menu

Anna Karenina - Lev Tolstoj (1877)

Alternatieve titel: Анна Каренина

mijn stem
4,35 (205)
205 stemmen

Russisch
Streek/Familie / Psychologisch

1084 pagina's
Eerste druk: T. Ris, Moskou (Rusland)

Anna Karenina is getrouwd met een twintig jaar oudere hoge ambtenaar: een streng en gevoelloos man die alleen maar denkt aan zijn carrière. Anna wordt verliefd op de jonge, rijke officier Vronski en de liefde is wederzijds. Ze trekken zich weinig aan van hun omgeving. Anna komt geleidelijk tot het besef dat ze in een hopeloze situatie terecht is gekomen. Na allerlei pijnlijke ervaringen en een gelukkige periode met haar geliefde in ltalië, wordt ze meer en meer geobsedeerd door het idee dat zelfmoord de enige uitweg is.

zoeken in:
avatar van eRCee
5,0
‘Alle gelukkige gezinnen lijken op elkaar, elk ongelukkig gezin is ongelukkig op zijn eigen wijze’, de onsterfelijke openingswoorden van het al even onsterfelijke epos van Tolstoj. Ja, wat moet je hier nog over zeggen?

Anna Karenina is een monumentale roman die eigenlijk twee verhalen beschrijft, twee verhalen die elkaar kruisen. Het ene is dat van Anna Karenina, een beeldschone vrouw die toegeeft aan haar liefde en steeds verder afglijdt. De andere gaat over Levin, de liefde- en Godzoeker die veel trekken van Tolstoj zelf draagt. Zijn leven laat juist een stijgende lijn zien.
Dit Russische meesterwerk is natuurlijk wereldliteratuur van de bovenste plank maar het boek leest vrij gemakkelijk. Het is even wennen aan de vloed van personages, die ook nog eens de vervelende gewoonte hebben een onuitsprekelijke naam te dragen. Hierdoor krijgt de blik die wordt geworpen op allerlei morele vraagstukken echter wel een enorme reikwijdte. Op ongeëvenaarde wijze kijkt Tolstoj door alle oppervlakkige schijn van zijn personages heen. Hij licht de maskers op en beschrijft wat er op de diepste bodem van de ziel te vinden is. Niet slechts van één persoon maar van een veelheid van karakters.
Het boek bevat prachtige passage’s, bijvoorbeeld de acht pagina’s over het maaien van hooi, de sterfscene van de broer van Levin en natuurlijk de zelfmoord van Anna Karenina.
Subtiel is het motief van Vronski’s gebit, dat altijd zo sterk was totdat de graaf aan het eind met kiespijn wordt achtergelaten.

In de epiloog passeren alle universele vragen naar God en religie nog even de revue. Maar wat is nu een beter antwoord dan het leven van de romanpersonages zelf?

5* en een top10 notering

(Een ieder die wat van Tolsoj wil proberen maar niet meteen grijpt naar Anna Karenina of Oorlog en Vrede kan ik nog De Kreutzersonate aanbevelen. Prachtig.)

avatar van Koekebakker
Ik ben er eens in begonnen, maar vond er geen doorkomen aan. Omdat het boek zoveel status heeft heb ik een tijdlang doorgebeten, maar op een-derde ofzo heb ik het maar voor gezien gehouden. Het spijt me voor de liefhebbers, maar al die beslommeringen van de elite uit die tijd; ik vond het te soaperig en het liet me koud.

avatar van lebowski
4,5
eRCee schreef:
Het is even wennen aan de vloed van personages, die ook nog eens de vervelende gewoonte hebben een onuitsprekelijke naam te dragen.


Bovendien hebben de meeste personages ook nog eens verschillende namen, afhankelijk van door wie ze toegesproken worden. Verder natuurlijk een absoluut wereldboek, waarin helemaal niet (@Koekebakker) overdreven veel wordt uitgeweid over elitaire beslommeringen, maar waarin een onmogelijke liefde meeslepend wordt beschreven. 4,5 *

avatar van Koekebakker
lebowski schreef:
waarin helemaal niet (@Koekebakker) overdreven veel wordt uitgeweid over elitaire beslommeringen

In mijn herinnering gaat het toch grotendeels over omgangsvormen en fatsoensnormen in het leven van de elite uit die tijd. Heb ik dat mis? Ik vond het overigens niet overdreven, hoor. Maar het wist mij gewoon niet te boeien.

avatar van eRCee
5,0
Koekebakker schreef:
In mijn herinnering gaat het toch grotendeels over omgangsvormen en fatsoensnormen in het leven van de elite uit die tijd. Heb ik dat mis?

