Go Set a Watchman - Harper Lee (2015)

Prequel op To Kill a Mockingbird, nu pas teruggevonden manuscript.


Lang verwacht, officieus debuut van 88-jarige Harper 'To Kill a Mockingbird' Lee komt eraan - Boeken - Knack.be

Als ik het goed begrijp is To Kill a Mockingbird de Prequel en niet Go Set a Watchman.
Go Set a Watchman is eerder geschreven maar speelt zich later af.

Helemaal juist en fout van mij gecommuniceerd . Excuses.

Maar ben toch wel benieuwd of een 'one hit wonder', zoals to kill a mockingbird (oneerbiedig) mag genoemd worden nu een meerwaarde krijgt?

***

NRC recensie

En toen was daar vanuit het niets het tweede boek van Harper Lee, 55 jaar na To Kill a Mockingbird. Geschreven vóór die klassieker, met dezelfde personages, maar afgewezen. Nu valt alsnog te lezen hoe het Scout enige jaren later vergaat. De jaren 50 zijn aangebroken, Scout studeert in New York, en komt voor een vakantie terug naar het ouderlijk huis. Waar zij (en dus de lezer) in To Kill a Mockingbird raciale problematiek vanuit een kinderperspectief beleefde, doet ze datzelfde inmiddels met het perspectief van een buitenstaander. Niet vader Atticus is meer haar bron van inzichten, maar haar nieuwe, progressievere thuisbasis New York.

Veel is er gezegd en geschreven over de onverwachte karakterwisseling die Atticus blijkbaar heeft doorgemaakt. Werd Gregory Pecks invulling van de filmversie nog eens als ‘grootste filmheld ooit’ verkozen, de Atticus uit Watchman is een verbitterde, conservatieve man, om niet te zeggen een rabiate racist. Wat mij betreft is deze omslag geen probleem, het geeft de roman gelijk een intrige: hoe is hij zo geworden? Of schuilde die grondhouding eigenlijk altijd al in de man, maar zagen we dat via de kinderogen van Scout in To Kill a Mockingbird niet goed? Het geeft wel aan dat Watchman eigenlijk niet los gelezen kan worden van To Kill a Mockingbird. Dat is geen minpunt, want ik denk dat de samenhang beide boeken verrijkt.

Verder is Watchman een intrigerend kijkje in het dorpsleven van zuidelijk Amerika, waar conservatisme, patriotisme en een zekere angst regeert. Het is een periode waarin afbraak van segregatie op handen lijkt, wat de blanken angstig maakt dat daarmee ook het vertrouwde dorpsleven verandert. Dit is geen probleem van ver weg en lang geleden, het is feitelijk precies wat aan de hand is in Europa anno 2015, met de onlangs losgebarsten vluchtelingenstroom. Watchman had nauwelijks op een beter moment uit kunnen komen, hoe gek dat ook klinkt voor een roman die 55 jaar in een kast heeft liggen verstoffen.

Watchman is geschreven voor Mockingbird. Het manuscript werd door de uitgever afgewezen vanwege gebrek aan kwaliteit, met het advies om het volledig te herschrijven. Het resultaat daarvan werd uiteindelijk Mockingbird. De schrijfster heeft dit boek bijna haar hele leven lang niet willen publiceren. Pas op het laatst, terwijl ze in zeer slechte gezondheid verkeerde, is het lieden uit haar omgeving gelukt het uit haar handen te trekken.
De afwijking door de uitgever is begrijpelijk, evenals de reserve van Harper Lee zelf. Het is een rommelig boek. De jeugdherinneringen bv. hebben in het verhaal nauwelijks een functie. De personages naast de hoofdpersoon praten in een soort pamflettentaal. Hoofdpersoon Scout is onaangenaam verrast door het zogenaamd ineens opgetreden racisme bij haar familie. Maar naarmate haar vader en haar oom het haar "uitleggen" lijkt ze het toch te begrijpen en te accepteren. Die familie uit zich dusdanig rabiaat (de "niggers" vliegen je om de oren, en nog veel foutere omschrijvingen) dat ook in de jaren vijftig ieder weldenkend mens meteen weg zou willen. Niet alleen Scout lijkt geen keuze te maken, datzelfde geldt voor de schrijfster. Dat maakt dat je na het lezen met een onaangenaam gevoel achterblijft. Literatuur (en kunst) mag natuurlijk best ongemakkelijk zijn en schuren, maar hier kan ik geen leermoment in ontdekken.