menu

Extremely Loud & Incredibly Close - Jonathan Safran Foer (2005)

Alternatieve titel: Extreem Luid & Ongelooflijk Dichtbij

mijn stem
3,97 (317)
317 stemmen

Engels
Psychologisch

368 pagina's
Eerste druk: Houghton Mifflin, Boston (Verenigde Staten)

Oskar Schell is uitvinder, sieradenontwerper, amateur-entomoloog, francofiel, slagwerker, verwoed schrijver van fanmail, pacifist, archeoloog van Central Park, romanticus, Groot Ontdekkingsreiziger, juwelier, acteur (Yorick in de schoolvoorstelling van Hamlet), inconsequent veganist, verzamelaar van: zeldzame munten, vlinders die een natuurlijke dood zijn gestorven, Beatles-spullen, miniatuurcactussen en halfedelstenen. Hij is negen jaar. Oskar heeft zijn vader verloren bij de aanslagen op het WTC in New York. In zijn vaders kledingkast vindt Oskar een vaas, en wanneer hij die per ongeluk laat vallen ontdekt hij een vreemd uitziende sleutel. Dan begint de jonge Oskar een zoektocht die hem door de stad New York zal voeren, in een poging betekenis te geven aan de zinloze dood van zijn vader.

zoeken in:
avatar van eRCee
3,5
Toch een kleine tegenvaller. Ik hoopte eigenlijk dat Foer mij van het standpunt dat Amerikanen niet kunnen schrijven zou afhelpen. Dat is helaas niet gelukt, hoewel Extremely Loud & Incredibly Close wel een goed boek is. Maar waarom moeten ze aan de andere kant van de Atlantische Oceaan nu altijd zo klooien met de typografie?

De roman staat vol met leuke vondsten en originele ideeen, bijvoorbeeld de uitvindingen van een 9-jarige en de foto's doorheen de tekst. Vooral de gedeelten waar Oskar centraal staat vond ik sterk, de brieven wat minder. Op een haast speelse manier wordt zo het drama van 9/11 verpakt in een meeslepend verhaal. Het raakt ook, maar net niet genoeg.

Waar dat aan ligt is moeilijk te zeggen. Misschien aan de personages, die niet kunnen overtuigen. Ze zijn niet 'echt' maar ook niet bizar genoeg. Daarnaast stoorde ik me soms aan de te gezochte fratsen, met onleesbare pagina's en rode omcirkelingen. Het hoofdverhaal is tenslotte wat simpel, hoewel de zijweggetjes erg aardig zijn.

Al met al gewoon een goed boek, en dat is in dit geval lichtelijk teleurstellend. 3,5*

avatar van JJ_D
3,5
Stiekem had ik zitten hopen dat ‘Extremely Loud and Incredibly Close’ hét 9/11-verwerkings-verhaal bij uitstek zou zijn, maar dat is het niet geworden. De enige reden daarvoor is de (weliswaar vertederende) chaos van Safran Foers gedachtewereld, die nergens echt de klemtoon legt op een welbepaald aspect van de roman, maar juist meerdere meeslepende verhalen vertelt (die uiteraard een thematische verwantschap uitdragen) vol universele emoties, waarin elk personage (hoe bizar of “exemplarisch” ook) een bepaalde rol kan spelen.
Na de verfilming van ‘Everything is Illuminated’ gezien te hebben en gelezen te hebben wat voor een onorthodoxe schrijfstijl in dat boek wordt gehanteerd, besloot ik dat het tijd was om eens iets van de man te proberen. Een gevaarlijk verwachtingspatroon was geboren, maar ik werd niet teleurgesteld, integendeel: de geestige foto’s en de spelletjes met de typografie getuigen van ’s mans haast kinderlijke associatie-vermogen, maar ook zijn zij functioneel binnen het verhaal. Zo wijzen de opeengepakte letters (op pagina’s 302-303) op niets minder dan de WTC-torens zelf (met een beetje verbeelding althans), de rode markeringen in Thomas’ brief op de pijnigingen tijdens het noteren, de omgekeerd vallende man op het einde van het boek op de impliciete onmogelijkheid om een dergelijke wanhoopsdaad onder ogen te zien, ...en geen enkele lezer blijft waarschijnlijk onbewogen als we vernemen waarom al die deurknoppen in de roman zijn opgenomen – Safran Foer maakt het verschroeide vlees in Dresden vloeibaar, en de bladzijden staan in een mum van tijd in vuur en vlam.

