Memoria del Fuego 1: Los Nacimientos - Eduardo Galeano (1982)

Uniek en prachtig boek. Geen roman in strikte zin, noch reguliere non-fictie, maar een waaier van korte verhalen, anekdotes en geschiedenissen (allen met bronvermelding) die samen de grote geschiedenis van (Zuid-)Amerika weergeven.

Dit eerste deel van een trilogie begint met een aantal overgeleverde scheppingsmythes uit de Latijns-Amerikaanse wereld. Leuk om te lezen, maar niet zo persoonlijk en indrukwekkend als de hoofdmoot, het gedeelte met de titel 'Oude Nieuwe Wereld'. Daarin gaat het over de verovering van het nieuwe Indië door de Europese mogendheden. In korte verhalen van een halve tot anderhalve pagina rondom telkens nieuwe personen komen steeds dezelfde patronen terug, namelijk die van hebzucht en gewetenloosheid, verraad en arrogantie. Maar ook zijn er telkens weer enkelingen die het hiertegen opnemen, of het nu een Inca-leider is, een slavenhoofdman of een priester. Daarmee schetst Eduardo Galeano zowel het slechtste als het beste van de mens. En hoewel hij zich vooraf verontschuldigt voor eventuele vooringenomenheid is het boek volgens mij niet eenzijdig of politiek gekleurd, maar juist mooi gebalanceerd, niet een aanklacht tegen specifieke naties of kerkelijke instituten, maar een aanklacht tegen egoïsme en hebzucht. Tegelijk is het een monument voor hen die zich verzetten, die opkwamen voor vrijheid en verdraagzaamheid.

Kroniek van het vuur: het begin roept soms afschuw op. Het doet je nog beter beseffen in hoeverre onze welvaart tot stand gekomen is over de rug van andere volken. En dan is dit nog maar de geschiedenis tot het jaar 1700. De grote verdienste van Galeano is echter dat hij het heel persoonlijk houdt . Het zijn de kleine geschiedenissen die de grote geschiedenis bepalen. Zo brengt hij het verleden tot leven en bevrijdt hij "het ontvoerde geheugen van heel Amerika", zoals in het woord vooraf wordt geformuleerd.

Een indrukwekkend document. Ik moet even op adem komen voor ik deel 2 en 3 aanvat. Dat zegt genoeg.