Joe Speedboot - Tommy Wieringa (2005)

Het eerste deel is inderdaad geen uitnodiging om het boek uit te lezen. Helaas moet ik het boek gelezen hebben voor m'n introductie over een paar weken, dus 'allez, Rob, sla u erdoor'. Na een bladzijde of honderd wordt het toch wel een aardig boekje, maar Wieringa weet bij mij geen moment een hechte band met de hoofdpersonen - als het nu Joe of Franske is - te creeëren. Juist de bijfiguren, vooral Mahfouz, zijn het die het boek maken. Stylistisch gezien vind ik dit ook geen hoogvlieger. De symboliek, ligt me er te dik op, en het gezeur met Franskes samoerai gaat me ook al direct de keel uithangen.
Hoewel het boek me er niet tot uitnodigt, zou ik toch wel 'Alles over Tristan' willen lezen, al is het maar om te bekijken of Wieringa een ontwikkeling heeft doorgemaakt tussen deze twee romans, want hier en daar laat hij wel zien dat hij potentie heeft. Ik moest een keer hardop lachen tijdens het lezen, en wel om de volgende zin, die het hele boek typeert. 'Onder het eten luisterde ik met een half oor naar een kunstprogramma op Radio 1 [...] Ik liet de zender opstaan omdat er soms een vonk van originaliteit en kwaliteit oversprong die heilzaam was tegen mijn lage verwachting van de dingen.'

Het matige eerste deel, en het feit dat het verhaal van losse eindjes aan elkaar hangt, maakte het voor mij moeilijk om doorheen te komen. Het tweede deel was wel aardig, maar ook niet meer dan dat.

Wat mij betreft schildert Joe Speedboot een meer dan Hollands dorp, met mensen 'die erbij horen', zij verzamelen vreselijke geschiedenissen vol lijden zoals Fransjes moeder dat met andere vrouwen doet. Fransje zelf is m.i. een zoeker, een observator, dat was hij al als kind voordat hij in mijn optiek niet geheel toevallig in het gras ging liggen terwijl er gemaaid werd.
Juist de cynische, verteltrant lees ik niet als 'grappig gevonden willen worden'. De toon die gaandeweg wel degelijk verandert, camoufleert de gevoeligheid van de hoofdpersoon, een buitenstaander pur sang. Dit komt schrijnend mooi naar voren als Fransje, zittend in het donker van een muizentheater, Joe en PJ ziet binnenkomen. Als lezer vermoed ik dan al wat ieder boven het hoofd hangt.
Joe Speedboot is voor mij een boek over vriendschap, liefde tussen vrienden, en verraad. Het zoeken naar de ultieme ander.
Joe is een lichtende opleving in een grijs dorp en zijn eeuwige sleur. Een dorp verstopt achter geluidswalllen. Alsof er nooit flitsende dingen gebeurd zijn.

Net uigelezen, maar dat had niet gehoeven. Wat een aanfluiting. Wieringa slingert de ene na de andere metafoor van kleuterschoolniveau naar je hoofd en slaagt erin om geen enkele sympathie te kweken voor wat voor personage dan ook.
Opgeklopte lucht...

1,5*

Sterk en leuk boek, waarin duidelijk wordt dat boeken over jongeren ook een sterke roman kan opleveren. Over jonge menschen en dingen die voorbijgaan, dat is het eigenlijk. Een ontroerend verhaal, en mysterieus. Wat er met Fransje is gebeurd kom je langzaamaan te weten, evenals de tijd waarin het speelt. Dat is niet heel snel duidelijk, en het verhaal is eigenlijk universeel te noemen. Ook weet Wieringa heel goed sfeer te scheppen en het ouder worden wordt mooi neergezet. Zoals ik zei, alles dat verdwijnt. Hoe veel beter het vroeger was, de tijden die veranderen. Zeker voor jongeren in een dorp waar dat soms niet het geval lijkt.
De vele personages zijn stuk voor stuk kleurrijk te noemen. Dat vele ook sympathiek overkomen heelpt ook wel mee.
De stijl van Wieringa vind ik erg mooi. Wel kort en bondig, zelfs bijna rauwe taal, wordt door hem gebruikt. Maar daarnaast geeft hij vele mooie metaforen en vergelijkingen, dat maakt het boek ook echt goed.
Ook veel humor naast de drama die door het hele boek heen te vinden. Een feelgood boek durf ik het niet te noemen, maar zo voelde het vaak wel. 4*

Het is mij een raadsel waarom dit boek zoveel positieve reacties uitlokt (hier en op andere plaatsen). Wieringa brengt een boek waarin het verhaal van ondergeschikt belang is aan de ontwikkeling van de hoofdpersonen. Als je deze keuze maakt moet dat deel van het boek ook erg goed zijn, iets wat in mijn ogen niet het geval was.
Hoofdpersoon Fransje is een kille observator die buiten schaamte nauwelijks gevoelens lijkt te kennen. Zelfs op momenten dat hijzelf in het middelpunt staat, blijft hij observeren. Dit creëert niet alleen een afstand tussen hemzelf en zijn omgeving, maar ook tussen hemzelf en de lezer.
Blijkbaar vond Wieringa het belangrijker zijn cynische observaties te behouden dan daadwerkelijk een karakter te beschrijven waar de lezer zich in kan verplaatsen.

