menu

Lila - Marilynne Robinson (2014)

mijn stem
3,50 (9)
9 stemmen

Engels
Sociaal

261 pagina's
Eerste druk: Farrar, Straus & Giroux, New York (Verenigde Staten)

Lila zwerft dakloos rond als ze de dorpskerk van Gilead, Iowa, binnenstapt omdat het regent. Ze ontmoet er dominee en weduwnaar John Ames, met wie ze voorzichtig een nieuw bestaan begint, terwijl ze haar verleden probeert te verwerken. Als verwaarloosde peuter werd Lila van haar ouders gered door Doll. Samen trokken ze met een groep arme dagloners door het uitgestrekte Amerikaanse Midwesten, met niets dan elkaar en een oud mes om zich te beschermen. In Gilead worstelt Lila met het geloof van haar man John, dat beweert een geloof van liefde te zijn. Paradoxaal genoeg worden de mensen die Lila liefheeft door datzelfde geloof veroordeeld. Dat leidt tot spirituele, confronterende vragen: wat maakt iemand tot een goed mens? En wat vermag de liefde?

zoeken in:
avatar van psyche
4,0
psyche (crew)
Er was eens een man, een weduwnaar en vader van een overleden kind. Een dominee.
Er was eens een vrouw, ze probeert na een bar leven, een nieuw leven te beginnen met de dominee.
Verschillende werelden komen samen, de man en vrouw zijn eenzaam.
Op zich is dit gegeven helemaal niet zo bijzonder. Soortgelijke verhalen zijn er in grote getale waarbij details inwisselbaar zijn.
Toch heeft Marilynne Robinson een bijzondere roman geschreven. Wat rondkijkend op internet begrijp ik dat Lila gezien kan worden als het laatste deel van de Gilead trilogie.
Wat me direct aansprak was MR' stijl, rustig introduceert ze de personages Lila en John; op een manier dat ik ze in mijn hart sluit, met hen begaan ben. Ook andere personages komen goed uit de verf, met name Doll die in Lila's leven een belangrijke rol speelt. En vooral: minder is meer bij MR. Met kleine stapjes komt de lezer er achter wat Lila en Doll samen hebben meegemaakt, hoe dit doorspeelt in Lila's gedachten en gedrag. Die gedachtegangen van Lila vind ik opmerkelijk goed weergegeven en verweven met de rest van het verhaal. De tegenstrijdigheden, haar innerlijke gevecht maakt het verhaal interessant. Ook hoe aandoenlijk naïef en oprecht ze is. Zich 'ontdopen' bijvoorbeeld.
Ik vind het aannemelijk waarom Lila juist met John dat nieuwe leven wil beginnen, vooral door wat hij níet doet. Weer: minder wordt meer.
De focus van MR ligt in dit boek vooral op Lila, in mindere mate op John. De man die van kind af aan met God leeft. Evengoed met zijn angsten. Zeker wanneer Lila zwanger wordt. Ik vind de man niet overdreven braaf, eerder wat wereldvreemd, net als Lila. Ik had graag hem wat beter leren kennen, ik heb begrepen dat ik daarvoor het eerste deel van de trilogie kan lezen.
Treffend ook de 'vragen' die Lila stelt. Vragen waarop de haar man geen pasklare, laat staan voor haar geloofwaardige antwoorden heeft.
Heel goed vind ik dat MR nergens expliciet de wisselwerking tussen Lila en John uitlegt, terwijl MR een prima psychologisch inzicht heeft m.i.
Heel prettig vind ik dat het geloof van John natuurlijk in de roman verwerkt is, zonder dat het voor mij opdringerig wordt. Het is 'gewoon' een deel van zijn leven.
En toch, of misschien wel juist daardoor, ademt het boek tussen de regels door in alle opzichten geloof, hoop en liefde uit.
Twee mensen. Twee werelden en elkaar nabij komen.
En ze leefden ...

Voorlopig 4* (ik twijfel nog tussen 4* en 4,5*).

avatar van eRCee
2,5
Zeemzoeterig, dat vind ik nou een goede typering van gart waar ik zelf niet opgekomen was. De commentaren die Lila een “moedig” boek noemen of spreken van een van de meest aarzelende liefdesgeschiedenissen uit de literatuur begrijp ik dan ook niet. Robinson vermijdt elk vermoeden van moreel bederf of zelfs maar kreukbaarheid in haar personages, dat geldt voor Lila net zo goed als voor de dominee, en alle echte ellende wordt buiten beeld gehouden. Het boek is in dat opzicht ontstellend braaf en ook nogal saai. Zelfs Frederik van Eeden is in zijn Van de koele meren des doods nog explicieter dan Robinson als het aankomt op een bestaan als prostituee, om maar een voorbeeld te geven.

Het meest aardige aan het boek vind ik hoe het tijdsverloop vrij soepel door elkaar is geschud. Helaas hoor ik niet bij degenen die de gave hebben om te kunnen genieten van een sobere schrijfstijl (sober in de zin van alledaags lijkend): ik vond het allemaal maar mat beschreven en daarnaast deden de dialogen me vrijwel niks.