Dat valt wel mee hoor. Het boek is vooral een beschrijving van mensen en dat is altijd boeiend. Tegelijk wordt een beeld geschetst van de hogere klasse, maar niet als uitwijdingen tussendoor. Ik vond het boek juist vrij gemakkelijk lezen (wat dat betreft is Oorlog en Vrede een stuk taaier).

avatar van Koekebakker
eRCee schreef:
Het boek is vooral een beschrijving van mensen en dat is altijd boeiend.

Ik vermoed dat je het met dat laatste zelf eigenlijk ook niet eens zult zijn. Bij mij hangt dat althans af van de schrijfstijl, de opbouw en de observaties.

niet als uitwijdingen tussendoor.

Misschien ben ik niet helemaal duidelijk, maar dat is ook niet mijn punt. Het gedub over alle omgangsvormen vormt juist een integraal onderdeel van het boek - zoals ik het mij herinner. Dat tekent toch continu hoe de personages in het leven staan en naar elkaar kijken? Voor mij in ieder geval teveel te oninteressant. En daarnaast vond ik de schrijfstijl ook niet bijzonder mooi. Want uiteindelijk wordt de schoonheid van een boek toch bepaald door de vorm, is mijn ervaring.

Het kan zijn dat ik er bij een nieuwe poging op terugkom, maar volgens mij is dit gewoon geen boek voor mij.

avatar van eRCee
5,0
Koekebakker schreef:
Ik vermoed dat je het met dat laatste zelf eigenlijk ook niet eens zult zijn. Bij mij hangt dat althans af van de schrijfstijl, de opbouw en de observaties.

Als uitgangspunt vind ik het sowieso interessant. Natuurlijk zal het er dan nog van afhangen wat een auteur ermee doet maar ik hoop met mijn beginpost duidelijk te hebben gemaakt dat dit in Anna Karenina wel goed zit. De inhoudelijke rijkdom van dit werk is onvoorstelbaar.

Het gedub over alle omgangsvormen vormt juist een integraal onderdeel van het boek - zoals ik het mij herinner. Dat tekent toch continu hoe de personages in het leven staan en naar elkaar kijken?

Deze zomer heb ik het boek nog herlezen maar ik kan dit toch niet goed plaatsen. In Anna Karenina worden mensen beschreven uit de hoogste klasse in Rusland maar hun emoties en gedachten zijn universeel. Omgangsvormen ben ik nauwelijks tegengekomen, wel mensen die zich opgenomen of geoordeeld weten door de elite.

Want uiteindelijk wordt de schoonheid van een boek toch bepaald door de vorm, is mijn ervaring.

Volstrekt mee oneens. Als literatuur iets te bieden heeft is het wel inhoud. Daarnaast is Anna Karenina ook qua stijl een van de hoogtepunten in de Russische romankunst.

avatar van Koekebakker
eRCee schreef:
Deze zomer heb ik het boek nog herlezen maar ik kan dit toch niet goed plaatsen. In Anna Karenina worden mensen beschreven uit de hoogste klasse in Rusland maar hun emoties en gedachten zijn universeel. Omgangsvormen ben ik nauwelijks tegengekomen, wel mensen die zich opgenomen of geoordeeld weten door de elite.

Oke, misschien zit ik daar mis.

Koekebakker schreef:
Want uiteindelijk wordt de schoonheid van een boek toch bepaald door de vorm, is mijn ervaring.

eRCee schreef:
Volstrekt mee oneens.

Oke, dan kijken we daar anders tegenaan. Vorm (stijl, opbouw) is noodzaak voor mij, inhoud een bonus.
Daarnaast is Anna Karenina ook qua stijl een van de hoogtepunten in de Russische romankunst.

Dat hoor ik vaker, daarom heb ik me door honderden pagina's geworsteld, maar aan mij was het destijds dus (jaar of 4, 5 geleden) niet besteed.

lezert
eRCee schreef:
‘Alle gelukkige gezinnen lijken op elkaar, elk ongelukkig gezin is ongelukkig op zijn eigen wijze’, de onsterfelijke openingswoorden van het al even onsterfelijke epos van Tolstoj. Ja, wat moet je hier nog over zeggen?


Dat het een goedkope, onbenullige en ongenuanceerde opmerking is?