Geweldig boek, leuk geschreven en met veel rake observaties. Ik werd er behoorlijk door geraakt ook en hield het hier en daar niet droog. Interessante personages en een stortvloed aan bizarre details, die de boel levendig en origineel houden. Ik lees niet vaak nederlandstalige boeken, maar dit smaakt absoluut naar meer.

Ik sluit me helemaal aan bij deze observatie. Het is wel interessant te zien dat dit zo'n boek is, dat door sommigen in de top 10 gezet worden, maar door anderen bijna gehaat wordt, of irritatie oproept.
In dit geval is in elk geval ook sprake van het -wat ik noem- hype-effect. Doordat dit boek ineens opkwam en door iedereen genoemd en gelezen en ook vaak geprezen werd ga je al lezen met een hoge verwachting. Die werd dus helaas niet waargemaakt voor mij.
Wellicht dat mijn waardering iets hoger uitgevallen was, had ik die voorinformatie niet gehad?

In elk geval had ik bij het lezen ook het gevoel dat dit een boek is dat mannen meer zou boeien dan vrouwen, maar ik kan het mis hebben.
Ik raad het boek dan ook zeker niet aan. (ik heb trouwens ook wel eens gehoord dat het heel lang geduurd heeft voor een uitgever dit boek wilde uitgeven. Dankzij een originele marketingcampagne van Tommy Wieringa is het uiteindelijk toch gebeurd. Zijn marketingtalenten zijn dus blijkbaar beter dan zijn literaire talent. En ten tweede: blijkbaar klopt de smaak van de uitgevers wel met de mijne, maar ja, ze willen natuurlijk ook graag goede verkoopcijfers).
Mijn advies aan mensen die dit boek nog niet gelezen hebben: Er is nog zoveel meer te lezen. Verspil je tijd maar niet aan dit boek.

Grappig dat de meningen over dit boek zo verschillen, mijn gevoel ligt ergens in het midden (doorslaand naar de positieve kant).

Laat ik vooropstellen dat het verhaal me boeide, met name door de fratsen van Joe en de droogheid waarmee Frans het allemaal neerpent. Hij profileert zich als observator, maar wel eentje die zeer betrokken is bij de voorvallen die hij beschrijft. De ideeënrijkheid van Joe inspireert hem zelf tot grootse daden (op papier en in het echte leven), en dat lijkt me een mooie positieve boodschap, die bovendien zonder al te veel zoetsappigheid wordt gebracht.

Ik heb me echter wel af en toe gestoord aan metaforen, wat dacht je van: 'De avond rolt de dag op als een krant.'? Pardon?
En als blijkt dat Frans al zijn briketten voor niets geperst heeft, dan sluit Wieringa af met de opmerking dat ze het op de radio over regen hebben. Beetje slappe symboliek vind ik dat.

Maar soms is de roman ook wel gewoon grappig: 'Wij slopen autowrakken, fabrieksinstallaties, industriële werktuigen en af en toe een café-interieur als mijn broer Dirk het weer op zijn heupen krijgt.' Dat soort droogheid kan ik wel waarderen
Ook dat de samoerai waar Frans zijn vechttechnieken op baseert zijn grootste vijand met een roeispaan heeft verslagen is een aansprekend detail.

Af en toe balanceert Tommy Wieringa tussen flauw en gevat, en tussen poëtisch en prul. Soms schiet hij raak, soms zit hij er naast. Maar omdat de bizarre gebeurtenissen mij van het begin tot het eind wisten te boeien bleef ik Joe Speedboot voorlopig toch positief herinneren. Ik kan het ook wel waarderen als een schrijver wat risico legt in zijn vertelling

Het is bij een boek dat zo is gehypet altijd even lastig om er onbevooroordeeld en kritisch naar te kijken, want het maakt toch dat ik ga zoeken of het die hype nou wel of niet waard is geweest. In dat opzicht valt Joe Speedboot zowel mee als tegen. Het is inderdaad een vlot geschreven en fantasierijke roman die het absurdisme en de sfeer van de betere romans van John Irving benadert. Wat ´Joe Speedboot´ een beetje tegen zich heeft is dat het nog erg gekunsteld aanvoelt. Het is allemaal zo onwerkelijk en bedacht dat het moeilijk is om de aanwezigheid van de schrijver weg te denken. Voor mij gingen de karakters dan ook te weinig leven en ik was uiteindelijk weinig met ze begaan. Maar Tommy Wieringa is zeker een talent en we gaan vast nog mooie dingen met hem beleven.

