Nederland volgens Maarten van Rossem - Maarten van Rossem (2012)
Nederlands
Historisch / Sociaal
160 pagina's
Eerste druk: Nieuw Amsterdam,
Amsterdam (Nederland)
Deze artikelen van de historicus en Amerika-deskundige (tegenwoordig ook BN'er dankzij z'n televisieoptredens), verschenen in diverse tijdschriften waaronder zijn eigen glossy Maarten! en het Historisch Nieuwsblad. Ze behandelen allerlei aspecten en verschijningsvormen van 'de Nederlandse identiteit', vooral geschiedenis, politiek en samenleving, maar ook diept Van Rossem herinneringen op aan zijn jeugd in Wageningen en zijn studietijd. Kern van het boek is de stelling dat de Nederlandse identiteit niet bestaat. Nederland is door zijn geschiedenis en ligging altijd al een heterogene eenheid geweest, kijk maar hoezeer Limburgers en Brabanders verschillen van Friezen en Groningers, of de bewoners van de Randstad van mensen uit het oosten des lands. Er bestaat geen overkoepelende identiteit en die kan dus ook niet door mensen van buitenaf worden bedreigd, wat populisten als Fortuyn of Wilders dan ook mogen beweren.
En dit boekje is een verzamelbundel artikelen over Nederland, recente geschiedenis en een paar meer persoonlijke verhalen. Mooi is zijn artikel Kleine geschiedenis. Een nostalgische terugblik op zijn jeugd in de jaren '50.
De eerste hoofdstukken vormen de reeks Nederland een openluchtmuseum. In de korte artikelen De gevaarlijke achtergronden van een overbodige canon en De canonziekte uit Maarten zijn ongenoegen over de door de regering vastgestelde canon in vijftig thema's, vensters genoemd, destijds een actueel onderwerp van gesprek. Inmiddels hoor ik hier niemand meer over. Een Nationaal Museum, zoals het kabinet voor ogen had, ging niet door, dankzij de crisismaatregelen in het begin van het vorig decennium. Maarten ziet er allemaal niks in:
'De geschiedenis is een proces, een verhaal, geen ketting van vensterkraaltjes.' (blz. 55)
Nog afgezien van het feit dat de geschiedenis door de Nederlandse bril gezien de rest van de wereld onbesproken laat. De canon als voorbeeld van klein denken over onze identiteit.
Maarten van Rossem is een duidelijk pleitbezorger van het voortgaande ontzuilingsproces. Hij ziet veel heil in de verworven vrijheden van het individu. Tegelijk ziet hij met ergernis dat een deel van het volk achter populisten aanloopt, partijen die veel teveel media-aandacht krijgen, maar stelt geruststellend vast dat deze onderstroom in onze samenleving nooit meer dan 17 zetels weet te halen. Daarbij kun je je afvragen of van Rossem hier niet een blinde vlek heeft. Dat hele groepen in onze samenleving, dankzij de bejubelde ontzuiling, in een soort niemandsland terecht zijn gekomen, en rare sprongen kunnen maken in het stemhokje, zou ook bij de historicus op wat meer belangstelling mogen rekenen. Maarten van Rossem laat hier punten liggen. En misschien zou hij nu andere accenten leggen. Er is wel wat veranderd sinds 2012.