Toch blijft de emotionele impact van Oskars belevenissen beperkt tot ‘groot’, en niet ‘overweldigend’. Daarvoor is Foers universum alsnog iets te onwaarschijnlijk en gefragmenteerd, waardoor de voeling met dit personage nooit gigantisch groot was.
Des te meer raakte ik echter emotioneel verwikkeld bij de dubbele verhaallijn die haar oorsprong vindt in Dresden: zij leest (zoals iemand hier reeds eerder aangaf) inderdaad als 'mysterieuze poëzie', en beide figuren geven stukje bij beetje hun ziel volledig bloot.
Hoe meer het verhaal vordert, hoe meer ook de tragiek van deze levens op de voorgrond treedt: hun noodlottige verwevenheid heeft tegelijk een romantische schoonheid als een verscheurende ommezijde. In deze 2 personages ontleedt Foer genadeloos het onvermogen van een getraumatiseerd mens om de draad opnieuw op te pikken, tenzij die mens in kwestie dat zelf wil. De oudere generatie roest vast in het verdriet, terwijl Oskar erin slaagt komaf te maken met het verleden. “Mama, ik wil dat je terug verliefd wordt.”

En dan is er nog die thematische overeenkomst, die ‘Extreem Luid en Ongelooflijk Dichtbij’ op een verpletterende manier samenhoudt. Elk van de karakters gaat gebukt onder spijt, spijt dat ze hun liefde voor de (tegenwoordige) doden niet op tijd gestalte hebben kunnen geven. Door altijd maar te leven met de gedachte dat “morgen weer een dag en weer een kans is”, staan we niet stil bij wat we kunnen verliezen...bij wat écht belangrijk is voor ons. Daarom is het altijd nodig om te pauzeren, en die ene frase in te lassen, hoe belachelijke ze ook moge lijken. “Ik hou van je.” Ja, eerwaarde auteur- moralist, want je hebt een boek geschreven waaruit iedereen ‘googolplex’ dingen kan leren.
3,75*

4,0
Sluit me aan bij een aantal commentaren hierboven wat betreft de briefwisselingen tussen opa en oma. Haalt de vaart uit het verhaal en is overdreven sentimenteel en quasi diepzinnig geschreven. Jammerlijk contrast met het fantastische verhaal van Oskar. Zijn zoektocht is een van de meest onroerende, grappige, tragische, interessante en inventieve verhalen die ik in tijden heb gelezen. Vooral het einde bracht een brok in mijn keel. Erg mooi.

Serieus minpunt zijn de oudjes, hierdoor slechts 4*

5,0
Het hoofdpersonage Oskar is ongelofelijk intelligent en misschien wel de leukste en grappigste die ik ooit in een boek ben tegengekomen. Het is ontzettend knap gedaan van Foer hoe hij de wereld aankijkt uit het standpunt van een 9-jarig jongetje.

In dit boek lopen er 2 verhaallijnen door elkaar. Enerzijds het verhaal over Oskar die betekenis probeert te geven aan de zinloze dood van zijn vader. Het ander verhaal gaat over de grootouders van Oskar, die vertelt over de Tweede Wereldoorlog en over de verdwijning van de grootvader van Oskar.

Ik vind het prachtig hoe beide verhaallijnen op het einde samenkomen en voor een geweldig slot zorgen. Zonder twijfel een absolute aanrader.

avatar van Freud
4,5
timbo_ schreef:
(quote)


Al bijna 2,5 jaar roodgloeiend Freud?


Ik lees je opmerking nu pas... Nee, de roodgloeiendheid heeft zowaar vijf jaar geduurd - zal een hele verandering zijn om nu weer op normale temperatuur te komen!

De vertraging heeft met mijn vader te maken, die vond het boek helemaal niks, typisch Amerikaans en veel te modieus en zo - snap ik helemaal niks van en moet ik hem dringend eens onder de neus wrijven, maar het heeft wel mijn zin om het boek te lezen lang op een laag pitje gehouden. Tot ik Everything is illuminated cadeau kreeg van iemand, het geweldig goed vond, vervolgens vegetariër werd en Safran Foer tot ideologische held uitriep, en dan al mijn boeken in dozen gepakt had voor de verhuis en om de verveling van de verhuisdagen ook 's avonds door te komen dan maar hieraan begonnen, het enige boek van mijn huisgenote dat nog binnen handbereik stak. Om maar te zeggen: echt roodgloeiend, nee

Ik heb het boek trouwens in het Duits gelezen, dat kan vreemd lijken, maar beviel me eigenlijk uitstekend.

