menu

God van de Gewone Mensen: Hoe het Geloof uit een Nederlands Gezin Verdween - Emiel Hakkenes (2013)

mijn stem
geen stemmen

Nederlands
Sociaal

320 pagina's
Eerste druk: Thomas Rap, Amsterdam (Nederland)

Als Emiel Hakkenes voor het eerst vader wordt, stellen zijn ouders hem een confronterende vraag: zal hij hun kleinzoon laten dopen? Zelf komt Hakkenes hoogstzelden nog in een kerk. De jonge vader staat met zijn mond vol tanden: hoe kan het dat God langzaam uit zijn leven is verdwenen? Om een antwoord op die vraag te vinden duikt Hakkenes in de geschiedenis van zijn eigen familie. Wie waren zijn voorouders en hoe beleefden zij hun geloof? Welke gebruiken en overtuigingen zijn er in de loop der tijd verloren gegaan? Hakkenes stuit op Duitse huurlingen, arme kleermakers, dubieuze gebedsgenezers, verzetshelden, zwartrokken en bastaardkinderen. Hij leert hun dromen, hun worstelingen en hun God kennen, en hij ontdekt tegelijkertijd hoe nauw zijn eigen kleine geschiedenis is verbonden met de grote (religieuze) geschiedenis van Nederland.

zoeken in:
Aardig boek, tegelijk typisch werk van een journalist. Als thema is de geloofsgeschiedenis van Hakkenes' familie gekozen, die begon als katholiek en eindigde als kerkverlater van een gereformeerde kerk. Een veel voorkomend fenomeen, hoewel de grootste uittocht al een generatie eerder lijkt te hebben plaatsgevonden, en Hakkenes is benieuwd naar de context. Want vaak dient die geloofsgeschiedenis eveneens als aanleiding om te verhalen over de leefomstandigheden en andere ontwikkelingen. Het wordt zo een 'kleine geschiedenis' in wat men inmiddels de traditie van Geert Mak kan noemen (maar eigenlijk die van 20ste-eeuwse schrijvers als Bloch of de onlangs overleden Le Goff): sociologische, kleine geschiedenissen van eenvoudige mensen in een grote tijd.

Hakkenes kiest ervoor om zijn persoonlijke zoektocht te beschrijven van archieven en gesprekken met historische experts, heen en weer schakelend tussen zijn oudste (traceerbare) voorvaderen en gebeurtenissen uit de recente geschiedenis van de kerk van zijn vader. Wat hij knap doet is de grote verhalen van kerkscheuringen en ideologieën terugbrengen tot de concrete ervaring van zijn familieleden. En dat levert soms best boeiende verhalen op over de achtergrond van bepaalde ontwikkelingen in de kerk, door te beschrijven welke bevolkingsgroepen bijvoorbeeld meegingen en welke niet, of welke rol orthodoxie en persoonlijke banden soms speelden in het uiteenvallen van kerkverbanden.
Soms bekruipt het gevoel echter dat hij wel erg veel 'geluk' heeft gehad qua materiaal, met een overgrootvader die een beroemde kerkvergadering bijwoonde, een opa die een redelijke verzetsheld was, en dan is er het verlies van zijn eigen broer dat eigenlijk vanaf het begin een schaduw over het boek werpt en tegelijk als boeiende invalshoek dient om te beschrijven welke rol religie speelt (en speelde) bij een dergelijk drama. Maar leuke inzichten biedt dit zeker.

Het grootste probleem is dat het uiteindelijk wat oppervlakkig blijft. Hakkenes lijkt niet echt te kiezen tussen een religieuze en sociale geschiedenis, en doet dan van beide een beetje, zoals het een ware journalist betaamt. Op zichzelf te verdedigen, maar wat vervolgens achterwege blijft is de diepgang. Het boek is geschreven vanuit het perspectief van een kerkverlater, die van het begin een drama schetst van hoe hij als eerste in de familie zijn kind niet liet dopen. Tot het afwegen en vertellen van zijn eigen beweegredenen of worstelingen komt het echter nauwelijks, en de reflectie die wel plaatsvindt vertelt vooral een sociologisch verhaal van platgetreden paden, over individualisering bijvoorbeeld, en hoe een ouderling die geen krant leest zo ongeveer het pleit beslechtte rond de kerkgang van de auteur. Daar had wellicht meer in gezeten; helemaal bloot geeft Hakkenes zich niet.

avatar van eRCee
Eigenaardige discrepantie trouwens tussen wat de officiële ondertitel lijkt te zijn ("hoe het geloof uit een Nederlands gezin verdween", zoals ook de KB deze titel weergeeft) en wat er op de omslag staat ("hoe het geloof uit een familie verdween", ook bol.com geeft deze omslag). De laatste ondertitel lijkt in elk geval inhoudelijk accurater. Hoe is dat bij jouw uitgave, Arnie?

Die discrepantie is op veel recensiesites terug te vinden. Mijn omslag zegt "Hoe het geloof uit een familie verdween", heb het vermoeden dat er ook geen andere bestaan. Misschien was het pas tijdens het proces van uitgave dat hij erachter kwam dat zijn voorvader "vermoedelijk" afkomstig was uit het Duitse Münsterland

Gast
geplaatst: vandaag om 19:53 uur

geplaatst: vandaag om 19:53 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.