Het Smelt - Lize Spit (2016)

Het boek is in paperback uitgegeven en daardoor strak. Maar met de dikte, de ietwat ruwe kaft en de letters in kapitalen op de voorkant maakt dit ook dat je het idee hebt iets gewichtigs in je handen te hebben. Eens te meer voor mij duidelijk dat een echt boek zoveel meer is dan een bestandje op een e-reader.

Goed boek verder ook, vooral fijn om te lezen ondanks de misère. En hoewel dit boek absoluut deze opbouw nodig heeft (om de spanning te houden, omdat dit een verhaal is van iemand die terugkijkt), en deze ook vrij sterk in elkaar zit vind ik het altijd wat makkelijk van een schrijver door weinig informatie te geven maar alleen wat hints en je zo wel geboeid houdt. Het is jammer ook dat halverwege je ook wel een idee hebt waar ze heen gaat, behalve dan met dat blok ijs want ook het raadsel daarover blijft lang onbekend. Pas dus op, lees geen recensies, want daarin wordt de halve clou al weggegeven vaak. De onbenullen! Maar goed, die minpunten zijn klein bier en leveren niet echt strafpunten op.

Maar Spit doet ook heel veel heel goed. Als gezegd is de opbouw sterk, en hoewel ze in drie tijden haar verhaal laat afspelen blijft dit altijd helder door de verschillende hoofdstuktitels die ook nog eens nuttig zijn. Het heden speelt zich af in één dag en krijgt de tijden als titels (je weet altijd hoe laat het is). De zomer van 2002 krijgt de data als titels (je weet wanneer het is) en de overige hoofdstukken - vaak uitstekende soms bijna losstaande afgeronde kortverhalen- hebben wel echte titels. Zo blijf je als lezer ook altijd georiënteerd.

Maar ook de inhoud is prima. In de eerste plaats is dit een mooie Bildungsroman over Eva maar daarnaast ook een sterk sfeerportret van een dorp, in dit geval het fictieve Bovenmeer maar het zou eender dorp kunnen zijn. Ergens had ik nog gehoopt meer te lezen over haar generatie - ik ben van dezelfde- maar behoudens wat korte verwijzingen is dit een vrij tijdloos verhaal. Ergens prima, maar juist boeken die de tijdsgeest goed pakken kan ik erg waarderen. Daarnaast schrijft Spit prima in een fijn ritme met veel korte goed leesbare zinnen en een echte Vlaamse inslag. Zeker in het begin merk je dat, dat sommige uitdrukkingen en woorden net wat anders zijn, en dat brengt je weleens in de war. Toch let je daar op den duur niet meer op. Verder is ze nu en dan grappig en soms ook heeft ze wel interessante punten, maar ook net zo vaak is het wat gebrabbel in de marge. Maar absoluut één van de betere Nederlandstalige werken van de laatste jaren. 4,0*.

Een coming-of-age roman in een Vlaams dorp? Is dit niet al zo veel gedaan zullen velen zich afvragen. Of om Pageturner te citeren: Wie wil afrekenen met een in alcohol gedrenkte jeugd in een Vlaams barakkendorp, zal wel erg sterk uit de hoek moeten komen om De helaasheid der dingen te overtreffen..

Wel, het is Lize Spit gelukt dit te doen. Enerzijds door de mooie opbouw, mjk87 beschrijft die hierboven perfect, anderzijds door het feit dat ze tot het laatste toe de spanning weet te behouden, maar vooral door haar taal, haar prachtige beschrijvingen van details. Je duikt als lezer echt de gevoelswereld in van het hoofdpersonage. Lize Spit neemt haar tijd maar er ontvouwt zich een hele wereld voor je ogen. Alle personages komen uitgebreid aan bod en stuk voor stuk zijn ze prachtig uitgewerkt, geloofwaardig ook.

Onnodig te zeggen dat dit een fabelachtig goed debuut is waar vele gevestigde namen niet aan kunnen tippen.

Dit boek zal potten breken. Enerzijds heeft het dit al gedaan door het enorme succes ervan (in België), de knallende recensies maar ook als er literaire prijzen zullen worden uitgereikt. Zeldzaam hoog niveau en een nieuw literair talent.

