Literatuurwetenschap: Het Raadsel der Onleesbaarheid - Karel van het Reve (1979)

De tekst is hier te lezen.

http://www.karelvanhetreve.nl/ :
En ook in “Een grote bruine envelop: een keuze uit eigen werk” en, recent nog, in “Verzameld werk 4”. In die drie boeken is ook een hoofdstuk gewijd aan de nasleep van deze kwestie, met de veelzeggende titel “Wat waren zij kwaad”.

Dank voor de tekst. Uitermate scherp geschreven en goed leesbaar. Het zal ongetwijfeld hebben gewerkt toen het werd voorgedragen, het werkt ook puur als pamfletje om te lezen. Een aantal zeer rake opmerkingen en leuke invalshoeken, soms puur trollgedrag anno 1979. Wel stelt hij af en toe wat men had kunnen of moeten schrijven in hun wetenschappelijke kritieken; hij zet zijn gelijk als hoogste waarde neer en daarmee maakt hij zichzelf ook schuldig aan datgene waartegen hij juist ageert. Daarnaast had de inhoud net iets opbouwender gemogen - het is nu wel een vloeiend geheel maar soms wat van de hak op de tak zonder een heldere structuur.

Heheh, ik vind dit echt een geweldige tekst. Zowel inhoudelijk als qua stijl. Scherp, eigenzinnig, provocerend en ook nog eens zeer grappig:

Van een zin als de daarnet geciteerde zin van Lotman begrijp ik bijvoorbeeld twee dingen niet: ten eerste begrijp ik niet hoe iemand zo'n zin kan opschrijven, en ten tweede begrijp ik niet hoe iemand die zo'n zin opgeschreven heeft zich niet dezelfde avond nog verhangt.

39 jaar na dato lijkt Reves omineuze voorspelling dat de zaak over 50 jaar nog precies eender zal zijn, maar al te bewaarheid te gaan worden. Want wat een loden, en bovendien overbodige last, is het om allerlei Schriftgeleerden hun open deuren met jargon te zien maskeren, en wat is het jammer dat wetenschappelijke artikelen prachtboeken zo onfatsoenlijk weten te deconstrueren soms.

Ik denk dat er pas echt iets aan deze situatie kan veranderen, als alle academische deftigheid overboord wordt geworpen en academici boeken weer gaan lezen op een manier die gelijkt aan hoe ze boeken lazen in hun jeugd. Ervaring en fenomenologie zijn in deze denk ik de sleutelwoorden die tot vruchtbaardere resultaten moeten leiden. In plaats van studenten dood te gooien met allerlei theorieën, zou je tot de basis moeten komen. Je moet tegen eerstejaars zeggen; jij vindt Dostojevski goed? Schrijf maar eens waarom dan. 6 kantjes, over twee weken inleveren. Dan leer je iemand zijn gevoelsmatige ervaringen om te zetten in woorden, en dat is het nuttigste dat een literatuurwetenschap kan vermogen.