Idiot' - Fjodor Dostojevski (1868)

Na Schuld en Boete mijn favoriete Dostojewski. Wat een hoofdpersonage, echt ongelofelijk. Intelligent en naief tegelijk, in-goed maar ook heel aards. Verschrikkelijk genoeg richt hij juist door zijn zuivere motieven niet alleen zichzelf maar ook de mensen die van hem houden te gronde.
Het boek barst van de geweldige scenes. Wat te denken van het 'wij eisen, en verzoeken niet'. Ik krijg al kippenvel als ik er aan denk.
Tenslotte spreekt vorst Myschkin, de idioot, nog een van de mooiste gedachten uit die ik ooit tegenkwam in een boek: "Niets is geen bedrog". 5*

Inderdaad veel prachtige uitspraken in dit boek, om kort te gaan uitstekende en boeiende literatuur.
4*

Now we are talking Literatuur.

Ik zal hem binnenkort eens herlezen, maar naast Schuld en Boete een van de beste van Fjodor Dostojevski, een uitermate indringende ervaring, welhaast een icoon in de westerse wereld. 5* (overigens heel lang niet kunnen lezen, vanwege de toch wel pessimistische klank)

(later meer)

http://www.youtube.com/watch?v=mB60OaNT6VA&mode=related&search=andy%20kaufman

"Lisaweta bezoekt Myschkin.
"Alles is zwendel, alles leugen en bedrog in dit holle Europa. Pas op, ik zal nog eens gelijk krijgen.""

Aangeraden door mijn leraar filosofie.. hij was duidelijk fan van Dostojevski... ik zet hem op mijn lijstje nog te lezen

Jeetje, ben nu rond pagina 400 en het gaat erin als zoete koek. Vooraf verwacht dat het taaie kost zou zijn maar het leest juist erg prettig. Ik moet alleen regelmatig naar de personagebeschrijvingen bladeren vanwege de niet zo gangbare namen die gebruikt worden.

Met name de hysterie van de personages en de ongelooflijke mood-swings vind ik prachtig om te lezen. Maakt het allemaal vrij onvoorspelbaar =) En allemachtig, wat zijn de vrouwen uit "De Idioot" een stel secreten bij elkaar zeg!

Smullen, hopelijk is het restant van het boek even goed als deel 1, dan zal ik namelijk niet anders dan 5* kunnen geven... Daarna direct door met 'Misdaad en Straf'!

Alhoewel Misdaad en straf me al erg gesmaakt had verwachtte ik toch eerder een moeilijk leesavontuur. Na een 100-tal pagina's ben ik echter al helemaal in het verhaal gezogen en wrijf ik me in mijn handen van plezier dat ik nog zoveel pagina's te gaan heb.
Juist, dat probleem heb ik ook. Wat zelfs erger is dat de personagebeschrijving in mijn boek van spoilers is voorzien waardoor ik al heel wat van de trouwperikelen op voorhand weet. Ik laat me er echter mijn plezier niet door bederven. Het "hoe" zal wel boeiend genoeg zijn.

Met veel plezier heb ik dit boek tijdens mijn vakantie in Spanje gelezen. Weer een stapje verder in de wereld van Dostojevski.

Ik vond dit boek persoonlijk onderhoudender dan Misdaad en Straf, omdat hier zoveel meer gebeurde. Aan het begin dacht ik nog: 'O jee, waar ben ik toch aan begonnen' , maar na een hoofdstuk of twee zat ik er al helemaal in.
De vele hysterische scenes in het boek, zoals Natasja Fillipowna's feestje en Ippolit's "zelfmoord" ..., zijn stuk voor stuk juweeltjes.

Prins Myschkin vind ik een van de sympathiekste personages die ik ooit in een boek ben tegengekomen. Zo puur gewoon. Al hoopte ik stiekem ook dat hij eens een keer flink uit zijn slof zou schieten.
Jammer dat het zo triest met hem afloopt.

