Yug - Guy de Larigaudie (1934)

Voor zijn eerste boek ging Guy de Larigaudie ver terug, tot in de prehistorie. Als naam voor de hoofdpersoon, die kort moest worden gehouden en enigszins vreemd moet klinken, gebruikte hij ... zijn eigen naam maar dan achterstevoren geschreven! Met zijn hartstocht voor scouting is het niet vreemd dat hij een jongen ten tonele voert die eigenlijk een scout is “avant la lettre” (beter gezegd: “avant le mot”): de prehistorische Yug is een prototype scout.

Let ook op de opmerkelijke overeenkomst tussen de momenteel hier getoonde afbeelding (overigens niet van de eerste uitgave) en die op de voorzijde van deze editie van Le Tigre et Sa Panthère. Aan de andere kant: beide zijn afkomstig van Pierre Joubert die ook de illustraties in beide boeken verzorgde, evenals vele andere boeken, al dan niet van Larigaudie, die verbonden zijn met scouting. De illustraties in de eerste druk van “Yug” waren echter van de hand van Jean Gay.

In zijn eerste boek zet Guy de Larigaudie de toon voor alle volgende jeugdboeken van zijn hand. Bedoeld voor jongens vanaf een jaar of 11 zijn vooral spannende elementen opgenomen, wordt het relaas verhalend gebracht (met andere woorden: geen – of anders nauwelijks – directe rede), worden onbekend geachte zaken uitgelegd en vindt op soms slinkse wijze enig moraliseren en beleren plaats. Ongetwijfeld dacht hij bij dit boek in eerste instantie aan scouts en de ervaringen van Yug om bij zijn stam terug te keren bevatten voldoende “overlevingstechnieken” om de jongens te boeien. De mens omgeven door de natuur en te maken hebbend met dieren van welke aard dan ook: jongensdromen, zeker wanneer daarbij ook het tam maken van wilde dieren komt – hier in “Yug” een paard en een valk. Daarbij lijkt een telkens terugkerend thema het genezen van een gewond dier dat zich daarna aan de hoofdpersoon hecht.

Maar ook iets luchtigs om de spanning te breken wordt verteld.
Nadat Yug maar liefst drie beren van dichtbij heeft ontmoet, tegen twee daarvan een gevecht heeft moeten leveren en, gewond door de derde, om het vege lijf te redden van grote hoogte in een meertje van onbekende diepte is gesprongen, valt hij van uitputting in slaap, maar liefst bijna twee dagen lang. Dan ziet een niet met ras genoemd knaagdier (“un petit rongeur”) zijn doodstille lichaam aan voor een lekkere hap en zet zijn tanden in het vlees. Dat wekt Yug die het dier snel vastgrijpt en ... het ernstig vermanend in rauwe woorden (“comme l’était la langage de ce temps”) toespreekt, het tussen zijn vingers trillende beestje verwijt te hebben gedacht dat hij dood was, terwijl hij slechts herstellende was na een gevecht met twee beren en een sprong van twintig el hoogte om zijn leven te redden en laat het dan los zodat het snel een goed heenkomen kan zoeken.

Yug leeft in de Steentijd en Larigaudie houdt het tijdsbeeld goed in de gaten. Afmetingen worden gegeven in van het lichaam afkomstige maten, historisch bewezen als zijnde de oudste: duim, voet, el(leboog), pas (voor de oudst bekende el, zie hier). Een ander belangrijk aspect voor die tijd was het verkrijgen en behouden van vuur. Het ontzag van de mens en de vrees van het dier daarvoor komt duidelijk tot uitdrukking, evenals het gebruik van een vuurkorf om het vuur te kunnen bewaren en niet van de natuur afhankelijk te zijn voor nieuw vuur. Yug en zijn stamleden wisten nog niet uit niets vuur te maken.

Bij het toevoegen van dit boek op BoekMeter ben ik qua jaar van uitgifte afgegaan op informatie van de Franstalige wikipedia, waar 1933 werd vermeld. Het verhaal wordt ook afgesloten met “Les Guérauds, 1933”, plaats en jaar dat De Larigaudie het schrijven eraan beëindigde en mogelijk de reden dat 1933 als jaar van uitgifte in druk werd aangenomen. Inmiddels heb ik kunnen vaststellen dat het boek pas op 18 januari 1934 is verschenen en de correctie naar BoekMeter en wikipedia heeft reeds plaatsgevonden.

Het exemplaar van het boek dat sinds kort in mijn bezit is (gedrukt in 1975) bevat ook het vervolg Yug en Terres Inconnues en vertoont op de voorzijde de afbeelding die hier op BoekMeter staat, vervaardigd door de onvolprezen Pierre Joubert. Het zijn volgens mij van oorsprong in kleuren uitgevoerde schilderingen die, buiten die op de kaft, in halftonen zijn afgedrukt, prachtig om te zien. Alleen al daarom geef ik dit boek een halve ster meer. Op geen van de afbeeldingen in het eerste deel kan ik echter een jongen van dertien jaar zien, eerder een die enkele jaren ouder is. Ik kan mij ook niet aan de indruk onttrekken dat Joubert in de loop der tijd de tekeningen heeft aangepast: vergelijk de persoon op de kaften van “Yug” en “Yug en Terres Inconnues” maar qua uitvoering. Wat mij vooral aanspreekt aan het geheel van Joubert’s tekeningen, hier en elders, is dat hij de jeugd weergeeft uit de tijd dat obesitas nog niet tot het gangbare straatbeeld behoorde.

Van “Yug” en het in 1937 verschenen boek Le Tigre et Sa Panthère zijn in het Frans in totaal meer dan 1.200.000 exemplaren verschenen. De vertaling naar het Nederlands kreeg de titel “Joeg”, die naar het Duits de titel “Haiki”.