens mij is het stilistisch briljant als je een zin van maar liefst een halve of één pagina lang tot een goed einde weet te brengen, met een unieke 'toon' en 'stem'.

Los daarvan: pak random twee boeken uit een schap van de Albert Heijn en de stijl van de boeken is 9 van de 10 keer inwisselbaar. Er zijn maar weinig schrijvers met een unieke stijl en toon, Kafka is een van de weinigen.


Als het Kafka's bedoeling was geweest "om de lezer helemaal in te zuigen op een aangename manier", firebird, dan zou zijn nachtmerrie-boek zijn ongeëvenaarde verstikkende effect volledig gemist hebben. Gelukkig had hij die bedoeling volgens mij niet, toch niet in de primaire betekenis van het woord...



Het boek is gewoon erg aangenaam en leuk om te lezen tot aan ongeveer de helft, ondanks dat het hoofdpersonage steeds vaster komt te zitten. Je kunt wel degelijk een verstikkende sfeer creeren en het alsnog aangenaam om te lezen maken. Dat bewijst Kafka met Het proces en het eerste deel van Het slot. Het feit dat het daarna vrij vermoeiend wordt is een technische kwestie, namelijk dat het in herhaling valt en er te lange saaie stukken in zitten. Die zouden er anno 2017 deels uitgehaald worden door een redacteur, en dan had je alsnog een absurd/vervreemdend boek gehad waar je in zou worden gezogen en zou de kracht daarvan zelfs groter zijn. Een schrijver kan niet objectief naar zijn werk kijken. Ik kan niet in zijn hoofd kijken, maar als iemand tegen Kafka had gezegd 'maak het iets korter, haal hier en daar wat passages weg,' dan had hij het waarschijnlijk wel begrepen. Dus ja, natuurlijk was het de bedoeling van Kafka om de lezer 'te verdrinken', alleen er is een dunne scheidslijn tussen de lezer op een aangename manier verzuipen en de lezer verzuipen waarbij hij zijn interesse in het verhaal verliest. Dat zijn in principe, als je het heel droog analyseert, technische kwesties. Uiteraard kun je ook zeggen 'de lijdensweg van het personage wordt op een gegeven moment letterlijk de lijdensweg van de lezer'. Op zich heeft dat ook wel wat, maar ik, en ik denk ook vele anderen, zouden het boek gewoon beter hebben gevonden als het was geredigeerd, en je schrijft als schrijver toch altijd voor een lezer neem ik aan. Kafka zal daarin vast geen uitzondering zijn geweest, hoewel hij volgens zijn vriend Max (is hij betrouwbaar?) alles wilde verbranden vlak voor zijn dood.

avatar van ...stilte...
5,0
Het is zo dat Kafka zijn teksten graag voorlas aan vrienden en dat deed hij in een hoog tempo. De toon en het ritme waren dus erg belangrijk voor hem. Dit is natuurlijk bepalend voor zijn schrijfstijl en het is goed om dit te weten wanneer je hem leest.
Zelf ben ik tot tweemaal toe vastgelopen in het drijfzand van de tekst....
Toch vind ik dit zijn beste en ook meest komische roman. Humor is toch wel een gemeenschappelijk kenmerk van alle grote schrijvers.

avatar van eRCee
4,0
Daarnaast schijnt Kafka te hebben gedicteerd dat zijn boeken met grote letters en een ruime bladspiegel zouden moeten worden uitgegeven, wat vrijwel zonder uitzondering nooit is gebeurd. De priegellettertjes van de klassieke Nederlandse uitgaves van Het proces dragen bij aan het hermetische gevoel waaraan je je als lezer moeilijk kan ontworstelen (terwijl de vrienden van Kafka nog zaten te lachen tijdens zijn voordrachten).