Niets anders dan: "Alle ongelukkige gezinnen lijken op elkaar, elk gelukkig gezin is gelukkig op zijn eigen wijze".

avatar van donnie darko
4,5
Ik zit nu ongeveer in de helft van dit boek en ben echt helemaal omvergeblazen. Oké, er zitten ook stukken in die mij voor geen meter interesseren, maar de grote meerderheid van het verhaal vind ik gewoon prachtig. Dit wordt zeker één van mijn lievelingsboeken.

avatar van donnie darko
4,5
Hehe, wat een pil, zeg. Maar wat voor ene. Ik ben er dan toch doorgekomen na toch wel wat geworstel(sommige periodes had ik echt geen zin om erin te lezen), maar wat een unieke leeservaring!
Dit is echt een nooit meegemaakte ervaring voor mij geweest. Ik had voor dit boek nog nooit een boek van meer dan 700 blz. gelezen en dus was dit echt wel lang. Maar het was het dubbel en dik waard.

Ik vond eigenlijk vooral de eerste honderd pagina's echt subliem. Het deel na de dood van Anna boeide mij ook wel veel minder, tot het hele einde dan wanneer Levin het geloof ontdekt. Ik heb mij alleszins niet vaak verveeld bij het lezen, enkel bij de hele reis van Levin bij de boeren. Daar zaten toch echt wel lange bladzijden bij.

Maar overall vond ik dit echt een prachtig boek, en een ervaring als geen ander. 5* en een tweede plaats in mijn top 10.

avatar van psyche
4,5
psyche (crew)
Ik ben nu op pagina 280 en ben heel blij dat ik nog zoveel pagina's kan genieten . Ik hou van alle menselijke overwegingen, sommige dingen zie ik in díe tijd, maar andere situaties zijn volgens mij van alle tijden. De romantiek, verlangen, onmogelijke liefdes (zijn volgens mij toch het meest gepassioneerd, niet anders kunnen dan willen gáán voor die ander ondanks de belemmeringen). Het boek is nog veel meer, heeft veel meer thema's. Ik hou erg van de stijl, soms zijn er grandioze passages, zelfs als een zin 'inhoudelijk' gruwelijk is kan hij toch wonderschoon zijn door de formulering. Het is een boek dat ik soms even wegleg om na te denken over wat ik heb gelezen. En soms ook omdat ik bijna in slaap val, maar dàt komt dan door die pietepeuterige letters, die zelfs met leesbril pietepeuterig blijven. Het enige nadeel. Hoe dan ook lekker verder genieten de komende zonnige paasdagen!

avatar van psyche
4,5
psyche (crew)
donnie darko schreef:
de dood van Anna boeide mij ook wel veel minder, tot het hele einde dan wanneer Levin het geloof ontdekt. Ik heb mij alleszins niet vaak verveeld bij het lezen, enkel bij de hele reis van Levin bij de boeren. Daar zaten toch echt wel lange bladzijden bij.

Maar overall vond ik dit echt een prachtig boek


Ik sluit me bij Donnie Darko aan. Op een bepaald moment, na de eerste bovengenoemde spoiler dacht ik, het is wel goed/genoeg zo. De tweede spoiler vond ik wel weer verassend want niet van dit personage verwacht. Het idee zelf is m.i. niet origineel>

Hoe dan ook, hoewel net wat te lang, blijft het een prachtig boek.
Ik vind dat Tolstoj zich opmerkelijk goed kon inleven/verplaatsen in zijn personages, hun drijfveren, hun emoties, hun twijfels. Ik vind ook dat hij zijn tijd ver vooruit was, zo over de dingen schrijven die tóen eigenlijk 'not done' waren: hetzij 'bepaalde dingen doe je niet' hetzij 'over bepaalde dingen spreek je niet'.

Eigenlijk is al wat in deze roman geschreven is van alle tijden, alles is al eens eerder bedacht en beschreven, neem nu het idee dat we slecht een zandkorreltje zijn in de tijd... toch:

Tolstoj overleeft de jaren, en mag daarme een grootmeester in de literatuur genoemd worden. Een 4,5 omdat er andere boeken zijn die me net wat nader aan het hart liggen (waar ik binnenkort op hoop te gaan stemmen als mijn toevoeging wordt goedgekeurd!).

Dundas
Prachtig boek. Erg leesbaar en prachtige passages. De passage waarin Levin en de boeren het korenveld maaien is de mooiste, evenals de sterfscene van Anna. Het gekibbel tussen Leven en Kitty is ook erg vermakelijk.

