Der Steppenwolf - Hermann Hesse (1928)

Hesse heeft het wel over Nietzsche in deze roman. Ik heb zelf niets met Nietzsche.

Nog voor Hermine ten tonele verschijnt, verklapt Hesse zijn opzet al door het over Goethe’s ‘Faust’ te hebben, waarin de belangrijkste personages stuk voor stuk delen van Fausts eigen geestesleven blijken te zijn, of althans als dusdanig kunnen geïnterpreteerd worden. Dat stramien herhaalt zich in ‘De Steppewolf’, of niet soms? De bevreemdende ontmoetingen en vondsten van Harry Haller zijn alleen te verklaren wanneer ‘het andere’ zich in het binnenste van de protagonist bevindt, kortom de protagonist 'is'. Of nog: het ‘ik’ is per slot van rekening geen vaststaand gegeven, maar een caleidoscoop waarbinnen we als mens (in voortdurende transformatie) ook het minder voor de hand liggende, het schijnbaar ‘vreemde’ onder ogen moeten durven komen, het zelfs moeten omarmen!

Herman Hesse bouwt rond dat concept een bevreemdende roman, die gekunsteld ineen steekt. De proloog introduceert het verhaal op spannende wijze, maar staat eigenlijk haaks op wat volgt. Finaal trekt de auteur ineens de kaart van een doorgedreven magisch-realistisch discours, met even ontregelend als geestig effect, maar hoe verhoudt zich dit tot wat vooraf gaat? Onderweg sprokkelt Hesse immers enkele politieke, ideologische en filosofische mijmeringen bij elkaar, die - hoe visionair ook met betrekking tot het oprukkende nazisme - nimmer tot een coherent geheel worden gesmeed. Bijgevolg leest ‘De Steppewolf’ als ambitieus geneuzel – opgebouwd uit goede ideeën, die helaas te academisch naast elkaar worden geplaatst, zonder elkaar werkelijk te bestuiven…

2,75*

Las dit boek voor het eerst rond mijn 22e. Ik kon me op een of andere manier toen al vereenzelvigen met Haller (Hesse). De onrust, de melancholie, de weltschmerz, de angst... Om er dan jaren later, synchronistisch gewijs achter te komen dat ook ik mijn eigen Hermine tegen het lijf heb gelopen. Prachtig.

Misschien ligt het deels aan de vertaling, maar dit is echt vervelend geschreven. Het leest moeizaam. Vooral de inleiding naar de dagboekfragmenten van de Steppenwolf is tenenkrommend, zwaar, stijf en gedateerd. Ik ben waarschijnlijk iets te verwend geraakt door schrijvers als Faulkner of boeken als Oblomov.