5,0
Ik heb me ook doodgelachen tijdens het lezen van het boek. Supertriest ook dat de beste, pure humor, uit leed voortkomt. Kafka had een enorm geraffineerde, zeer sterke humor in zijn verhalen. Dat het verhaal tegelijkertijd ook droomachtig 'eng' is, maakt de humor nog krachtiger. De scène dat ie in het schoollokaal zit (geloof ik) en met dat kind zit te praten, is zo ontzettend vervreemdend en leeg en hopeloos. Het kind spreekt ook met monologen van 1-2 pagina's, en ergens hoop je dat ie met een aanwijzing komt waardoor k. zijn doel kan bereiken, maar hij zegt feitelijk niets en maakt het nog gecompliceerder. Tel daarbij op dat Kafka gebruikmaakt van een omgevingsbeschrijving zoals je dat ook vaak in dromen hebt, waarbij er bijvoorbeeld plots een trap is daar waar hij er niet helemaal moet zijn, waardoor het allemaal nog vervreemdender wordt. Ook maakt kafka vaak gebruik van het manipuleren van afstanden, waarbij je bijvoorbeeld het gevoel hebt dat de afstand van punt A naar B vrij groot is, maar plots is het personage al bij 'B', of omgekeerd, dat je het gevoel hebt dat het personage al bij punt B is, maar dan blijkt de afstand ineens veel groter te zijn. Precies zoals dat vaak in dromen het geval is, waarbij afstanden ook vaak 'verdwijnen'. Heel eng en hallucinerend allemaal als je dat tijdens het lezen beleeft. Je zou ook denken dat iemand zwaar onder invloed van drugs moet zijn om zoiets te schrijven, maar dat was niet het geval.

Vooral als je je klote en depressief voelt komen de verhalen nog harder aan: de hopeloosheid, zinloosheid van het leven, totaal vastzitten, vijandige omgeving, zelfhaat, het zijn allemaal herkenbare zaken.

avatar van misterfool
4,5
memorable schreef:
Als je het op een bepaalde manier bekijkt, kan iedereen je vijand zijn. Alleen het grote leed van de mensheid is dat hij onmogelijk kan weten wie dan wel en wie niet zijn vijand. Daardoor is de medemens per definitie een potentiële vijand!

Grappig, deels schaar ik mij achter deze duiding- zeker met het verhaal van de vader van Barnabas en Olga in het achterhoofd- maar deels lijkt het verhaal ook een stuk subtieler te zijn. K. handelt vanuit zijn eigen morele kader, zonder enig oog voor het belang van anderen. Hierdoor vervreemd hij mogelijke medestanders; de assistenten. Kafka lijkt tevens te zeggen dat we mensen beoordelen naar gelang onze eigen doelen en waarden, waardoor we de acties van anderen dikwijls onjuist interpreteren.

Het slot lijkt niet enkel een verhaal te zijn van een vreemdeling die niet wordt geduld door de samenleving, maar ook een verhaal van een vreemdeling die weigert om zich aan te passen aan de samenleving. Ik vind het ook grappig dat ik een stuk minder sympathie heb voor de K. in dit verhaal dan die in de Trial.

3,5
misterfool schreef:
(quote)

Grappig, deels schaar ik mij achter deze duiding- zeker met het verhaal van de vader van Barnabas en Olga in het achterhoofd- maar deels lijkt het verhaal ook een stuk subtieler te zijn. K. handelt vanuit zijn eigen morele kader, zonder enig oog voor het belang van anderen. Hierdoor vervreemd hij mogelijke medestanders; de assistenten. Kafka lijkt tevens te zeggen dat we mensen beoordelen naar gelang onze eigen doelen en waarden, waardoor we de acties van anderen dikwijls onjuist interpreteren.


Dat is zeker een aardige antithese. Als we uit jouw en mijn interpretatie een synthese formuleren, zouden we dan niet kunnen zeggen dat het onmogelijk is om te achterhalen bij wie de schuld ligt? Dat daar de onwetendheid in gelegen is, want als K. zich meer coöperatief had opgesteld had hij dan wel dat verdoemde slot bereikt of was hij juist op andere wijze op tegenstand gestuit?

avatar van misterfool
4,5
Daar kan ik me geheel in vinden. Dat is denk ik ook het meesterlijke van dit verhaal. Kafka weet genoeg te vertellen om interessante vragen op te werpen, maar laat het aan de lezer over om zijn eigen antwoord te formuleren.

4,5
Kafka neemt je mee. Wat een sterauteur, die zijn er niet veel. Dit is zonder meer een van zijn meesterwerken, meermaals gelezen. Heerlijk!

5,0
memorable schreef:
(quote)


Dat is zeker een aardige antithese. Als we uit jouw en mijn interpretatie een synthese formuleren, zouden we dan niet kunnen zeggen dat het onmogelijk is om te achterhalen bij wie de schuld ligt? Dat daar de onwetendheid in gelegen is, want als K. zich meer coöperatief had opgesteld had hij dan wel dat verdoemde slot bereikt of was hij juist op andere wijze op tegenstand gestuit?


