Primero Estaba el Mar - Tomás González (1983)

Heerlijk boek, het debuut van Thomás González, de schrijver die lang bekend stond als het best bewaarde geheim van Colombia. Eerst was er de zee blinkt vooral uit in z'n sfeertekening, dit is echt grote klasse. Je zou kunnen zeggen dat het narratief niet echt bijzonder is (in elk geval niet vernieuwend) en qua personages schuurt het soms dicht langs archetypen (met name Elena) maar dat is vrijwel bijzaak in de prachtige manier van vertellen. De beelden zijn heel zuiver en ongeforceerd, waarbij González geen aandacht vestigt op de taal zelf maar andersom, met de taal aandacht vestigt op natuur, weersomstandigheden, smaken, kleuren enzovoorts. Veel recensies hebben het over de kale manier van vertellen en dat kan ik op zich wel begrijpen omdat de zinnen niet bloemrijk zijn of verfraaid, anderzijds is het echt geen zuinig proza dat hier gebezigd wordt. Kwistig wordt er ook gestrooid met vooruitwijzingen naar de onafwendbare afloop. Een smetje op de compositie is het 19e hoofdstuk, een ingevoegde brief van een broer die vanuit het niks nogal een expliciet perspectief naar voren brengt, in het nawoord komt de vertaler Jos den Bekker hier nog op terug (dus lees dat vooral). Daar tegenover staat het prachtige slothoofdstuk, echt, zeldzaam mooi. Bijzonder fijne auteur deze Gonzaléz (hoewel het niet eens echt mijn type literatuur is wat hij schrijft), ik ga alles van hem lezen wat in vertaling beschikbaar is, dat zeker, en met een beetje geluk haalt dit mijn eindejaarslijst over 2020.

Het meelezen aan een kwartaal boek van deze site levert me altijd wat op. Ook ditmaal las ik een boek waar ik zelf nog nooit van gehoord had, maar waarvan ik blij ben het nu gelezen te hebben. Het blaadje van de bibliotheek in het boek was nog onbeschreven, nu staan mijn naam, woonplaats en datum trots vermeld.

Wat een beklemmend verhaal was dit! De schrijver wist me vrij snel bij de keel te grijpen en liet vrijwel geen moment los. Pas bij de laatste paar bladzijden gunde hij me rust, zoals eRCee al aangaf is dan ineens sprake van een bijzonder mooi en rustgevend hoofdstuk. Iets waar ik op dat moment hard aan toe was...

Tijdens het lezen wisselen gevoelens van genegenheid en ergernis zich af. Naarmate het verhaal vordert steeds meer dat laatste overigens. Want, wat laat onze hoofdpersoon zich vaak van zijn slechte en slappe kant zien! Elke tegenslag, wat er op een boerderij nou eenmaal bij hoort, en elke regenbui is reden voor enorme drinkgelagen. Pff, kom op man! Dat dacht ik regelmatig... en dan een beeldschone vrouw aan je zijde die diep ongelukkig is. Het zit ook niet mee. Als ze dan vanuit wanhoop een mooi stukje oerbos laten kappen voor de broodnodige inkomsten, en waar de apenfamilies wegspringen op het moment dat de onbehouwen houthakkers hun (bij vlagen vreselijk slordige) werk doen, voel ik bij het lezen een bal in mijn maag. Wat een misère. Maar de kleine lichtpuntjes in de vorm van de prettige mensen in de omgeving (die hem ondanks alles maar liefdevol bleven helpen), de mooie natuur en zee, en de momenten dat hoofdpersoon J. zich toch herpakt deden me steeds moedig doorlezen.

Mooie leeservaring, Boekmeter bedankt!

Het boek van het kwartaal heeft weer een voltreffer afgeleverd, al is dit boek verre van perfect. Ik sluit me werkelijk volledig aan bij wat eRCee schrijft en kan zeggen dat ik het boek op eenzelfde manier heb ervaren.

Misschien dat ik nog wel een stukje verder durf te gaan zonder al te negatief te willen worden over de personages: voor mijn gevoel waren het niet de archetypen die hier naar voren kwamen, maar zelfs stereotypen. Het volgt een vrij standaard stramien en een echte ontwikkeling maken ze niet door; Elena kan zelfs een flat character genoemd worden.

