De Republiek - Joost de Vries (2013)

Joost de Vries, die naam deed na een bladzij of 50 ineens een lichtje branden; het was die volstrekt oninteressante oud-columnist Joost van NRC - verder dan de helft kwam ik in zijn korte stukjes niet. Vandaar dat dit boek zo een moeite kostte. Het laatste deel heb ik ook maar vluchtig gelezen, als je me dan nog niet weet te boeien.

Joost de Vries is wel het type dat vol is van zichzelf, dat echt een harde plasser krijgt als hij dit soort broddelwerk typt in die vreselijke stijl. Constant zie ik hem denken: "Wat ben ík goed, wat ben ik goéd!!!" Hij schijnt met Mulisch vergeleken te worden door de vele verwijzingen naar de klassieken en literatuur, mij deed het eerder aan Giphart denken vanwege die schreeuwerige quasi-hippe stijl vol Engels, verwijzingen naar films, inside jokes, schuingedrukte stukjes, chaotische look en ga zo maar door. Daarnaast is dit echt veel te veel. Als het af en toe gebeurt dan wil dat best aardig zijn, zeker nog als gimmick. Dit is eerder een volledig gesampled boek door een DJ die niet weet hoe ritme en maat te houden. En waar Mulisch weet waar zich in te houden, waar hij nog ritmisch lekkere regels schrijft - bij De Vries loopt dat nooit echt lekker- en waar hij interessante personages en ontroerende vriendschappen beschrijft: dit boek mist dat alles node.

Neem daarbij het voor mij totaal oninteressante verhaal, een saaie hoofdpersoon, weinig bijzonders dat literatuur het waard maakt gelezen te worden en er blijft maar één conclusie over: 0,5*.

Dat Joost de Vries, ondanks zijn nogal gewone naam, een uitzonderlijk en heel bijzonder pareltje is in de Nederlandse letteren, bewees hij al met zijn ijzersterke debuut Clausewitz. En met deze nieuwe worp van hem bevestigt hij dat hij een zeer prikkelende schrijver is.

Dit verhaal draait om Friso de Vos, die naar een congres in Wenen gaat om daar met de Nederlandse student Philip de Vries te discussiëren over de ideeën van de dan nog niet zo lang gestorven Josip Brik, de legendarische hoogleraar die voor hen beide een mentor was.

Dit lijkt nog niet eens zo’n boeiend gegeven, maar Joost de Vries is zo’n schrijver waarbij het verhaal eigenlijk maar bijzaak is: het is vooral een kapstok voor een erudiet en vindingrijk (en misschien wel post-modern) spel met boeiende ideeën en oorspronkelijke vondsten.Wat hieraan ook bijdraagt is dat zijn boek volgestopt zit met verwijzingen naar de wereldliteratuur en de cultuur in het algemeen, waarbij ‘lage’ cultuur en ‘hoge’ cultuur zonder enige terughoudendheid door elkaar heen worden aangestipt (bijvoorbeeld als Prik niet alleen wordt vergeleken met Professor Barabas uit Suske en Wiske maar ook met de Timofej Pnin uit het boek Pnin van Nabokov).

In de vloeiende, bijna soms nonchalante schrijfstijl van De Vries, doorspekt met vaak ijzersterke metaforen, leidt dit alles tot een zeer boeiend boek. Een boek ook met duidelijke verbanden met ‘Clausewitz’, niet alleen omdat die naam nog twee keer wordt genoemd, maar ook omdat alles eigenlijk uiteindelijk draait om een figuur die zelf niet eens een rol in het verhaal speelt, of dit nu Prik of LeFebvre is. Lezen, dit boek!

Zie ook: Christian Deterink.nl

Heb me hier goed mee vermaakt, net als met zijn debuut Clausewitz. Vind die ironische toon, het belachelijk maken van de academische wereld, de vele culturele verwijzingen en dat mysterie rond de soort van dubbelganger van Friso de Vos allemaal erg vermakelijk. Toch bekruipt me telkens het gevoel dat ik met een light-versie van Thomas Pynchon te maken heb. Alle ingrediënten zijn aanwezig, maar het is allemaal toch wel wat minder grappig en meeslepend. Maar toch een tof boek, hoor.