Nu maar te hopen dat deze 27 jarige debutante zich onder de druk van uitgevers? en torenhoge verwachtingen niet laat kisten. Dat ze haar tijd zal kunnen nemen en krijgen om deze tour-de-force te evenaren.

Aanrader!

Prachtig boek, dat ik me nog lang zal herinneren. Het tempo nadert de perfectie, de stijl is sober en raak. Bovendien voelt geen enkele anekdote overbodig; alles past in het geheel, en wordt samengebracht in een mooi slot, dat mij verslagen en murw achterliet.

Het is de hype waard, en één van de beste boeken die ik dit jaar heb gelezen.

4.5*

Zelden loop ik achter een hype aan. Als "iedereen" iets zo mooi vindt, klopt er iets niet. Toch is de ene hype, de andere niet en moet je niet met je oogkleppen op iedere hype bij voorbaat afwijzen. Naarmate ik steeds meer goed beargumenteerde redenen zag om het boek te lezen, vond ik het tijd om het te proberen.

Tijdens de eerste bladzijden was ik niet meteen overtuigd. Het decor, een klein Vlaams dorpje, en een meisje dat opgroeit in lastige omstandigheden, was goed. Het meisje had bovendien een plan.
Na ongeveer 300 pagina's is het boek niet meer weg te leggen en dan weet je nog niet eens wat de weergaloze finale gaat brengen. Even, in het midden van het boek, vreesde ik dat het boek wel eens iets te lang kon zijn. Misschien boet het boek daar een moment aan kracht in. Uiteindelijk is het te verwaarlozen.

Diep onder de indruk laat Lize Spit me achter. Wat een boek, wat een debuut ook. En de conclusie dat de uitzondering de regel van de hype bevestigd.

Mmmh... goed boek, maar helaas toch net niet helemaal.

Het mooie aan dit boek is de enthousiaste vertelling over de elementen uit de jeugd van Lize Spit... heel herkenbaar ook aangezien ze van mijn generatie is. Het switcht vaak van drie tijdsbestekken.... het heden, 2002 en de jaren 90/00... het begint mooi, het moet een zomers verhaal wezen, en de introductie over Lize en haar familie en vrienden is ook uitgebreid... al dan niet iets te uitgebreid...

Helaas zijn de tijdsprongen erg van de hak op de tak en weet ik niet echt de verbintenis te vinden... zeker als het gaat om de tussenstukjes tussen het heden en 2002... De experimenten in de schuur weten op den duur een beetje monotoon te wezen. Het liefst heb ik in deze kwestie wel wat meer variatie en meer achtergrond in de vriendschap met Laurens en Pim. Nu word het eerder erg fragmentarisch en los van elkaar verteld waarbij de beklemmende toewerking naar het einde naar mijn gevoel ruw verstoord wordt, en dat is jammer... want het concept is erg goed. Alhoewel... wat Eva met dat blok ijs wou doen... oh, was dat het?

Wel prima om te lezen, en het mooie was dat ik erg veel beschrijvingen herkende. Ook dat laatste stuk uit 2002 met Tesje greep me bij mijn keel... al lijkt dat, door echt de massale stortvloed aan elementen eerder in het verhaal, ook zomaar uit het niets te komen, waarbij ik het maar moeilijk kon linken.

Al dan niet wel een erg mooie poging, want jonge romanschrijvers zouden we anno nu wel vaker nodig hebben.

3,5* Voor de poging.

Ik was ook blij toen ik het boek uit had, het had gerust honderd bladzijden korter mogen zijn. Maar maakt de opbouw dan niet dat het boek traag, misschien zelfs te traag vooruit gaat? Vele van de kleine verhaaltjes schetsen de context van het verhaal, maar had hadden er minder kunnen zijn waardoor het boek aangenamer was om te lezen. Voor mij ging het een te traag en was er te weinig spanning in het boek.

Ik vond het een meerwaarde dat het boek traag opgebouwd werd. Zo kwam je in het verhaal, kreeg je steeds meer achtergrond ivm de situatie waarin Eva verkeerde en is opgegroeid. Hierdoor kon ik meer meevoelen met de informatie die later in het boek aan het licht kwam. De ruwe schrijfwijze vind ik ook ideaal in dit boek. Dit toont nogmaals de omgeving van Eva aan, samen met de eerlijkheid in het hoofd van een tiener. Ik heb het boek redelijk snel en vlot kunnen doorlezen.

