The Invention of Nature: Alexander von Humboldt's New World - Andrea Wulf (2015)

Wat goed! Ik was al een poosje aan het kijken naar een boek over Alexander von Humboldt en ik word zowaar op mijn wenken bediend.

Deze onlangs uitgelezen en het heeft mijn hoge verwachtingen meer dan waargemaakt. Alexander von Humboldt was enkel meer dan alleen een natuurwetenschapper - een studie die door zijn ijver pas vorm krijgt. Hij was een visionair en een inspirator van vele andere grote geleerden en denkers van zijn tijd. Personen zoals Johan Wolfgang von Goethe, Charles Darwin, Simon Bolivar,Thomas Jefferson en vele anderen. Zijn reis door voormalig Nieuw-Spanje was een geweldige indrukwekkende onderneming die door Andrea Wulf heerlijk is neergepend. De beste man verdient opnieuw te worden geeerd en van de vergetelheid te worden gered.

Mooi om te zien dat een wetenschapshistorisch werk op deze manier het grote publiek bereikt. Wil dit boek nog een keertje lezen, maar het is een vakgebied waarover ik me altijd heb verbaasd dat het zo marginaal is gerepresenteerd in de boekhandels. Er zijn zo ontzettend veel mooie verhalen te vertellen (en te ontkrachten!).

Een prestigieus boek dat terecht enkele vermaarde literaire prijzen won.
Het succes van het boek heeft ongetwijfeld te maken met hoe Wulf er weergaloos in geslaagd is om met een gigantisch aantal bronnen en referenties een omvangrijk, maar fijn gedocumenteerd werk te maken. Het moet voor Andrea Wulf beslist een wispelturig, kronkelend en veranderlijk proces geweest zijn al deze referenties feilloos in elkaar te laten overlopen tot een non-fictie boek dat (haast) leest als een roman. Ik kan me bovendien voorstellen hoe niet alle bronnen die ze geraadpleegd heeft, ook daadwerkelijk relevant waren. Het boek is hierdoor een huzarenstuk geworden van doordacht onderzoek dat bovendien leest als een trein.

Ik heb het boek letterlijk verslonden. Dit op aanraden van een vriend... Ik kende von Humboldt enkel vaag bij naam... Hoe verder ik in het boek bladerde, hoe meer ik verwonderd raakte over hoe dergelijk talent en visionair en bovendien de beroemdste persoon van het verlichte (en revolutionaire) tijdperk zo in de vergetelheid kon raken...

Alle eer aan Alexander en Andrea... Na het lezen van dit boek, kijk je (dankzij beiden) op een andere manier naar de natuur!!!

Een boek dat leest als een biografie (en wat mij betreft zeker niet als een roman). Maar dat is niet erg, want de avontuurlijke levensloop van de flamboyante Alexander von Humboldt vormt een dankbaar onderwerp. Ben zelf ook een liefhebber van Zuid-Amerika en kende de naam van deze natuurpionier daarom wel (oa de Humboldtstroom en Humboldtpinguin). Maar hoe het precies zat en wat de vernieuwing is die Alexander von Humboldt heeft gebracht in de manier waarop we naar de planeet kijken, dat wist ik niet. Biografe Andrea Wulf doet het nauwgezet en beeldend uit de doeken. Het is wel zo dat je na een kwart ofzo wel op de hoogte bent van het belangrijkste punt, namelijk dat alles in de natuur met elkaar verbonden is, en nadien volgt dan nog wat invulling op details en herhaling. Persoonlijk vind ik het boek, zoals veel biografien, te lang. Dat geldt voor het levensverhaal van Von Humboldt zelf, maar ook diverse geestelijke nazaten waaraan Wulf hele hoofdstukken wijdt. Het stuk over Darwin is nog te rechtvaardigen, omdat hij ook immers Von Humboldt ontmoette, maar dat na het overlijden van de grote hoofdpersoon er nog 60 pagina's volgen over Thoreau, Haeckel, Marsh en Muir is er teveel aan. Had dat op een hoop geveegd. Anderzijds is het wel mooi om ook het politieke tijdsbeeld mee te krijgen van pakweg 1800-1900, want het was nogal een roerige tijd. Bijvoorbeeld de diverse revoluties in Frankrijk zijn voor mij wat helderder geworden. Ondanks mijn kritiekpuntjes mag duidelijk zijn dat The invention of nature een prima leeservaring biedt en ook geslaagd is in zijn opzet om Alexander von Humboldt opnieuw op het voetstuk te plaatsen dat hij in de 19e eeuw had.

PS. De ontmoeting van Darwin met Von Humboldt liep uit op een desillusie voor eerstgenoemde, omdat Von Humboldt de gewoonte had onafgebroken te ratelen.