@ Firebird:
Jouw mening als een feit brengen. Dat neem ik dan weer niet serieus. Sterker nog, dat vind ik zelfs bijzonder irritant.

Sowieso, iemand die iets moois maakt neerzetten als een prutsende mongool, het zegt mij meer over jou dan over Tommie Wieringa.
Je maakt op mij de indruk van een schrijver wiens boeken doorlopend door uitgevers geweigerd zijn. En die hier zijn frustratie bot viert op iemand die wel gepubliceerd wordt en succes heeft.

Joe Speedboot

Wieringa heeft onmiskenbaar talent. Het boek kent rake metaforen te over en op accurate wijze worden de downsides van het dorpse bestaan uiteengezet. Maar wat kostte het me een moeite om door de eerste 100 pagina's van dit boek heen te komen... Voor mij is het hele boek simpelweg niet boeiend genoeg, zowel de personages als het algehele verhaal. Kolderiek.

Het enige waarvan ik heb kunnen genieten zijn de omschrijvingen van een typisch Nederlands achterblijvend dorp.

2,5*

Ik doe eens gek; 4,5 ster voor Joe Speedboot.

De voorgaande recensies zijn soms kritisch. Zelf heb ik niet zoveel verstand van hoe een boek moet worden opgebouwd, of wat literair gezien do's of dont's zijn. Ik ben maar een eenvoudige lezer die zijn score bepaald op basis van de volgende, eveneens eenvoudige, meetlat; pak ik dit boek wel of niet dagelijks met gretigheid op om weer verder te lezen? En ook; voel ik me verbonden met het verhaal?

Ik heb genoten van dit boek en de vele bijzondere personages. Joe Speedboot voorop, wat een markant figuur. Mysterieus, ongrijpbaar en soms ook ineens weer heel menselijk. Het verhaal gaat soms van links naar rechts, maar bij elke nieuwe wending vermaakte ik me weer volop. Naast de personages vond ik de setting ook mooi; zo'n krimpdorp (dat maak ik er zelf van, maar zo voelde het) waar de tijd maar stil lijkt te blijven staan, maar stiekem blijft niks bij hetzelfde.

In de laatste 20 bladzijden komt veel samen en het einde vond ik fenomenaal en ik kon een (heel) tevreden glimlach niet onderdrukken. Zo een boek te mogen dichtslaan, wat kan ik als lezer nog meer verlangen? ?

Aan het begin van het boek vraag ik me af hoe kan dit in vredesnaam interessant worden met een hoofdpersoon die niet kan praten en met daarnaast wat puberale figuren. Het blijkt een kwestie van doorbijten, al eerder gezegd hier. Pas na een bladzijde of honderd begint er vaart in de vertelling te komen, mede omdat het dorp wordt verlaten.
De heer Wieringa schrijft soms fraaie zinnen, vaak zijn dit algemeenheden, observaties die je op een eerste date zou kunnen poneren.
Het idee van het boek met Frans als hoofdpersoon werkt wel, maar ik vind het ook allemaal wat schematisch met twee à drie bijfiguren die het verhaal kleuren. Toch leest het laatste gedeelte als een trein maar geloof de hype niet blijft een geldig adagium.

Een van de pot gerukt verhaal, met van de pot gerukte personages en dito voorvallen. In een landschap dat zo weggelopen lijkt uit het echte leven – geschreven met gevoel, gevoel voor gevoel, gevoelig voor het gevoel dat mensen van vlees en bloed dooradert. Ja, een wonder is dit verhaal, dat zich geen wetten laat opleggen, maar uitsluitend gehoorzaamt aan een eigen logica. Een logica zo onlogisch dat de boutade ‘vreemder dan fictie’ haast boven water komt: je verzint het niet, hoe atypisch en precies daarom hoe onverbeterlijk exact Tommy Wieringa zijn karakters typeert.

Tegelijk treurig, spannend doch vooral hi-la-risch is deze ‘Joe Speedboot’, een roman zo eigenzinnig dat figuren, beelden, gebeurtenissen diep onder de huid kruipen. Onnavolgbaar straf, overigens door Wieringa zelf erg onderkoeld en zodoende treffend ingelezen voor het luisterboek. Om ooit te herlezen – omwille van de wijsheid, de schoonheid, het mededogen, de humor…oh, om die dingen waardoor literatuur groot kan zijn...

4,25*