Hoger dan 5 kan niet, dus 5*

FlyingPenguin
Inderdaad heel raar hoe die uitwijdingen in het korenveld ook mij volledig gegrepen hebben, ik heb dit boek een paar maanden geleden met veel plezier gelezen. Ook prachtig is het motief van de trein, die op sleutelmomenten steeds weer terugkomen in het boek.

5*! (én in mijn top10)

avatar van JJ_D
4,5
Briljant boek dat op vele lagen kan gelezen worden en men dus meer dan 1 keer dient ter hand te nemen in een mensenleven.
De kracht van 'Anna Karenina' schuilt grotendeels in Tolstoj's magistrale opbouw naar een hoogtepunt waar de één tragisch ontspoort en de ander zijn geluk bereikt, terwijl het verhaal in een omgekeerde situatie begint. Deze wentelbeweging is de spil van het verhaal: ze verloopt gestaag, met veel gevoel voor nuance en vurige uitwijdingen uit de monden van de hoofdpersonages (wat resulteert in enkele minder boeiende passages - helaas), doch sluimert de ongenaakbare dreiging al van bij het begin.
En zoals eRCee reeds aangaf: fantastisch hoe Tolstoj een concreet verhaal zo universeel kan inkleden.
Een klassieker van alle tijden.
4,25*

4,5
Erg mooi verhaal. Ik kon me echter niet goed inleven in de hoofdpersonage 'Anna'. Voornamelijk het einde van het boek vond ik, in mijn ogen, ietswat overdreven. Al met al een 4.5

avatar van thomzi50
4,5
Het beste boek dat ik ooit heb gelezen. Anna Karenina heeft alles als roman. Het is natuurlijk wereldliteratuur, dat staat buiten kijf, het is ongeveer het beste geschrevene dat ik ken - zo niet het beste. En toch leest het best simpel. Zoals eRCee al aangaf, de namen zijn wat lastig, en het zijn er best veel, maar als je er eenmaal inzit, kost het geen enkel probleem om in het boek te komen.

Het verhaal is ook nergens echt moeilijk te volgen, maar bevat wel ongelofelijk veel. Op een subtiele wijze leer je de karakters compleet kennen, en worden prachtige thema's herkenbaar en vooral realistisch behandeld. De manier waarop de liefde tussen Anna en Wronski ombuigt in wederzijdse haatgevoelens, is werkelijk adembenemend.

Mijns inziens komt vrijwel elk moeilijk te beschrijven gevoel van de mens wel langs in dit boek, en toch is het telkens begrijpelijk, realistisch en tegelijkertijd subtiel opgeschreven. Dat op het laatst dan ook nog even onderwerpen als religie, moraliteit etc. worden behandeld, is een heerlijk toetje.

Werkelijk fenomenaal. Een nummer 1 notering.

sandra brouwer
Niemand ontroerd mij zoals Tolstoj dat doet.
De wijze waarop zijn personages tot leven komen zijn ongekend en in mijn ogen uniek.
Sommige mensen zouden nooit mogen sterven.

avatar van psyche
4,5
psyche (crew)
sandra brouwer schreef:

Sommige mensen zouden nooit mogen sterven.


In wezen is Tolstoj door zijn werk toch onsterfelijk? Ofwel door het feit dat Anna Karenina jou meer dan hondervijentwintig jaar later nog ontroert.
Daaraan herken je m.i. de grootmeesters in de literatuur.

sandra brouwer
Zijn werk is absoluut onsterfelijk en ik zou de meeste boeken keer op keer kunnen lezen. Alleen jammer dat er geen nieuwe werken van hem bijkomen.

Anna Karenina is driehonderd pagina's lang het beste boek dat ik ooit heb gelezen. Vervolgens is het driehonderd pagina's lang een heel goed boek. Tweehonderd pagina's lang is het een boek dat mijn aandacht meer en meer begint te verliezen, om met de laatste honderd bladzijden me toch weer weet te ontroeren.
Wat ik vooral knap vind, is dat Tolstoj - ondanks mijn volledige onweten van de Russische cultuur, wat voor een kaaskop als ik toch een probleem zou kunnen vormen - de situaties op een zekere manier toch heel herkenbaar heeft weten te maken (bij jezelf of bij je omgeving). Dat tekent toch wel de tijdloosheid van dit boek.
De mooiste passages waren inderdaad het maaien van het korenveld, maar ook de paardenrace van Wronski en de dood van Anna Karenina. Maar het eind, waarbij Lewin eindelijk zin vindt in zijn leven, vond ik toch wel het mooiste; zelden was een eind zo bevredigend.