Het boek zelf dan: absoluut prachtig. Een soort kruising van City en De Boekendief, kon ik niet nalaten de hele tijd te denken (en van de Blechtrommel, maar dat is evident), maar dan op een heel slimme manier gekoppeld aan de actualiteit. Met City heeft het boek een vertetederende en fascinerende jonge hoofdfiguur gemeen, met De Boekendief de gave om historische trauma's in een toegankelijk verhaal te verwerken. Het is een sentimenteel verhaal, zoals hier al vaak aangehaald, en Safran Foer is niet de subtielste in de manier waarop hij emoties in zijn boeken durft op te stapelen en met veel oog voor effect op zijn lezer loslaat, maar het werkte bij mij wonderwel. Zijn tic om voortdurend vertelperspectieven te wisselen is een constante in zijn (nog tamelijk beperkte) oeuvre en hij weigert daarbij ook om de lezer bij de hand te nemen, zodat je pas ergens in de helft eindelijk snapt hoe het nu juist allemaal onderling samenhangt - een beetje vervelend al bij al, want zo mis je deel van de inhoud van de eerste hoofdstukken. Dat hij typografisch en visueel wat experimenteert vind ik leuk, vaak zijn het niet meer dan spielereien, maar soms is het ook wel echt functioneel. En bladzijden met maar één zin op of gewoon helemaal niks laten het lezen leuk vooruit gaan Enkel die sms-cijfers gingen er wat mij betreft over, ik heb echt een half uur zitten klooien met mijn gsm en geraakte er nog niet wijs uit...

Mooiste passages zijn de bezoekjes die Oscar aflegt bij alle Blacks - heel leuke miniatuurschetsjes van een mensheid die in de ogen van Safran Foer blijkbaar vrijwel volkomen uit getraumatiseerde weirdo's bestaat die ondanks hun moeilijke band met het leven toch om ter beminnelijkst worden geportreteerd. Van een hartverscheurend realisme getuigen dan weer de verschillende beschrijvingen van bombardementen in Hiroshima en Dresden - deze te koppelen aan een verhaal uit 9-11 is meteen ook de interessantste zet die Safran Foer in dit boek uithaalt. Niet om er een interpreterend historisch manifest van te maken, maar om een mooi, persoonlijk en fantasierijk verhaal op te spannen tussen de vernietigende kracht van wat misschien wel de drie meest traumatische en vooral buitengewoon zinloze gebeurtenissen uit de 20e eeuw zijn. En dat niet in een intellectuele klepper genre Omega Minor, maar in een toegankelijk, origineel verteld en aangrijpend verhaal over een kleine gedesoriënteerde jongen en zijn met emoties en relaties worstelende familie. Knap.

3,5
Ik heb dubbele gevoelens bij dit boek. Enerzijds irriteerde Oskar nogal eens met zijn wijsheden en egocentrische gedachten (ik ben niet zo'n kinderliefhebber ), anderzijds had hij intrigerende ideeën en heeft het wel iets aandoenlijks zo'n jongetje dat een grote zoektocht naar een geheim van zijn vader op touw zet. Ook de brieven van zijn opa en oma zorgden voor ambivalentie: ik ben niet vies van een beetje symboliek en zieligheid, maar de huilerige toon (poëzie??) drukte vooral een rem op de boeiende zoektocht van Oskar. Aan het einde vallen die twee verhaallijnen natuurlijk netjes in elkaar; fijn voor de lezer die alles opgelost en afgerond wil hebben.

Misschien moet de roman nog een tijdje bezinken voor een definitief oordeel. Ik probeer het positief te zien: veel maffe personages (met aparte en soms vertederende manieren van omgaan met verdriet), maar ik moet ook steeds denken aan die sentimentele passages en een klein detail dat de hele grond van het verhaal minder geloofwaardig maakt: hoe kan die slimme vader van Oskar niet gemerkt hebben dat er nog een sleutel in de vaas zat die hij kocht? (En waarom stond er zo onpersoonlijk alleen de achternaam op? En... waarom zag Oskar niet dat het handschrift niet van zijn vader was?) Misschien heb ik er overheen gelezen.

Goed, dan toch nog iets positiefs: de manier waarop de angst rondom 9/11 in de roman verwerkt is, vooral te herkennen in Oskar die overal naartoe loopt omdat metro's zo'n goed doelwit zijn. En dat hij liever niet met de lift gaat omdat hij daar geen langzame dood wil sterven is ook wel mooi opgemerkt.

Ik ben blij dat ik dit veel besproken boek nu toch eens gelezen heb, maar ik weet niet of ik de meeste van deze figuren ook nog op het witte doek wil zien.

Gast
geplaatst: vandaag om 01:42 uur

geplaatst: vandaag om 01:42 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.