Ik zag laatst op youtube dat de Idioot nog niet zo lang geleden tot een miniserie was bewerkt. Alleen in het Russisch helaas. Misschien zenden ze die ooit nog een keer uit op de publieke omroep.

Ja, dat hoop ik ook.

Na "Misdaad en Straf" is "de Idioot" het 2e boek van Dostojewski, dat ik heb gelezen. Ik vond het duidelijk minder dan "Misdaad en Straf". Wat ik zelden heb bij een boek had ik hierbij: ik was blij toen ik het uit had.
Ik kon moeilijk een duidelijke verhaallijn ontdekken en ook de gevoelens van de verschillende hoofdpersonen waren voor mij zeer verwarrend.

Bij "Misdaad en Straf" was achterin het boek een namenlijst opgenomen. Dit was niet het geval in mijn exemplaar van "de Idioot", een duidelijke handicap bij het lezen, echter niet doorslaggevend voor mijn stem: 3 *

Mijn reactie is de eerste die nogal negatief uitvalt. Ik vraag mij af of er niet meer mensen "de Idioot" vonden tegenvallen.

De idioot is mijn eerste Dostojewski. In de eerste helft van het boek kon ik mijn aandacht er goed bij houden. Later vond ik ook inderdaad de verhaallijn wat rommelig en ik begon mij te irriteren aan de Prins. Ik vond hem een beetje een watje.
Misdaad en straf staat op mij te wachten en ik hoop dat deze niet tegen valt.

Ik vond dit boek wat minder dan Misdaad & Straf. Er gebeurd hier meer, dat maakt het wat interessanter maar ook wat onoverzichtelijker. De prins vond ik een vaag personage, in het begin had ik nog wel sympathie voor de man maar toen ik steeds verder in het boek geraakte vond ik de man steeds vreemder worden. Ik moest (in het begin) wel steeds naar de personagebeschrijvingen bladeren, omdat ik soms de namen door elkaar haalden.
Het verhaal vind ik eigenlijk niet zo veel voorstellen, maar de schrijstijl en de velen mooie uitspraken maken dat wel goed. Ik twijfel of ik 3.5 of toch 4 sterren moet geven, ik maak er toch maar 4 sterren van.

In mijn vertaling stond er steeds Nastasja Fillipowna, is dit een fout van de vertaler of is deze naam correct gespeld? Want ik zie bijna overal Natasja Fillipowna staan.

Aangezien het Russisch andere lettertekens gebruikt zijn er bij transcripties of vertalingen meerdere mogelijkheden; er is geen standaard transcriptie, dus de vertaler heeft daarin de vrijheid, en daarom wijken dingen nog wel eens af. Zo kun je Russische namen op allerlei mogelijke manieren spellen. En als je daarbij de vertalingen in andere talen bijtelt zijn de keuzemogelijkheden legio.

Zijn er niet meer mensen die het een beetje soap vinden? Ik vond het af en toe erg mooi, maar soms kreeg ik er toch ook genoeg van.

Soms inderdaad te soapy, maar wat nog meer tegenstaat is de voorspelbaarheid van het verhaal. Ik weet er inmiddels niet zo veel meer van (ik las het boek een jaar of tien geleden) maar ik herinner me nog wel dat ook ik vaak moeite had met verder lezen. Heeft ook wel iets te maken met het hoofdpersonage, waarvan de goedheid eerder uit een soort wereldvreemdheid lijkt voort te komen dan uit wat anders. En dat stoorde soms.

Wat dit boek dan wel weer heeft, is een goed gevoel voor humor. Vooral in het begin zijn er zat grappige scenes, later gaat het meer richting melodrama.

Kortom: een aardige Dostojevski, maar een topper zie ik er niet in.

Dat is Dostojewski toch altijd?

Natasja is gewoon fout hoor. In het Russisch is het Настасья. In het Engels zou het getranscribeerd worden naar Nastasya. Op het einde is er dus geen 'sj'-klank zoals in 'sjaal', maar in de Nederlandse spelling kan men geen verschil maken tussen 'sj' en een s gevolgd door een j.