Jammer is wel dat het boek behoorlijk lang was, wat voor veel uitdieping zorgde (Lewins visie op arbeiders was bijvoorbeeld erg interessant - net als zijn worstelingen met geloof), maar er helaas ook toe leidde dat ik geregeld flink door moest bijten om door bepaalde scènes te komen. Dat alle personages vijf verschillende namen hebben van zeker vier lettergrepen werkt ook niet altijd mee, maar uiteindelijk mag dat de pret niet drukken.

Een 4,5* lijkt me toch wel gepast: zevenhonderd van de negenhonderd bladzijden leesplezier!

avatar van Jord
4,5
Wat een scherp waarnemer van de mens en zijn gedragingen is Tolstoj. Hij schrijft alsof het allemaal heel vanzelfsprekend is maar er spreken diepe inzichten in de mens als sociaal dier uit.

Een dik boek over de Russische adel van de 19e eeuw; er was iets wat me tegenhield het te lezen. Gelukkig had ik het boek voor 1 euro 60 op de kop weten te tikken en lag het rustig thuis op me te wachten. Ik heb er enkele weken over gedaan. Soms las ik wat langere stukken, soms weer wat kortere stukjes. De eerste zeven delen van het boek vond ik weergaloos; het laatste, achtste deel (over Lewins filosofische en religieuze bespiegelingen) vond ik teleurstellend en had voor mij niet zo gehoeven.

avatar van mjk87
5,0
De openingszin is briljant, tijdloos en als het ware een duidelijke stelling. In de overige 1000 pagina’s toont Tolstoj het gelijk van die ene zin. En breder nog. Elke variatie op het geluk, het ongeluk en welk soort dan ook van het familiaire leven wordt getoond. En stuk voor stuk evengoed en even mooi beschreven.

Ik heb ook Dostojevski gelezen. Beide schrijvers hebben raakpunten, maar ook elk heeft zo zijn eigen stijl en goede punten. Misschien is Dostojevski filosofisch gezien interessanter (al heeft Tolstoj enkele geweldige passages over arbeid, moraal, etc), maar Tolstoj is de betere schrijver en veel genuanceerder.
In prachtige, goed geconstrueerde zinnen beschrijft hij het wel en wee van de bovenkant van de samenleving. De schijnheiligheid en achterbaksheid van die wereld wordt genadeloos bloot gelegd, en veroordeeld. Anna is na haar affaire nergens welkom en er wordt naar haar gewezen, terwijl elk ander daar geen haar beter is. Maar je moet blijkbaar in je rol blijven, om geaccepteerd te worden. Zo ook de discussies onderling in de salonkamers. Een goed gesprek ontstaat vanzelf, met een goed glas wijn en mooie sigaar, laat in de avond. Hier wordt men bij elkaar gedropt, en georkestreerd wordt een gesprek in elkaar gezet. Zoals het hele leven. En zoals later terecht wordt gezegd door Dolly, het gaat helemaal nergens over en leidt nergens toe.

Ook weet Tolstoj de emoties van personen prachtig te verwoorden, zonder veel overdrijving, maar precies zoals het is, met alle nuances daarbij. Hij weet werkelijk tot het diepste van de zielen van een veelheid van personages te kruipen. En dat aantal is zeer groot. En hoe Tolstoj het heeft gedaan, -want ondanks de veelheid aan personen, met elk vijf verschillende namen- éénieder is te onderscheiden en constant weet je als lezer wie wie ook alweer was, zonder eerst even terug te bladeren. Zeer knap.
Ook inhoudelijk zijn er sterke punten. Een veelheid aan ideeën komt langs, waarvan sommige pas 40 jaar later werkelijkheid werden. Te denken valt aan de arbeid op het platteland, de verschillen met Europa in de industrie en haar arbeiders, de communes op het platteland, en ga zo maar door.

Dit alles in een prachtig decor van een 19e eeuws Rusland, alles even beeldend verwoord en even groots neergezet. Je ziet de paarden langslopen, je voelt ofwel de kou, ofwel de hitte en leeft werkelijk mee met een Darja Aleksandrovna, een Levin of Anna zelf.
Ook toont Tolstoj prachtig de verschillen tussen Stad en Land, ofwel onrust en rust, en de verschillen tussen Moskou en St. Petersburg, en hun adel. de trein tussen beide steden speelt ook een prominente rol. Niet enkel voor het verhaal zelf, maar ook als motief voor vooruitgang en verschillen tussen genoemde zaken.

