Wat is een sportboek? Of wat is sport, als je verder gaat? Is een biografie van een sporter dat of is dat gewoon een biografie? Gaat het over het gevoel en de euforie bij spelers en supporters? Heeft het wedstrijdverslagen of gaat het wellicht over de impact van sport op de maatschappij? Of een combinatie van dit alles, zoals in deze Friday Night Lights.
Bissinger behandelt een wereld die ons Nederlanders onbekend is: de wereld van high school football. In Odessa, een kleine religieuze republikeinse Texaanse oliegemeenschap staat deze sport boven alles, zelfs boven God. Dit gaat over middelbare scholieren die voor 20.000 fans in de herfst wekelijks hun wedstrijden spelen en viermaal wekelijks trainen, met een coach die $ 65.000 maakt per jaar minimaal (we schrijven 1988) en vluchten per jet naar een tegenstander. Voor fatsoenlijke boeken is er geen geld of een extra docent, wel voor de sport. En zelfs wij als schaatsminnend en voetbalgek Nederland zijn niet zo enthousiast als we sport kijken.
Bissinger behandelt als een journalist heel open en eerlijk alle thema’s die hij zag (zoals hij aangaf in zijn nawoord werd het boek heel anders dan hij in eerste instantie voor ogen had) zoals: racisme, burenstrijd, de dalende olieprijzen en recessie, verkiezingen, religie, allerlei thema’s die het leven dan de Texanen beheersen en zo schetst hij een zeer pijnlijk beeld van een gemiddeld Texaans stadje. Vooral het racisme viert hoogtij, maar, zoals Bissinger zegt, dat zien zij daar anders, want zwarten zijn nu eenmaal anders en minder in hun prestaties op school en de arbeidsmarkt. Negers zelf zien het ook, zij gaan enkel naar de universiteit als ze kunnen sporten en dat team kunnen verstreken (ook iets dat we in Nederland totaal niet kennen).
Hij schrijft dit alles in een heerlijke stijl met mooie volzinnen, een goed gebruik van de krachtige Engelse taal met een goed gevoel voor pathos en epiek. Ook de wedstrijdenverslagen zijn zeer goed en spannend geschreven. En dat alles is gelijk het grote minpunt - Bissinger is zo goed en precies dat hij ondanks zijn wollig taalgebruik wel zeer weinig woorden nodig heeft om zijn punt te maken. En het tweede deel voelt daardoor soms als een herhaling; alles is immers gezegd. Natuurlijk, Bissinger behandelt bepaalde grote nieuwe thema’s later in het boek ter afwisseling (het is verder veel chronologisch) en ook die latere verslagen zijn allemaal even goed, maar je hebt het idee het al eens gelezen te hebben. En dat is jammer.
Time verkoos deze Friday Night Lights tot de beste sportboeken ooit, en terecht. Je moet wel iets weten van american football om het überhaupt te snappen (de verslagen zijn zeer technisch van aard soms) maar als dat lukt heb je een fenomenaal boek. 4,5*.