Club Brancuzzi - Maarten Buser (2016)

Verwachten. Het is iets wat we beter niet zouden doen, want we verwachten immers altijd te veel, en dan zijn we teleurgesteld. Maar toch doen we het, elke keer opnieuw. Zoals drinken, en achter de liefde aan gaan. Over die hypermenselijke onhebbelijkheid gaat Club Brancuzzi van Maarten Buser, een roman in gedichten, of een dichtbundel die een roman vormt, ’t is maar hoe je ’t bekijkt.
Dat verwachten is al meteen sterk aanwezig in Daar zijn, dat ook op de achterflap staat. De protagonist is zo benieuwd naar de club uit de titel, die weldra opent, dat hij al eens wil gaan kijken of er nog niks te zien is, ook al weet hij dat dit geen zin heeft. Het zijn die beelden die Club Brancuzzi zo sterk maken. De avond die valt en als een slang op je afkruipt en als je wakker wordt om je been zit. Het gesprek als een schommel waar jeugdherinneringen op gezet worden. En de damesjas aan de kapstok, die aankomt als een vuistslag. Je krijgt dat bekende gevoel van wakker worden op een koude ochtend en al wat er rest van het feestje zijn de kleverige vloer, de glazen confetti en de indruk dat het allemaal zoveel meer had kunnen zijn. Je ziet een beklijvend verhaal voorbij trekken, subtiele plotwendingen uit een film over een driehoeksverhouding die vroeg of laat wel tot een einde moet komen. En toch blijft de protagonist hopen dat dit nooit zo ver komt. En dat het achteraf toch nog kan goedkomen. Toch blijft hij verwachten.

Maarten Buser laat zien dat debuteren niet hoeft samen te gaan met pretentieuze zwaarwichtigheid of egotrippend jezelf tot belangrijkste onderwerp te maken. Het zijn de speels geconstrueerde taalvondsten van een jonge vakman die een herkenbare situatie, avondje uit in een club, vertaalt naar een vormspektakel van intertekstuele verwijzingen en postmoderne taalkronkels. Daarbij heeft het zowel de vorm-kwaliteiten van een gedichtenbundel (vervreemding, fantasievolle associaties) als van een roman (suggestie van een plot) in hoe de losstaande gedichten een coherente samenhang suggereren. Misschien ben ik te weinig ingelezen in poëzie om er een uitspraak over te kunnen doen, maar volgens mij is de tussenruimte opzoeken van proza/poëzie een behoorlijk ingenieuze vondst. In ieder geval hoop ik, notoir aanhanger van de cult der proza-liefhebbers, dat Buser eens een lijvige roman met dichterlijke kwaliteiten gaat schrijven.

Fijne bundel. Vooral de mix tussen poëzie en plot doet dit goed, buiten dat Buser ook redelijk begrijpelijke poëzie schrijft met krachtige beelden en soms zelfs hele mooie: die kapstok; die schommel; de film waarbij je een glas fris kan halen (ik heb een collega die het dan altijd heeft over films waar je naast kan fm'en - misschien banaler, maar hetzelfde wordt bedoeld).
Het is ook knap dat hij met zo weinig woorden en pagina's toch een volwaardig verhaal weet te schrijven waarin je de personages een beetje leert kennen en zelfs in hun emoties kan meegaan. Geinig zijn ook de hiphopverwijzingen (Lamar, Atmosphere, No Church in the Wild) maar geen idee wat dit met de rest van het werk vandoen heeft. 4,0*.

Deze gedichtenbundel in de winkel besnuffeld (dus niet helemaal gelezen). Een positieve indruk aan overgehouden. Vooral het gedicht “Triptiek” heeft mij verbaasd. Het gedicht staat half in de werkelijkheid en speelt zich half af in een soort van religieuze roes die beangstigend is, verstikkend. Die beelden, werkelijkheid en waan, worden, als ik het goed begrijp, vernuftig in elkaar geschoven. Uitzonderlijk! Een buiging voor deze dichter.