Het gaat hier niet om de sj op het eind, maar om de s aan het begin.
Natasja is een gewone Nederlandse naam, en Nastasja niet.

Dat weet ik wel, ik wou gewoon zeggen dat die s aan het begin niet het enige is waarin Nastasja (Nastasya) van Natasja (Natasha) verschilt.

Ik vind dit boek zelfs genialer dan misdaad en straf... Maar niet beter dan de Gebroeders Karamazov.

Hier verschijnt een mens die in iedereen enkel het goede wil zien. Toch ziet hij ook de slechte punten in mensen en schuwt zich niet deze te corrigeren.

In Nastasja Filippovna vindt hij zelfs zijn eigen Maria Magdalena. Tot het einde toe probeert hij haar te redden, maar hij blijft slechts een mens...

Hoe hard haalt hij niet uit naar het Rooms Katholicisme:
"...het verkondigt een mismaakte Christus die door hen allen belasterd en beschimpt wordt, het tegendeel van Christus! Het verkondigt de antichrist... ...alles hebben ze voor geld verkwanseld. Voor banale aardse macht. En is dat niet de leer van de antichrist?!"

Inderdaad, elke scene heeft een hoog soapgehalte. Dat krijg je nu eenmaal als allerlei mensen steeds zo'n reïncarnatie van Christus proberen te manupuleren om hun eigen agenda na te streven...

De Vorst is en blijft toch slechts een mens en zijn frustraties en machteloosheid nemen steeds meer toe... uiteindelijk neemt hij afscheid van het wereldse, tot het einde toe proberend zondaars te verlichten en hun zonden op zijn schouders te nemen.... Amen.

Jezus zelf bleek toch ook niet in staat de mensheid van zichzelf te verlossen? En nam dan maar de zonden van alle anderen met zich mee...

Nieuwe vertaling door Van Oorschot




NRC Lux Literaire fictie algemeen Besproken in NRC Besproken 13-12-2013 : Verzamelde werken - nrclux.nl

Waarom? Die van Charles B. Timmer leest heerlijk.

Dat mag zo zijn (ik las zelf destijds de vertaling van J. Jac. Thomson overigens), maar die vertaling is wel meer dan 50 jaar oud. Laten we hopen dat wat Michael Zeeman schreef over de nieuwe vertaling van het werk van Tsjechov hiervoor ook geldt:

'Als de nieuwe vertaling van Tsjechovs verhalen al een rechtvaardiging zou behoeven - de vorige, ook in de Russische Bibliotheek, die triomf van beschaving en uitgeefkunst in de geschiedenis van de Nederlandse literaire uitgeverij, is meer dan een halve eeuw oud - dan wordt die gevonden in de superieure kwaliteit.'

(Nogal een eigenaardige recensie trouwens, die van het NRC, waarin Michel Krielaard het zich zelfs veroorlooft om een dergelijke zin op te nemen: "dankzij de speelse en soms briljante vertaling die Dostojevski’s magere stijl lijkt op te halen". Vooral dat 'lijkt'. Ga toch lekker James Joyce lezen, denk ik dan.)

Ik kan er alleen slecht tegen net bezig te zijn in een boek, om vervolgens te lezen dat er ook een nieuwe vertaling is

Langeveld is de laatste jaren trouwens wel goed wat dat betreft: Karamazov, de jeugdtrilogie van Tolstoj, Dode Zielen (die ik nog moet lezen).

In De Gebroeders Karamazov laat Dostojevski in een korte parabel Christus zelf terug op Aarde komen. Dat is één van de meest interessante stukken tekst die ik ooit heb gelezen. In deze Idioot doet Dostojevski een zelfde soort iets, met een soort van Christusfiguur neerdalen tussen de mensen, alleen in plaats van de ideeënkant uit te gaan bekijkt hij de sociale veranderingen die dat meebrengt. Het is goed en boeiende literatuur, maar het moge duidelijk zijn dat ik liever Karamazov lees.