Hij zou op een andere tegenstand zijn gestuit. Dat is ook de kern van het absurdisme: je hebt zaken niet in de hand + dingen zijn zoals ze zijn, en je kan ze proberen te begrijpen, maar uiteindelijk gebeurt er weer iets dat heel je denkkader omverschopt.

K. is inderdaad niet coöperatief daar waar hij coöperatief kan zijn of betere acties kan ondernemen of andere vragen kan stellen. Het verhaal komt ook voort uit de gedachten van een schrijver die aan het eind van zijn leven zat, dus zelf had ie ook geen hoop meer. We moeten ook niet denken dat Kafka het hele verhaal vanuit een 'idee' en vooropgezet plan geschreven heeft, maar vooral vanuit zijn eigen emoties.

avatar van misterfool
4,5
firebird schreef:
Dat is ook de kern van het absurdisme: je hebt zaken niet in de hand + dingen zijn zoals ze zijn, en je kan ze proberen te begrijpen, maar uiteindelijk gebeurt er weer iets dat heel je denkkader omverschopt.

Nee, dat lijkt mij toch niet de kern van het absurdisme. De kern van het absurdisme is dat de mens naar een bedoeling zoekt in een wereld die doelloos is, niet dat geen blijvende kennis vergaard kan worden. Het verzet tegen doelloosheid kenmerkt de absurdist, hetgeen K. in die zin inderdaad een absurdistische held maakt (avant la lettre). Je niet tegen die doelloosheid verzetten, resulteert in nihilisme.

Verder blijf ik bij het standpunt dat de tekst in het midden laat of K. op zulk soort weerstand zou zijn gestuit, als hij zich had aangepast. Als we het kasteel zien als metafoor voor ultiem geluk dan bereikt hij het kasteel weliswaar waarschijnlijk niet, maar hij had wel dichterbij kunnen komen. De tekst lijkt de vraag te stellen in hoeverre van een mens verwacht mag worden dat hij zich conformeert aan de samenleving en in hoeverre de samenleving zich aan het individu moet aanpassen. Gezien het tijdsgewricht waarin Kafka zich bevond- antisemitisch Duitsland- lijkt het onwaarschijnlijk dat zorgen over de wisselwerking tussen individu en samenleving geen rol hebben gespeeld.

Kafka gaat eigenlijk te werk als een goede komiek. Hij stelt interessante vragen- vaak met een wrange punchline- maar laat het antwoord op deze vragen over aan de lezer.

5,0
Ja, je eerste alinea is een betere beschrijving van het absurdisme.

Echter, wat ik wilde zeggen is dat als kafka ook maar enige invloed zou hebben op het verloop van de zaken, omstandigheden en leven, en bijvoorbeeld uiteindelijk als gevolg van zijn handelingen het slot had weten te bereiken, er geen sprake meer zou zijn van absurdisme, en dan zou het verhaal zijn boodschap verliezen. Zou Kafka op sommige momenten beter of logischer hebben gereageerd, dan zou hij op nog meer weerstand moeten hebben gestuit, opdat hij alsnog niet bij het slot zou komen.

Dit is puur geredeneerd vanuit de absurdistische filosofie. Nu, als je het bekijkt vanuit de lens aanpassen-niet aanpassen, dan zou je kunnen zeggen dat als hij meer flexibiliteit had getoond, hij misschien zijn doel had kunnen bereiken. Toch is dat de vraag, want waar zou hij zich in wezen aan hebben aangepast? Aan mensen die hem ongunstig gezind zijn en niet hetzelfde doel hadden als hem, sterker nog, die hem helemaal niet naar het slot wilden brengen, of op z'n minst zodanig onverschillig waren dat ze geen moeite deden hem daadwerkelijk te helpen. Dus waarschijnlijk zou hij alsnog geen stap vooruit zijn gekomen, hij zou zich slechts hebben aangepast aan het collectief zonder baat voor zichzelf. Gaat erom, en dit is ook de boodschap: wat hij ook doet of zou hebben gedaan, hij zal nooit het slot kunnen bereiken. En dan kom ik terug bij het absurdisme: dit is een deel van de kern van het absurdisme, en vanuit die zienswijze dient alles bekeken te worden imo.


Gast
geplaatst: vandaag om 06:21 uur

geplaatst: vandaag om 06:21 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.