Binnen de Amerikaanse literatuur vormt Robinson wel een soort tegenwicht ten opzichte van het veel negatievere mensbeeld van eveneens sobere schrijvers als Faulkner, Fante en Yates en aan de andere kant tegen de bombastische, alomvattende Great American Novel van types als Jonathan Franzen en aanverwanten. Verder vormt haar positieve benadering van religie natuurlijk ook een minderheidsstandpunt binnen de literatuur. Wellicht dat ze het vanwege deze redenen zo goed doet aan de overkant van de grote plas, maar de bijval in de Nederlandse kranten is wat mij betreft moeilijker verklaarbaar. Ik laat verder werk van deze dame in elk geval aan me voorbijgaan, al wint ze nog tien keer de Pulitzer prijs.

avatar van Halley23
4,0
Halley23 (moderator)
De eerste zestig à zeventig pagina's zogen me het boek in. Op gevoelige en meeslepende wijze wordt Lila in de wereld gezet. Maar dan gaat de meeste vaart uit het verhaal (alleen in de flashbacks komt die vaart een beetje terug, het lijken wel tussensprints...). Lila en haar denkwereld komen helemaal centraal te staan. En wat voor denkwereld. Wat kan een mens toch gecompliceerd in elkaar zitten en hoe fijngevoelig wordt dit beschreven. Maar tegelijkertijd kost het moeite om de aandacht erbij te houden, ook omdat de wereld rond haar zo goed is. Iedereen heeft het beste met haar voor maar inwendig blijft Lila maar moeite houden met al die goedheid. Gezien haar getroubleerde verleden is dat wellicht niet verwonderlijk maar af en toe zou je wensen dat ze het uitschreeuwde, dat ze kwaad werd over alles wat haar is aangedaan. Maar neen het blijven introverte bespiegelingen en dat is wat me opbreekt bij dit boek. Zonder meer prachtig geschreven en stilistisch heel erg knap maar de 'bite' ontbreekt. Het einde is zoals te verwachten was, misschien teveel happy end maar de goede boodschap of beter de boodschap van het goede staat nu eenmaal centraal in dit boek. Een goede beoordeling is op zijn plaats maar voor mij is dit niet een boek dat beklijft.

avatar van Donkerwoud
3,5
Eigentijds calvinisme

Ongeveer gelijktijdig met het lezen van Lila ben ik begonnen aan het kijken van de televisieserie 'True Detective' (2014). Die twee werken konden niet verder van elkaar afstaan dan mogelijk, maar voor mij is het extreme contrast mooi tussen religie als een apocalyptische bron van rampspoed en misère tegenover de intieme verteltoon in dit werk. Het is de algemene teneur in contemporaine cultuuruitingen rond geloof om religieuze beleving, zingeving en spiritualiteit te vangen in óf harde religiekritiek en kritisch existentialisme; óf om juist een evangeliserende (soms niet-christelijke) moraal door je strot te duwen. Individuele geloofsbeleving zit in de beeldvorming in huidig tijdsgewricht veelal gevangen tussen hard afzetten tegen of irritante dwingelandij ter vervanging van. Lila vormt daarin een welkom baken van contemplatieve nuance: kritiek noch preken voor eigen parochie.

Wat Robinson hier goed doet, is dat zij de aardse zoektocht van twee door het leven beschadigde personages - titelpersonage Lila en dominee John Ames - vervlecht met kritische lezingen van specifieke religieuze teksten. Terwijl personages zoeken naar hun eigen innerlijke rust, vergeving voor zondes, rouwverwerking en betekenis willen geven aan hun lijden, lezen zij die religieuze teksten door een eigentijdse lens van liefdevolle, humane overdenking. Uit interviews met Marilynne Robinson heb ik begrepen dat zij de, tegenwoordig negatief gekleurde, theorieën van Calvijn probeert her in te vullen door terug te gaan naar de basis. Eerlijk gezegd weet ik te weinig van calvinisme om iets zinnigs daarover te zeggen, maar het levert in ieder geval een genuanceerde roman op waar de religieuze lezing prima kan bestaan naast een aardse lezing. Naast een religieuze dialoog is het net zo goed een intieme dissectie van de relatie tussen een man en een vrouw, die allebei spoken uit hun verleden moeten overwinnen om nader tot elkaar te komen.

Voor een werk met conservatieve ondertonen heeft het een eigentijdse heldin als Lila in de hoofdrol. Haar relatie met dominee John Ames lijkt in alles in patriarchale disbalans te zijn (leeftijdsverschil, sociale positie, verschil in opleiding, anderen waarden aangeleerd tijdens de opvoeding), maar in deze roman vormt zij juist een krachtig tegenwicht aan de weifelende dominee. Haar unieke en anders-zijn is haar kracht, beslist niet haar zwakte. Een levenshouding vanwaaruit zij zich kritisch uitlaat over vrouwonvriendelijke elementen uit het rigide navolgen van bijbelpassages en traditionele Kerkelijke rituelen. Zij eigent zich het christendom toe vanuit haar positie als sterke, onafhankelijke vrouw; waarbij haar dominee steeds de angst heeft dat er een moment komt dat zij zich aan de geloofsgemeenschap zal onttrekken. Het creëert een fijne, gelijkwaardig verdeelde machtsbalans tussen de twee verschillende geslachten.

Hoe erg ik de nuance en het humane wereldbeeld van Marilynne Robinson kan waarderen; het werk begon bij mij óók enigszins te slepen naar het einde toe. Zoveel menselijke goedheid en ruimte tot vergevingsgezindheid levert namelijk niet noodzakelijk het meest spannende proza op. Niet dat het voor mij saai of onuitstaanbaar werd, maar ik merkte stilaan een verlangen dat het plot zich nu eens richting de meer duistere aspecten het leven zou gaan bewegen. Zo'n boek is het simpelweg niet. Dat vind ik op zichzelf een verdienste in een tijdgeest en cultuur, waarbinnen goedheid en religieuze ervaringen zo vaak worden getoond als contrasterend aan elkaar. Eens een nuancerend geluid dat je niet de kerkbanken in probeert te preken.

Gast
geplaatst: vandaag om 14:25 uur

geplaatst: vandaag om 14:25 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.