Terugkomend op 'niet al te negatief worden over de personages': J en Elena wisten ondanks hun voorspelbaarheid wel te boeien en bleven van begin tot eind (nu is dat niet zo moeilijk in net 100 bladzijdes) interessant genoeg omdat ze zo prachtig in de setting werden geplaatst door González. Daar zit ook de kracht van dit werk; de sfeerbepaling in combinatie met de levendige setting. Het eenzame bestaan (enkel oppervlakkige vriendschappen en de eeuwige outsiders blijven) en het proberen te vluchten voor iets waarvan je eigenlijk zelf niet goed weet wat het is en waarbij je er maar vanuit gaat dat het gras groener is aan de overkant; die tragiek wist me te pakken.

Fijn Boek van het Kwartaal dat ik met een ruime zeven-en-een-half beoordeel. 4*

Erg fijn, mijn eerste kwartaalboek en mijn eerste kennismaking met González, sowieso ook het eerste Colombiaanse boek dat ik lees. Het is een beetje Ik Vertrek maar dan op z'n Colombiaans; ik heb dit verhaal in ieder geval met dezelfde verwondering tot me genomen. Ook heb ik wel regelmatig moeten lachen, of eerder gniffelen, om alle ellende die J. en Elena te verduren krijgen, maar ook om de keuzes die ze zelf maken. De ellende begint ook echt al meteen, en het gaat alleen maar van kwaad tot erger. Ik moet wel zeggen dat het lachen mij op een gegeven moment wel verging (ik denk dat het doodschieten van de hond een keerpunt voor mij was) en op een gegeven moment omsloeg in een gevoel van beklemming en troosteloosheid.

Ik heb vaak een probleem met dunne boekjes, en dat is dat het vaak aanvoelt alsof het verhaal onvolledig is. Dat had ik bij dit verhaal totaal niet, doeltreffend wordt alles beschreven; er staat geen woord te veel, maar zeker ook niet te weinig. Ja, ik sluit zeker niet uit dat ik in de toekomst meer van González zal lezen. Dit boekje smaakt in ieder geval naar meer.

Met plezier heb ik dit boek gelezen. Ik vond vooral dat het verhaal heel beeldend was geschreven: ik zie het eiland, de finca, de houthakkers, het gehucht. Mooie kleurrijke personages. Tegelijk zie je het helemaal misgaan: idealisten, maar vooral Elena totaal niet bereid de eilandbewoners te accepteren. Ik las het hier ook al, het laatste hoofdstuk is het mooiste. Een minpuntje: ik vind zo'n letter als naam zo irritant.

Als één van de volgende dingen er niet was geweest, dan zou ik zijn gestopt met dit boek:
* kwartaalboek op boekmeter (maar als dat er niet was, dan was ik er ook niet in begonnen)
* dun boek
* de schrijver verklapt al vrij snel dat J. niet lang zal leven, wat me nieuwsgierig maakt. Maar het is wel een flauwe manier om dit voor elkaar te krijgen.

Elena en J. drinken veel alcohol (vooral J.) en komen arrogant over (vooral Elena). Ik mag ze niet. Een sympathieke hoofdpersoon is niet verplicht, maar in deze mensen kan ik me totaal niet inleven. Waarom gaan ze naar die finca als ze zo neerkijken op de mensen in de buurt en als ze zo graag gaan zuipen met vrienden? Elena doet niks, behalve een beetje naaien in twee betekenissen van het woord. Wat verwacht zij van het leven? Van luieren wordt toch niemand gelukkig. J. droomt van een goedlopende boerderij/winkel, maar al aan het begin van het boek is duidelijk dat dat niet gaat gebeuren. Toch leent hij steeds meer geld.

Het enige wat ik wel mooi vond waren de beschrijvingen van de zee.

Ik Vertrek avant le programme. Ik stoorde me vooral aan de twee hoofdrolspelers, deels door het gebruik van de naam J. (hierboven al aangestipt, vervelend is dat gewoon) en deels doordat het gewoon twee vreselijke figuren waren, maar ook in hun handelen dusdanig naïef dat ik niet kon meeleven. Dit hadden evengoed twee GroenLinks-stemmers kunnen zijn die hun quinoacultuur meenemen om een biologische camping in Roemenië te beginnen, maar eenmaal buiten de Ring toch de werkelijkheid onder ogen komen.

De beschrijvingen van het eiland (? Ik kan er niet echt achter komen of het een eiland is, ook op Google Maps zie ik gen eiland enigszins bevaarbaar vanaf de stad Turbo) en de natuur zijn wel mooi, maar deze Crónica de un Decaimiento Anunciada kan nergens echt boeien. Vooral doordat de focus op de twee hoofdpersonen ligt en hun onderlinge relatie, maar die gaat om bovengenoemde redenen voor mij nooit leven. Het maakt niet dat dit per se en slecht boekje is, maar ik kon er niet veel mee. 2,5*.