En dat dus 1000 pagina’s lang. Nergens verveelt het boek, het verschilt enkel tussen goed, zeer goed en ronduit subliem. Enkele prachtige passages zoals het hooien, de dood van Anna, de bekering van Levin, de tijd in Zwitserland, de eerste volle 100 bladzijden, en ga zo door. Kortom, één van de beste boeken die ik ooit heb gelezen, en waarschijnlijk ook één der beste ooit geschreven.

Mooie recensie, mjk87

Ik kan me erg vinden in deze analyse:

Het verhaal speelt zich af in de hoogste kringen van de Russische maatschappij. De gemiddelde lezer beschouwt het verhaal als niets meer dan een tragische romance, een soort van novelle uit de boeketreeks. Tolstoj was echter zowel een moralist als een scherp criticus van de excessen van zijn aristocratische gelijken; Anna Karenina wordt daarom vaak beschouwd als parabel van de moeite die het kost om tegenover zichzelf eerlijk te zijn als de rest van de maatschappij oneerlijkheid verwacht.

Anna is een juweel van de hogere klassen van Sint-Petersburg totdat ze haar man verlaat en iets begint met de knappe en charmante officier Graaf Vronski. Door verliefd te worden begeven ze zich buiten de grenzen van hetgeen toelaatbaar is aan triviale, buitenechtelijke avontuurtjes. Maar als Vronski's liefde bekoelt, kan Anna zich er niet toe brengen terug te keren naar een man die ze veracht, zelfs als hij haar verbiedt haar zoon te zien totdat ze wel terugkeert. Ze kan niet leven met de afwijzing van Vronski, noch met het vooruitzicht terug te keren naar een leven dat ze haat en dus pleegt ze zelfmoord.

Een bekende interpretatie van Anna's tragedie is dus dat ze noch geheel eerlijk kan zijn noch geheel oneerlijk en zo in een Hamlet-achtige innerlijke spagaat terecht komt die haar tot zelfmoord drijft.

Maar tegelijkertijd bevat de roman het parallel lopende en contrasterende liefdesverhaal van Konstantin Levin. Levin is een rijke landeigenaar uit de provincie die zich in aristocratische kringen zou kunnen begeven, maar die liever werkt op zijn landgoed op het platteland. Levin probeert zonder succes om bij de "jetset" te horen als hij Kitty Sjtsjerbatskaja het hof maakt in Sint-Petersburg; maar hij verovert haar hart pas als hij het zichzelf toestaat zichzelf te zijn.

De vreugdevolle, eerlijke en solide relatie tussen Kitty en Levin staat constant in scherp contrast met die tussen Anna en Vronski, die wordt getekend door zijn onzekere basis en dus in het teken staat van constante onrust, achterklap en wantrouwen. Het ligt dus voor de hand dat tegen de tijd dat Anna zich voor de trein werpt, Tolstoj niet de bedoeling had dat de lezer sympathie voor haar en haar behandeling zou voelen maar eerder zou onderkennen dat het haar eigen weerbarstigheid was die haar ervan weerhield om heer eigen geluk en waarheid toe te laten en die zo dus tot haar roemloze ondergang leidde.
[bewerken] Andere themata

Anna Karenina loopt over van de thematiek en allegorieën die laten zien hoe erg Tolstoj neerkeek op zijn aristocratische gelijken en die een litanie van menselijke zwakheden vormen.

Tolstoj maakt korte metten met religieuze hypocrisie en dubbelzinnigheid middels verschillende karakters, met name Karenin (Anna's echtgenoot) en de moraalridder Gravin Lydia Ivanovna. Hij toont ook het contrast tussen de rust en welzijn van het platteland en de decadentie van de stedelijke samenleving. Maar het meest prominente thema waar Tolstoj op ingaat is de verhouding tussen liefde en eerlijkheid, zowel in de beide variaties als in de verschillende gradaties waarin ze naast elkaar bestaan en het geluk dat wel of niet ontstaat.

Op veel verschillende manieren was Anna Karenina de meest persoonlijke roman die Tolstoj tot op dat moment geschreven had. Met het karakter Levin beeldt Tolstoj zichzelf uit - Tolstojs voornaam is in het Russisch overigens "Lev". Hij legde ook andere details van zijn eigen leven in het karakter, zoals het erop aandringen van Levin dat Kitty zijn dagboeken doorlas alvorens met hem te trouwen; Tolstoj deed dit ook met zijn eigen vrouw. Geleerden gaan er dan ook vaak vanuit dat Levins gedachtegang die van Tolstoj zelf is.


