L'Innommable - Samuel Beckett (1953)

Ik las de Nederlandse vertaling van F.C. Kuipers uit 1970, gebundeld in 2006 door De Bezige Bij met de titel Wachten op Godot en drie romans. Ook de eerste twee delen van de trilogie, Molloy en Malone sterft, zijn opgenomen. De eerste twee romans had ik met plezier gelezen en vol goede moed, was ik aan het derde deel begonnen, potlood bij de hand.

Al op de eerste en tweede pagina onderstreepte ik de passages: "Een feit schijnt te zijn, als men in de toestand waarin ik ben nog van feiten kan spreken, dat ik niet alleen over dingen zal moeten spreken waarover ik niet spreken kan, maar ook, wat nog interessanter is, dat ik, wat nog interessanter is, dat ik, ik weet het niet meer, het doet er niet toe. Toch ben ik genoodzaakt te spreken. Nooit zal ik zwijgen. Nooit." Leuke verwijzing naar Wittgenstein. Even verder een verwijzing naar de relativiteit van de personages uit de twee vorige romans: "Ik ben, sinds ik ben, hier, daar mijn verschijningen elders door anderen voor hun rekening werden genomen." De fragmentatie uit de vorige romans wordt consequent voortgezet en mondt uit in het streven naar het niks: van 'zijn' naar 'niet zijn'.

Met elke pagina nam echter de complexiteit en duisternis toe. Er zijn de thematische en stilistische verwijzingen naar de vorige romans. Het boek gaat over aftakeling, zowel van het lichaam, het zelf als de taal. Toch wil ik deze roman niet benoemen als onleesbaar. Dankzij de vertaler is de monoloog van het naamloze hoofdpersonage bij momenten grandioos. Ik heb nog dikwijls volledige pagina's onderstreept, tot aan het einde van de roman.

Wartaal. Ik hou van de twee voorgangers, maar dit boek is gewoon vermoeiend.

Klinkt als een boek voor mij. Past ook goed bij Albert Camus' De myte van Sisyfus dat ik aan het lezen ben.

Aanrader

Niet sinds Joyce’s Finnegans Wake heb ik een boek gelezen dat zo ondoordringbaar maar tegelijk zo verslavend is, wat passend blijkt te zijn, want Beckett was in zijn vroege carrière in de leer bij Joyce.

Het hele weekend heb ik bijna obsessief The Unnamable gelezen, wat ook gestimuleerd wordt door het ontbreken van hoofdstukken of zelfs paragrafen, maar ook de steeds langer wordende zinnen. Het sleurt je steeds verder de koortsdroom van het boek in.

Een quote op de achterkant van mijn editie vergelijkt het met een abstract kunstwerk in literaire vorm, terwijl ook op de cover abstracte kunst van Karl Wiener prijkt, en dat vind ik wel passend.

Hoewel ik vooral in The Unnamable geïnteresseerd was, heb ik hiervoor de andere delen uit de officieuze trilogie (Molloy, Malone Dies) gelezen, en ik ben daar blij toe. Niet omdat er een narratieve lijn te bespeuren is (afgezien van een enkele verwijzing in The Unnamable naar de vertellers van de voorgaande delen), maar de werken bouwen mooi op naar steeds abstractere proza, een soort neerwaartse maelstroom naar het onbewuste, dat steeds fascinerender wordt.

Een boek waarvan ik meteen al zin heb om hem vaker te lezen.