Ask the Dust - John Fante (1939)

Aan mij was deze roman van Fante helaas niet zo besteed. Ik vind Bandini een nogal karikaturaal personage en daardoor volstrekt oninteressant (Waarom hij opeens gaat schrijven komt bijvoorbeeld totaal uit niets). De vergelijking met Bukowski dringt zich uiteraard op, aangezien Fante een voorbeeld voor hem was. Maar dan vind ik Bukowski toch veel humoristischer en daardoor leesbaarder. Misschien is het een kwestie van smaak, maar voor mij voorlopig geen tweede Fante.

Wat me vooral opviel was de luchtigheid waarmee Fante zijn alter-ego Arturo Bandini leven inblies. Openhartig en warm, tegelijkertijd vol met eerlijkheid over zijn eigen gebreken. Sterk en moedig om zo openhartig en "naakt" als het ware te spreken over jezelf in de vorm van een fictief alter-ego.

Ik maakte kennis met dit boek door een van mijn literaire (anti)helden, Charles Bukowski, die John Fante als god aanschouwde en die als een van zijn grootste inspiratiebronnen geldde voor zijn eigen literaire ambities, werk en uiteindelijke meesterwerken als alter-ego Henry Chinaski. Toch moet ik dan ook eerlijk bekennen dat juist doordat Bukowski zo'n hoge pet van Fante op had, dat ik met torenhoge verwachtingen aan Ask the Dust begon, waarbij ik vooraf al hoopte op die warme zon die schijnt op winterse dagen, zoals Bukowski dat zo sterk doet in met name zijn eerste werken, Post Office en Factotum. Maar ik had af moeten rekenen met die verwachtingen, dat had ik vooraf moeten doen, voor ik het boek op sloeg, maar dat kon ik niet, en daardoor bleef ik ergens steeds met een fanboy Bukowski-bril dit boek van Fante lezen, waardoor ik net niet helemaal Fante tot zijn recht liet komen, en ik mezelf eigenlijk genoodzaakt voel dit boek over een paar jaar nog een keer te lezen.

Ik moet wel zeggen dat ik ondanks de verwachtingen Ask the Dust zeker een aanrader vind, met name omdat het een invloed heeft op het schrijfproces, op het streven naar het schrijven van een verhaal, gedicht, novelle of roman. Dat er geen logica plaatsvindt in het proces. Dat het uit het hart moet komen, en dat er niets of niemand is die kan zeggen wat werkt, en wat niet. Succes is niet de drijvende factor, maar tegelijkertijd beïnvloed het iedere schrijver. Het beïnvloedde Hemingway. Het beïnvloedde Bukowski - het sijpelt tussen de regels door in Hollywood - en het raakte ook Fante, die het maar al te helder duidelijk maakt met zijn alter-ego Bandini. En dát is misschien wel de grootste kracht van het boek. Niet de verwachtingen een primitieve Bukowski te lezen, maar eerder om te lezen hoe openhartig en eerlijk Fante naar zijn eigen persoon is als schrijver en aspirant schrijver. Hij is naakt, en daarmee kwetsbaar, en daarmee mens, en daarmee sterk.

John Fante > Charles Bukowski

'Het beste boek ooit.' zegt Bukowski. Dat kan voor mij natuurlijk alleen Moby-Dick blijven, maar man, Bukowski had wel een punt en it's coming pretty damn close.

Om te beginnen is dit een plezier om te lezen. Een echte roller-coaster waarbij Fante van het botste, prozaïsche racisme twee bladzijden verder zich daar gewoon voor excuseert in puur poëtische toptaal. Alweer hardop gelachen, meegeleefd en jawel: krop in de keel bij wellicht het mooiste einde van een boek ooit! (waarbij hij erin slaagt de opdracht voor dit boek op de allerlaatste pagina te schrijven en dan de woestijn in te keilen) Geniaal!

Dit boek gaat over schrijven, willen schrijven, Los Angeles, liefde en impotentie. Ja, de eerste keer dat ik dat laatste tegenkom. Het cliché wil dat jongens de eerste keer zo graag willen dat ze 'al zingen voor ze zelfs de kerk nog maar binnen geraken'. Maar bij Arturo Bandini is er van zingen zelfs geen sprake. Hij wil zo graag dat er te veel mentale belemmeringen spelen. Uit het niets duikt Vera Rivken op om hem over die drempel te helpen en nadien helpt marihuana hem ook nog een handje bij Camilla…

Arturo Bandini, dat prachtige alter-ego van de ambitieuze beginnende schrijver. Hilarisch wanneer hij zichzelf als Nobelprijswinnaar voorstelt, natuurlijk net om zijn zelftwijfel extra in de verf te zetten. Ten bewijze van zijn schrijverskunsten schermt hij constant met dat ene verhaal dat hij al gepubliceerd heeft: 'Het hondje lachte'. Met deze titel lijkt Fante vooral zichzelf heel het boek lang uit te lachen. De titel duikt steeds weer op bij een nieuw dieptepunt en die zijn talrijk. Want zelfkastijding is hem bepaald niet vreemd.

Zo is zijn relatie met Maya-prinses Camilla eerder een stand-off met over-en-weer getreiter. Afstoten en aanhalen. Maar wel heel de tijd boeiend en hoe gek ook: je gelooft het. Het verhaal wordt dan geleidelijk ernstiger om te culmineren in dat bloedmooi einde. Onderweg bewijst Fante/Bandini ten overvloede wat voor unieke stem hij heeft: nergens wil hij je verleiden of iets uitleggen, maar hij sleept je eenvoudigweg mee. Grappig, ontroerend, onthutsend bijwijlen maar onvoorspelbaar en vooral wanneer je het niet zou verwachten verrassend mooi, als een bloem in de woestijn. (Sta me deze amateuristische metafoor toe).

Een boek dat ik na de laatste bladzijde dichtklap en waarbij ik maar één ding kan denken: wow!