Anna Karenina - Wikipedia - nl.wikipedia.org

Wat komt dat goedkoop over he, zo'n democratische analyse van Wikipedia. Ik heb het boek nog helemaal niet uit en dan kom ik een half jaar geleden toch met zo'n stuk aanzetten. Gekkenhuis.

Deze twee zinnen van eRCee raken de kern van het boek. "Op ongeëvenaarde wijze kijkt Tolstoj door alle oppervlakkige schijn van zijn personages heen. Hij licht de maskers op en beschrijft wat er op de diepste bodem van de ziel te vinden is."

Maar god, wat is het taai. Geef mij de kracht het uit te lezen!

ruben
All happy families resemble one another, but each unhappy family is unhappy in its own way.

Mijn eerste poging tot een van de Russiche literaire meesterwerken, en met een openingszin als deze kan het eigenlijk al niet meer stuk gaan. Geboeid zat ik de eerste 400 bladzijdes te lezen en ik was ervan overtuigd dat dit het beste boek was dat ik tot nu toe heb gelezen. Tolstoj laat perfect zien hoe de kringen van de elite invloed hebben op het individu. Met talloze ontmoetingen, feestjes en andere protocollen zien we hoe alle personages worstelen met de gedragsregels. Daarnaast is het ook ontzettend rijk aan visies en discussies rondom politiek, geloof, sociale verhoudingen en andere grote ethische en filosofische vraagstukken. Maar gek genoeg zijn die onderwerpen aan de oppervlak, en weet Tolstoj daaronder de ziel van meerdere personages volledig te ontbloten. Laten we enkele personages onder de loep nemen.

Anna Karenina, als er sprake is van één hoofdrol is het toch wel haar. Ze weet zich geliefd te maken bij menigtal door haar charmante, hoffelijke en buitengewoon lieve gedrag, maar in haar huwelijk (dat gezien door de Society een goed huwelijk is), door haar koude man, wie compleet zijn menselijkheid verloren lijkt te hebben en enkel op maatschappelijk niveau handelt. In Vronsky vindt Anna ware liefde, maar tegelijkertijd wordt ze verscheurd door de onmogelijke positie in Society die ze daardoor heeft. Dat ze haar man verlaat (zonder te scheiden) en met Vronsky gaat leven, maakt haar positie nou niet bepaald lastig. Het einde naderend begint ze steeds meer verscheurd te worden van binnen, en waanzin sluipt haar leven binnen. Anna is de ultieme strijd tussen Freud's 'id' en 'superego'. Ze zit in een onmogelijke knoop, waar ze aan de ene kant de maatschappelijke kant nodig heeft, maar tegelijkertijd daardoor de menselijkheid wordt gereduceerd tot gedragsregels en het dragen van maskers in die schijnheilige wereld. Haar leven (en vooral haar dood) vormt dan ook de ultieme kritiek op de elite; liefde en menselijkheid kunnen er niet mee rijmen. Haar zelfmoord symboliseert deze scheur van mens en maatschappij.

Levin, het personage dat mij het meest aansprak (wat waarschijnlijk komt doordat Tolstoj die het dichtst bij hemzelf hield). In Volume I is zijn liefde voor Kitty vertederend, maar vooral op filosofisch en maatschappelijk niveau is hij veruit het interessantst. Met zijn broer zien we hoe bij enkele zielen de oneerlijkheid al in zodanigheid wordt bekritiseerd dat de eerste socialistische/communistische opvattingen al naar voren komen, zonder nog een echt gevaar te vormen voor de huidige elite. Levin probeert het vanuit een ander perspectief te benaderen, en met goede bedoelingen probeert hij in woord en daad zo te leven; hij bevindt zich expres niet in de upperclass, maar blijft op het land. Een mooi stuk was dan ook als hij samen met de boeren op het land gaat werken, en de reacties daarop. Maar ook hier ontkomt hij niet aan hypocrisie. Maar deze goede man blijft vol zelfkritiek en probeert ertegen te vechten. Naast vele ruzies en jaloezie rondom Kitty is zijn strijd van geestelijke aard; met vragen over het bestaan (van God) wordt ook hij gekweld. Opvallend is dat het einde zo optimistisch klinkt. Hij vindt zijn gemoedsrust, zonder alles op te kunnen lossen. Ondanks de overheersende negatieve toon over mens en/in maatschappij, blijft er hoop.