Dat ligt in de eerste plaats aan de schrijfstijl van Dostojevski die veel werkt met pathos en hysterische personages. Hij balanceert daarmee op een heel dun koord; nu eens blijft hij staan en maakt dat het werk rijker, dan weer valt hij wel en is het vooral irritant om echt in mee te gaan. Het kan ook zijn dat in plaats van de psychologie en de ideeën Dostojevski meer de kant van de onderlinge verhoudingen uitgaat, en juist daar zijn min of meer rationele en realistische personages wel zo fijn. Zeker de tweede helft van het boek zijn lang niet alle personages altijd even goed te volgen in hun gedachten en handelingen en lijken maar wat te doen, naar gelang het de schrijver uitkomt. Drama om het drama. Nee, dan doet Tolstoj dat toch een stuk beter.

Daarnaast voelt de roman ook als een lappendeken aan dat overal wel raakpunten heeft en een rode draad kent, maar toch niet helemaal evenwichtig is. Soms zitten er zomaar ideeën tussen die in eerste instantie niets met het verhaal te maken hebben. Dat kan zijn door het lange schrijfproces en de publicatievorm in delen in tijdschriften, waardoor allicht Dostojevski ook het een en ander gewoon kwijt wilde op dat moment, en zijn boek was daar een mooie methode voor. Maar ook een Natasja die tweemaal langskomt, dan vierhonderd bladzijden niet van zich laat horen om aan het eind weer op te duiken en een tamelijk belangrijke rol te krijgen. Dan is een boek als roman niet geslaagd te noemen. En dat stoort.

Maar goed, dat is allemaal kritiek, alleen lang niet allemaal zo zwaar als het lijkt. En de positieve punten overheersen sowieso. Want het zijn de sfeer, de afzonderlijke scènes, de interessante ideeën (denk aan de verhandeling over de guillotine), de ‘biecht’ en weet ik wat niet al die stuk voor stuk echt heel erg goed zijn. Als het werkt in dit boek, dan ook direct heel goed, zoals in Karamazov en Misdaad en Straf dat het hele boek doorging.

Daarnaast is het beeld van Rusland dat Dostojevski schetst interessant (maar ook hier, te fragmentarisch, te veel losse flarden om echt helemaal over te komen) maar ook hoe men rond de Prins omgaat met hem en elkaar. Myskin is sowieso een eigenaardig persoon. Hij- als in Europa opgevoed mannetje- dat naar Rusland afreist om de geldbeluste Russen zichzelf kapot laten maken. Het lijkt haast of hij de Antichrist is, al is het eerder dus een Christus zelf, met een grote spiegel bij zich, om de Russen eens te laten leren en tot zichzelf te komen. Hij is ook de enige die niet hysterisch is, een bron van rust, door iedereen op een of andere manier aanbeden, en aan het eind wel kapot gemaakt en terug naar Europa terwijl de meeste Russen rustig doorgaan waarmee ze bezig waren. Want is er nu heel veel veranderd? Zoals Christus ooit kon sterven aan het kruis zonder dat het veel heeft uitgehaald.

Zeer boeiende literatuur dus, dat veel om van te genieten heeft, maar ook iets te veel hysterie. 4,0*

Van Oorschot heeft in 2015 een vertaling van slechts 200 pagina's uitgegeven. Is dit de volledige versie?

Dat lijkt me een fout dat er 200 staat (ik zie hem ook, onder meer bij Bol, en bij Libris zelfs maar 160), maar lijkt me gewoon de volledige versie alleen dan goedkoper dan de dundruk.

Hoge verwachtingen maar ze zijn niet helemaal uitgekomen. De gebroeders karamazov en misdaad en straf vond ik echt geniaal maar dit boek deed me veel minder. Ook aantekeningen uit het dodenhuis vond ik beter. Desondanks toch 3.5*. Nu even klaar met dostojevski die me toch wel erg heeft weten te bekoren. Hij is een fenomeen.

Weet iemand wat de meest recente vertaling is van dit boek? En is het verschil groot met dat van Timmer? Ik vond de laatste versie van de Broers Karamazov erg geslaagd en ben benieuwd of dit bij dit boek ook veel verschil maakt.