menu

J - Howard Jacobson (2014)

mijn stem
3,50 (2)
2 stemmen

Engels
Toekomst

326 pagina's
Eerste druk: Jonathan Cape, Londen (Verenigd Koninkrijk)

De lezer betreedt een land dat op Groot-Brittannië lijkt maar dat niet wordt genoemd, een tiental jaren of nog langer nadat in het begin van de 21e eeuw een onnoembare catastrofe heeft plaatsgevonden. De inwoners van dit land zijn druk bezig met vergeten, daarbij geholpen door regeringsorganisaties. Woorden als joden of judaïsme komen in deze maatschappij en in dit boek niet voor. Vandaar de doorgestreepte letter J en de fluisterende toon waarop over de catastrofe wordt gesproken. Jazz en geïmproviseerde muziek, modernistische kunst en literatuur, sociale media (behalve een lokale telefoon), en reizen zijn taboe of worden op zijn minst afgeraden. Uit de geschiedenisboeken in de ontoegankelijke bibliotheken zijn vele bladzijden gescheurd. Van pure dwang is geen sprake. Een uitdrukkelijk verbod zou te veel in het oog springen, te veel herinneringen wakker maken. Al wat aan de tijd van de catastrofe herinnert moet uit het geheugen gewist. Het wordt de mensen afgeraden meer dan wat schaarse oude meubelstukken, tapijten, brieven of foto’s te bewaren. Er wordt gestreefd naar een kleurloze maatschappij zonder herinneringen en tegenstellingen. Maar in het dorpje Port Rueben, in Bathesda – het voormalige Cornwall – worden moorden en gewelddaden gepleegd, en komt er een geheimzinnige romance tot bloei.

zoeken in:
avatar van liv2
Shortlist Man Booker Prize 2014

avatar van dutch2.0
2,0
liv2 schreef:
Shortlist Man Booker Prize 2014
Beetje onbegrijpelijk eigenlijk, aangezien J niet veel meer is dan een preek voor de eigen, ehm, synagoge. De jood als eeuwig slachtoffer, alle niet joden (bewust of onbewust) anti-semiet, enzovoort, etcetera. En de premisse maakt dit boek zelfs een beetje eng: ergens aan het eind van deze eeuw zijn bijna alle joden vermoord. Omdat niet-joden dan niemand meer hebben om te haten, gaan ze elkaar maar te lijf. Daarom verzint een groepje slimmeriken het plan om de laatste levende joden op te sporen en te zorgen dat die zich bekend maken en weer aan nageslacht gaan doen. Dan hebben de niet-joden hun oude vijand weer terug en is het evenwicht in de wereld hersteld. Je zou bijna denken dat het grappig is bedoeld, maar nee.

Kortom, Jacobson gaat wat mij betreft hier volledig door het ijs. Eng boek.

avatar van HankMoody
Klinkt toch behoorlijk interessant dutch? Met de gedachtegang dat mensen altijd een groep mensen nodig hebben om te haten?

avatar van dutch2.0
2,0
HankMoody schreef:
Klinkt toch behoorlijk interessant dutch? Met de gedachtegang dat mensen altijd een groep mensen nodig hebben om te haten?
Daar heb je helemaal gelijk in. Jacobson heeft zelf beweerd dat het boek een universeel thema belichaamt, en dat hij in dit geval over de joden schrijft, omdat hij die het beste kent.

Tot zover de theorie.

In de praktijk van het boek gebeurt iets anders. Daarin wordt gesuggereerd dat jodenhaat heel iets anders is dan haat tegenover andere rassen. En dat zou komen omdat joden nu eenmaal net iets anders in elkaar steken dan andere mensen. En wie dan verder leest, begrijpt dat je dat 'anders' vooral moet lezen als 'beter'. In het hele boek zijn er maar twee warmbloedige, artistieke, diep menselijke personages. Guess what?

De andere personages (de niet-joden dus) zijn alle in meer of mindere mate karikaturen. Die ontmenselijking van de 'tegenstander' is iets heel gebruikelijks (maar daarom niet minder verwerpelijk) in het politiek debat en in de heldere inzichten (not) van de vox populi. Maar je verwacht het niet van een joodse intellectueel, die in het verleden veel genuanceerder uit de hoek is gekomen over dit soort zaken.

Ik begrijp maar al te goed dat de joden in Europa het op dit moment knap lastig hebben met de recente oplevingen van anti-semitisme. Dat er in Europa nog altijd anti-semitisme is, is naar mijn gevoel iets waar we ons collectief achter de oren over mogen krabben. Maar ik lees dan liever een genuanceerde waarschuwing, zoals The Plot against America, dan deze op hol geslagen angstroman van Jacobson.

Dit gezegd hebbende, misschien heb ik iets in het boek over het hoofd gezien wat andere lezers wel hebben gezien. Het boek is goed ontvangen en niet voor niets genomineerd voor een grote prijs. Maar ik kreeg er de rillingen van.

avatar van eRCee
dutch2.0 schreef:
In de praktijk van het boek gebeurt iets anders. Daarin wordt gesuggereerd dat jodenhaat heel iets anders is dan haat tegenover andere rassen. En dat zou komen omdat joden nu eenmaal net iets anders in elkaar steken dan andere mensen.

Maar dit deel van de claim is toch wel te begrijpen? Er is geen volk in de geschiedenis dat zo veel haat te verwerken heeft gekregen. Dat heeft waarschijnlijk vooral te maken met hun religie en de daarbij behorende ´status´ van uitverkoren volk, inclusief allerlei reinheids-, voedsel- en kledingwetten die de joden eeuwenlang hebben gescheiden van de ´goj´. En die deels zelf gekozen status aparte roept dan juist haat op (hoewel zelfs dat niet altijd nodig was, zie de holocaust). Dat heeft dan weer tot gevolg dat de groep zich nog meer in zichzelf terugtrekt (bepaalde genetische aandoeningen komen alleen voor onder Azkenazi-joden bijvoorbeeld). Zelfs nu, het huidige Israel, meet zich nog een soort uitzonderingspositie aan (die nu wordt gefundeerd in de geschiedenis van de 20e eeuw meer dan in een religieuze uitverkiezing).

avatar van dutch2.0
2,0
eRCee schreef:

Maar dit deel van de claim is toch wel te begrijpen? Er is geen volk in de geschiedenis dat zo veel haat te verwerken heeft gekregen. Dat heeft waarschijnlijk vooral te maken met hun religie en de daarbij behorende ´status´ van uitverkoren volk
Dat de joden een duidelijk andere cultuur hebben, lijkt me evident. Misschien wijkt hun cultuur iets meer af van de grote gemene deler dan andere culturen, en misschien wordt aan die cultuur meer vastgehouden dan bij andere volkeren. Zeker. Maar dat maakt ze fundamenteel nog geen andere mensen. Dat je je eigen volk als uitverkoren (en dus als superieur) beschouwt, is meer iets voor politici of massabewegingen (en de geschiedenis wijst uit dat daar meestal weinig goeds van komt). Maar dat een joods intellectueel als Jacobson nu ook al die kant op gaat, geeft te denken.


Gast
geplaatst: vandaag om 10:18 uur

geplaatst: vandaag om 10:18 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.