Vonk: Een Noodlottige Liefde - Steffie van den Oord (2013)

Tijdens het lezen van Vonk bedacht ik mij dat ik opnieuw iets las dat je als 'historische whydunnit' zou kunnen beschrijven. Ik weet niet of het officieel een subgenre is, maar het uitgangspunt heb ik vaker gezien. Er is een moord gepleegd (al dan niet waargebeurd) waarvan de hoofdpersoon verdacht wordt; gedurende het boek leer je de achtergrond van de moord kennen én wordt de rechtsgang in die historische periode beschreven. Eerder las ik onder meer het fascinerende His Bloody Project (aanrader!) en Achtendertig Nachten; en onlangs zag ik de miniserie Alias Grace, gebaseerd op een boek dat ik nog niet gelezen heb. Steffie van den Oord heeft eerder ook al bijgedragen aan het genre met De Vrouw met de Bijl (ze laat de daadwerkelijke Vrouw met de Bijl ook terugkomen in Vonk trouwens).

Van eerder genoemd boek van deze schrijfster was ik niet erg onder de indruk. Vonk heeft een kans gekregen omdat ik de naam niet zo snel herkende en de plotbeschrijving me wel aanstond. Helaas vond ik ook Vonk tegenvallen. De voornaamste reden is dat de meeste personages ook hier weinig tot leven komen - iets wat in een roman een kwalijker zaak is dan in een verhalenbundel zoals De Vrouw met de Bijl was. Van Oord vertelt het verhaal vanuit het perspectief van verschillende personages, die erg wisselend uit de verf komen. Het slachtoffer bijvoorbeeld interesseert mij totaal niet en het personage van Behr vond ik eerder irritant dan interessant. De keus om ook het perspectief van de beul te beschrijven is dan wel weer redelijk geslaagd, al had ik graag een beter uitgewerkt einde van zijn verhaallijn gezien. Anna Maria Vonk, die gezien de titel toch de hoofdpersoon zou moeten zijn, komt pas in het laatste deel van het boek tot leven. Pas toen ze op de pijnbank werd gelegd begon ik sympathie voor haar te voelen, tot dat moment liet ze me koud.

De vaak onlogische wisselingen van perspectief en sprongen in de tijd maken het verhaal rommeliger in plaats van spannender. Je zou denken dat de daadwerkelijke moord een van de hoogtepunten zou moeten zijn qua spanning, maar er wordt met veel omhaal omheen geschreven. Ik begrijp dat het een waargebeurd verhaal is, maar aangezien de rest van het verhaal ook 'ingekleurd is' had dat met het moment van de moord toch ook kunnen worden gedaan? De spanning is echter ver te zoeken gedurende het grootste deel van het boek. De rechtszaak en het 'scherpe verhoor' leveren wel enige spanning op, hoewel eigenlijk alleen de laatste 15 pagina's zo spannend zijn als ik had gehoopt.

De schrijfstijl van Van Oord kon mij hier evenmin bekoren als in De Vrouw met de Bijl. De zinnen springen van de hak op de tak en worden te vaak onderbroken. Daarnaast mis ik diepgang in het verhaal. His Bloody Project bijvoorbeeld had nog echt iets te zeggen over onder meer het verschil tussen schuld en verwijtbaarheid, en Achtendertig Nachten had een goede karakterontwikkeling van de hoofdpersoon. Vonk ontbeert dit en is alleen geslaagd als beschrijving van een geruchtmakende rechtszaak in een aardig neergezette historische setting.

Al met al kom ik niet verder dan een waardering van drie sterren, grotendeels verdiend door de historische setting en de spanning van de laatste pagina's. Overigens smaakt het genre wel naar meer. Alias Grace staat nu op de leeslijst, andere suggesties zijn van harte welkom!

Alias Grace is een erg mooi boek.