Het begint met de beschrijvingen van het gewone leven in een dorp. Op die manier zorgt Lize Spit ervoor dat ik me goed kan voorstellen dat dit voor Eva in eerste instantie niet zo extreem voelt. Dit is haar leven, ze is eraan gewend om bijvoorbeeld altijd op haar hoede te zijn voor haar ouders, die onvoorspelbaar kunnen reageren. Protesteren heeft geen zin als je ouders niet voor rede vatbaar zijn. Heel af en toe geeft Lize een stukje van de puzzel prijs en pas tegen het einde van het boek worden de zaken echt duidelijk.

Het smelt – Lize Spit | Lalagè leest - lalageleest.wordpress.com

[quote]superfreak schreef:
Jammer, dit boek was veel te lang. Had wat mij betreft 200 blz korter gekund. Veel anekdotes zijn best aardig maar voegen niets toe aan het verhaal. Zelfs hele hoofdstukken kunnen weggelaten worden.[quote]

Ik vind het net een pluspunt dat het boek zo lang was. Op deze manier krijg je heel wat achtergrondinformatie die ervoor zorgt dat je het einde begrijpt. Daarnaast zorgden de anekdotes ervoor dat je je kon inleven in het verhaal. In de anekdotes gaf ze ook enkele hints. En zo vielen op het einde alle puzzelstukjes op hun plaats. En ander pluspunt is dat het boek makkelijk leest.

innedv schreef:

(quote)

Ik was ook blij toen ik het boek uit had, het had gerust honderd bladzijden korter mogen zijn. Maar maakt de opbouw dan niet dat het boek traag, misschien zelfs te traag vooruit gaat? Vele van de kleine verhaaltjes schetsen de context van het verhaal, maar had hadden er minder kunnen zijn waardoor het boek aangenamer was om te lezen. Voor mij ging het een te traag en was er te weinig spanning in het boek.

Het lezen liep voor mij ook niet altijd even vlot maar ik vond alle details en side stories ideaal om een realistisch beeld van Eva's leven te schetsen. De trage opbouw was voor mij een meerwaarde, hierdoor was er doorheen het hele verhaal een continue spanning. Als er stukken weggelaten zouden worden, zou het einde veel van zijn kracht en impact verliezen. Door de relaties tussen de personages van dichtbij gevolgd te kunnen hebben had ik nooit verwacht dat Pim of Laurens tot zoiets in staat waren.
De nonchalante schrijfstijl was een sterk gegeven in het boek. Niet alleen omdat ze in het merendeel van het verhaal een tiener is. Ook omdat ik het gevoel heb dat ze na die traumatische gebeurtenis nooit verder is kunnen opgroeien. Ze blijft in het verleden vast hangen, als ze dit achter haar had kunnen laten had ze op het einde geen zelfmoord gepleegd.

Om Lize Spit en Het Smelt een eerlijke kans te geven, heb ik dit boek en tevens de veelvuldige verschijningen van de schrijfster toendertijd bewust links laten liggen. Toch vraag ik me af of de hype mijn bedroevende leeservaring anno 2020 beïnvloedt heeft...

Het Smelt is alvast een passende titel voor dit verhaal, dat zich slechts druppelsgewijs van omringende korsten ontdoet om tot de kern te komen. En die kern is dan jammer genoeg geen sappige biefstuk maar een pover koteletje, die bovendien niet de tijd krijgt om in de pan te sudderen en op smaak te komen. Als je maar tot de zaak komt na pakweg 300 pagina's, is er inderdaad weinig tijd om het echte verhaal te vertellen.

Op zich zou ik dit - als liefhebber van Stephen King en Richard Russo - nog kunnen pruimen als er voldoende aandacht aan de beleving van het dorp, de samenstelling van de gemeenschap gegeven wordt. Hierin schiet Lize schromelijk te kort, met als absoluut dieptepunt dat ze haast letterlijk moet vertellen dat de beenhouwersvrouw een roddelaarster is en me dit niet kan laten voelen.