Helaas is kritiek ook bij deze klassieker onvermijdelijk; Zo had ik na Volume I en een lange adempauze nodig, verdraaid veel moeite om er weer in te komen. Het werd een zware opgave om telkens het boek verder te lezen. Dezelfde tesamenkomingen als in Volume I werden beschreven, maar net wat minder scherp. En met zoveel bladzijdes achter de kiezen, wordt dat toch behoorlijk vermoeiend. Af en toe weer een briljante passage, maar toch bleef het behoorlijk pittig. Ook heeft Volume II het probleem dat er teveel bij wordt gehaald. Na Volume I ben ik erg gesteld op de hoofdpersonen, en wil ik graag weten hoe het verder gaat met Oblonsky, Dolly, Anna, Vronsky, Kitty en Levin. Maar als er dan nog meer personages uit de kast worden gehaald, dan begin ik toch echt steeds vermoeiender te lezen en het minder goed in me op te nemen. Zo begint na het tragische einde van Anna Part VIII, met vele hoofdstukken over Koznyshev. Al die teskten zijn niet slecht, maar voegt elk hoofdstuk werkelijk iets toe? Tolstoj neemt teveel hooi op zijn vork en het zou toegankelijker en sterker zijn wanneer enkele personages en hoofdstukken flink gekort zouden worden. Maar het blijft een schitterend raamwerk van personages, waar het af en toe wel enige moeite vergt om iedereen uit elkaar gehouden te worden.

Hoewel het zeer veel moeite heeft gekost kom ik aan het eind toch echt tot de conclusie dat dit geen boek is die ik zomaar mag missen. Hierdoor heb ik veel kennis en inzicht verworven in de 19e-eeuwse Russische setting, de mens en plaats in maatschappij en filosofie. Tolstoj laat de elite in haar blote kont zien en doorgrondt verschillende personen (zowel het individu als een groep), met eindeloze briljante passages (zo wordt er ook even in twee zinnen tussendoor flinke inzicht gegeven in de blik van kinderen t.o.v. volwassenen). Elke gedachte, elke handeling uitgeplozen, altijd met een scherpe pen. Ongetwijfeld een van de grootste werken ooit uitgebracht, maar voorlopig laat ik War and Peace voorlopig even links liggen, want nog een kolossaal boek als dit zou mij fataal worden.

avatar van mjk87
5,0
ruben schreef:

Ongetwijfeld een van de grootste werken ooit uitgebracht, maar voorlopig laat ik War and Peace voorlopig even links liggen, want nog een kolossaal boek als dit zou mij fataal worden.


Haha, gezien je kritiek op dit boek zal dat terecht zijn. In de eerste 100 bladzijden van Vojna i Mir komen al meer belangrijke personages voor dan in het gehele Anna Karenina. Normaal vind ik dat niet erg, en kan ik er prima mee overweg (ook in AK), maar ik ben nu blij dat ik lijstjes met familieleden heb.

Verder mooie recensie, al ben ik het niet met je eens op de kritiekpunten. Juist die vele personages, ook nieuwe ver over de helft van boek, dat maakt het boek zo fantastisch. Episch in omvang, het laat het gehele adelijke decor van Rusland eind 19e eeuw zien, waarin nu éénmaal veel personages voorkomen, en toch oog voor het kleine, voor het menselijke. Dat staat altijd centraal. De vele bladzijden waarvan jij je afvraagt of ze zin hebben. Bij mij werkte het in elk geval sfeerverhogend. Het gaf dat epische gevoel, en nog belangrijker: dat Rusland anno 1875 echt tot leven kwam.
Maar inderdaad, Oorlog en Vrede kan je beter laten liggen. Dan zou ik eerder [i]De Kreutzersonate[i] erbij pakken, of een goede Dostojevski. Daar komen net wat minder hoofdrolspelers voorbij.

Erg mooie recensie, ruben

Ik krijg spontaan zin om dit boek te herlezen, maar ja, dat doe je niet effe met die duizend bladzijden, en daarnaast zie ik geen enkele reden om het boek dat ik nu lees weg te leggen (spannend!). Een goede Dostojewski is inderdaad een logisch vervolg hierop, ik zou voor zijn bekendste gaan, Misdaad en Straf. Nog veel plezier met de rest van de Russen!

Gast
geplaatst: vandaag om 01:54 uur

geplaatst: vandaag om 01:54 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.