Door Eigen Hand: Zelfmoord en de Nabestaanden - Joost Zwagerman (2005)
Nederlands
Sociaal
152 pagina's
Eerste druk: De Arbeiderspers,
Amsterdam (Nederland)
Ieder jaar proberen in Nederland meer dan dertigduizend mensen zich van het leven te beroven. Bij circa vijftienhonderd mensen slaagt die poging. Dat zijn meer slachtoffers dan er jaarlijks in het verkeer vallen. Wat betekent het om een vriend, familielid of ouder door zelfmoord te verliezen? "Door eigen hand" bevat de artikelen en essays die Joost Zwagerman over dit onderwerp heeft geschreven. Het legt de verschillen van inzicht bloot die er leven over dwingende - en vaak pijnlijke - vragen omtrent zelfmoord en de nabestaanden. Een pijler in het boek vormen de lange en indringende gesprekken met vijf schrijvers, onder wie Arthur Japin en Renate Dorrestein, die tot de groep van nabestaanden behoren. De boeken waarin zij over dit onderwerp schreven vormden de aanleiding voor deze gesprekken. Informeel uitgangspunt was een citaat van A. Alvarez: 'Iemand die besloten heeft zelfmoord te plegen gaat een afgesloten, voor anderen ontoegankelijke wereld binnen.' Door eigen hand bericht over die 'afgesloten wereld', maar dan toegespitst op het perspectief van degenen die deze wereld van buitenaf hebben meegemaakt of aanschouwd.
De combinatie artikelen en essays van Zwagerman en de interviews met andere schrijvers vind ik van toegevoegde waarde. Het geeft wat mij betreft denkrichtingen die op weg helpen.
De interviews met verschillende auteurs geven mooi weer dat geen rouwproces hetzelfde is, ook niet als je 'hetzelfde' hebt meegemaakt. Om een idee te krijgen: waar de een jaren met het de zelfdoding van een zusje bezig is, geeft een ander aan 'ik denk er alleen aan als iemand naar hem vraagt'.
Persoonlijk vind ik de titel Door eigen hand prettiger dan het woord 'zelfmoord' (en de nabestaanden) onder de titel. Voor mij klinkt daar een 'oordeel' in door. In die zin spreekt de uitspraak boven een interview met Jeroen Brouwers me aan: Waarom zou je je een oordeel aanmatigen over andermans beslissing?
Een beslissing die al genomen is, inderdaad in een afgesloten, ontoegankelijke wereld.
