Orgelman. Felix Nussbaum: Een Schildersleven - Mark Schaevers (2014)
Nederlands
Biografie
456 pagina's
Eerste druk: De Bezige Bij,
Amsterdam (Nederland)
'Orgelman' verhaalt de wonderlijke wedergeboorte van een door Hitler vernietigd kunstenaar: Felix Nussbaum. Was zijn bestaan als balling vanaf 1933 moeilijk, aan het eind van de oorlog werd het tot op de grond verschroeid. Evenmin als zijn vrouw Felka Platek keerde Nussbaum terug van het laatste transport naar het Oosten vanuit de Mechelse Dossinkazerne; niks restte van zijn schilderijen en zijn grote faam in het Berlijnse interbellum. En toch: een halve eeuw later heeft zijn geboortestad Osnabrück een museum voor hem opgericht en vandaag rekent men hem tot de belangrijkste joodse schilders van de twintigste eeuw. Het is een wonderlijk verhaal dat zich voor een groot deel in de Lage Landen afspeelt, en toch wachtte het nog op een verteller. Deze biografie krijgt een extra lading door het verhaal dat Nussbaums schilderijen daarnaast vertellen: over de jaren dertig, over het angstige bestaan van de tienduizenden Duitse ballingen in Frankrijk, België en Nederland, over de jacht, de onderduik, de deportaties.
De biografie is zeer zakelijk gehouden, met voortdurende verantwoording voor elke bewering en dat is zeer effectief om de sfeer te behouden.
De auteur vertelt wel voortdurend over wat Nussbaum schildert en waarom, maar over het eigenlijke werk vernam ik niet genoeg naar mijn zin en de kleine illustraties in het boek voldeden me niet. Gelukkig bood het internet me veel betere kansen om zijn schilderwerk te leren kennen. Ik moet nodig eens naar Osnabrück om de schilderijen in het echt te zien, dat is al een eerste besluit.
Jeder Stirbt für Sich Allein - Hans Fallada (1947)