Positief is wel de vlotte schrijfstijl en soms een mooie zin aan het einde van een hoofdstuk. Soms, want de quote 'zinnen die te hard hun best doen' is hier - o ironie - wel goed op zijn plaats.

Het einde was voor mij eerder gezocht dan goed gevonden, dus heel veel blijft er niet meer overeind, jammer genoeg.

Sla deze dan ook maar over.

Dit veelbesproken debuut heb ik destijds helemaal gemist (omdat ik toen het concentratievermogen van een doperwt had en nog maar nauwelijks las). Met het uitkomen van Spits nieuwe roman vond ik het wel tijd om deze in te halen.

In mijn video maak ik de vergelijking tussen deze roman en de film Irréversible van Gaspar Noé. Wie de film heeft gezien kan zich ook een voorstelling maken van de naarheid van dit boek. Ik had zeker wel enkele aanmerkingen op Het Smelt, maar al met al vond ik het een overtuigend debuut. Hoop snel haar nieuwe roman te lezen.

Videorecensie

Lize Spit neemt je mee naar een volks milieu in de Kempen. Het fictieve Bovenmeer vertoont gelijkenissen met Viersel, het dorp waar ze opgroeide. In zo'n plattelandsdorp wordt geroddeld bij de slager en kent iedereen iedereen. Ogenschijnlijk is het een liefelijk plaatsje, maar achter de voorgevels gaat heel wat leed schuil.

De overkoepelende verhaallijn in het heden, geschreven in de tegenwoordige tijd, neemt minder dan vierentwintig uur in beslag. Terwijl Eva terugrijdt naar haar geboortedorp, komen verdrongen jeugdherinneringen naar boven. Ze zal de confrontatie met haar verleden aan moeten gaan. Ondanks de speelse begintoon komen zwaarwichtige onderwerpen aan bod.

In haar autokoffer staat een grote klomp ijs in een Curverbak, die tot zestig liter kan bevatten. Het vriest, dus zal de ijsklomp niet snel smelten. De betekenis van de titel wordt gaandeweg duidelijk, ook via het raadsel. Voor een debuut is dit zeer geslaagd.

Wat een vreselijk naar boek is dit. En waarom zitten debuten van jonge schrijvers toch altijd vol met jeugdherinneringen die gaan over smerigheid, pervers pubergedrag (waar iedereen ook aan meedoet), mishandeling van boerderijdieren en meer verdorvenheid? Lize Spit maakt het meteen wel erg bont door het bijna 500 pagina’s te laten duren. Hier had toch zeker wel een hele hoop uit gekund, omdat al het geobserveer en geblabla over randzaken veel te veel wordt.

Ik klink nu erg negatief, maar onder deze zware verstikkende deken van narigheid zit een goed gestructureerd verhaal, opgebouwd uit een dag in het heden waarop volwassen Eva haar plan uitvoert, een zomer uit 2002 waarin dingen culmineren naar een rampzalige dag, en jeugdherinneringen van een paar jaar daarvoor. De structuur is even inkomen maar biedt daarna een prettige houvast. Schrijven kan ze zeker, ze heeft regelmatig rake observaties en gedachten en de gebeurtenissen hebben een rauwe impact, maar het is wel veel te lang en veel en wat onsmakelijkheid betreft laat Spit ook geen kans onbenut. Als je dit boek langere tijd achter elkaar leest gaat het echt voelen als een soort hand die je langzaam de adem beneemt. Als dat haar bedoeling is geweest, chapeau, maar een fijne ervaring is het niet echt. Na bijna 500 pagina's hoop je ook wel op iets meer uitsluitsel op het einde, maar dat blijft helaas ook redelijk open. Hoewel open misschien het verkeerde woord is, eerder een anti-climax na zoveel pagina's aan onheilspellende opbouw.

Haar tweede boek ‘Ik Ben Er Niet’, had ik trouwens al gelezen en daar was ik veel enthousiaster over. Ze weet daar ook weer die beklemming en impact te bereiken, maar het is ontdaan van alle ballast die dit boek wel met zich meedraagt (zelfs al heeft die meer pagina's dan deze).

3,5*