De Viaje por los Paises Socialistas. 90 Días en la “Cortina de Hierro” - Gabriel García Márquez (1978)
Alternatieve titel: Op Reis achter het IJzeren Gordijn, Journalistiek Proza 5
Spaans
Reis / Politiek
140 pagina's
Eerste druk: El Espectador (periodiek),
Bogota (Colombia)
Eind jaren vijftig bezocht Gabriel García Márquez enkele landen achter het IJzeren Gordijn: in 1955 reisde hij door Polen en Tsjecho-Slowakije, in 1957 door Hongarije, Oost-Duitsland en de Sovjet-Unie. De reportages die hij tijdens zijn eerste reis schreef, konden in 1955 in Colombia niet gepubliceerd worden omdat dictator Rojas Pinilla daar perscensuur had ingesteld. Het feit alleen al dat Márquez een reis naar de socialistische landen maakte, moet verborgen blijven omdat hem dat ernstige moeilijkheden had kunnen opleveren. De tijd waarin reportages uiteindelijk werden gepubliceerd, was een belangrijke historische periode voor Latijns-Amerika. Verschillende dictaturen, zoals die van Rojas Pinilla in 1957, waren verdwenen en de Cubaanse revolutie had getriomfeerd. Márquez' visie op de situatie in de socialistische landen is kritisch maar positief. Hij kritiseert de manier waarop de westerse pers de situatie weergeeft, maar hij is ook niet zuinig met zijn kritiek op de fouten en excessen die in naam van het socialisme begaan worden. Een van de interessantste stukken in zijn verslag van de gebeurtenissen die leidden tot de Hongaarse opstand in oktober 1956. Márquez staat sympathiek tegenover Kadar, maar wanneer de afgezette premier Nagy een jaar later gefusilleerd wordt, bekruipt hem de twijfel en schrijft hij het artikel: 'Nagy, held of verrader?' waarin hij die executie als een politieke moord kwalificeert. In ''90 dagen achter het IJzeren Gordijn'' is Márquez zelf duidelijk aanwezig: de algemene informatie, de analyses, zijn beschouwingen over het systeem, alles berust op persoonlijke ervaringen. Voorts komen een bezoek aan Oost-Berlijn aan de orde en de bureaucratische problemen waarmee hij geconfronteerd wordt en die hij vaak heel humoristisch beschrijft. Over de Oostberlijners schrijft Márquez: 'Het was voor ons iets onbegrijpelijks dat het Oostduitse volk de macht, de productiemiddelen, de winkels, de banken en de posterijen, telefoon en telegraaf had overgenomen en toch een triest volk was, het meest trieste volk dat ik ken.'
[NOVEMBER 1957]
Ik bracht een bezoek aan Hongarije 8
Langere rijen voor het loterijkantoor dan voor de bakker 11
Een prostituée vertelt me: Ik was een communistische studente.' 16
Kádár: 'Ik weet dat mijn regering bij weinigen geliefd is.' 18
Elke man op gele schoenen werd gelyncht 21
Tien op elke honderd arbeiders dragen een machinepistool 25
[JUNI 1958]
Is Nagy een held of een verrader? 28
Kádár heeft de rede van 2 november wel uitgesproken 32
De terechtstelling van Nagy is een politieke moord 34
[JULI 1959]
Het IJzeren Gordijn is een rood-witte paal 36
[AUGUSTUS 1959]
Berlijn is een absurde stad 46
De 'onteigenden' komen bijeen om over hun verdriet te praten 54
Voor een Tsjechische zijn nylonkousen een kostbaar bezit 64
De mensen in Praag reageren net als in elk kapitalistisch land 72
Blik op een roerig Polen 81
[SEPTEMBER 1959]
U.S.S.R. 22.400.000 vierkante kilometer zonder één Coca-Cola-reclame 100
De mannen lopen in pyjama op straat 104
Het enige gevaar voor ons: hun vrijgevigheid 107
Moskou: het grootste dorp van de wereld 110
Ik bracht de dronkelappen van Moskou thuis 112
Mijn vraag aan de Russen: 'Was Stalin een misdadiger?" 117
In het Mausoleum op het Rode Plein ligt Stalin zonder wroeging te slapen 121
Vrije liefde is een herinnering uit het verleden 127
De Stalin die ik zag: roodharig en met vrouwenhanden 130
Waarom Russische beambten met kleurige balletjes spelen 134
Ze hebben alles moeten uitvinden 136