The Great Divorce - C.S. Lewis (1945)

Wanneer ik de twee openingszinnen lees:

Het leek alsof ik met vele anderen in een lange, grauwe straat in de rij stond voor de bus. De schemering viel en het regende.

denk ik direct aan de Kellner en de Levenden van S. Vestdijk en de Goddelijke Komedie van Dante Alighieri. Zoals Dante Alighieri in mijn hoofd op kwam toen ik Vestdijk las.
Het was toen voor het eerst dat ik uit mezelf ervaarde welke invloed en inspiratie schrijvers op andere auteurs kunnen hebben.
Ik vond de Goddelijke Komedie een ware studie, en De Kellner en de Levenden een goed maar beklemmend boek.
Ik ben nogal weg van Lewis en benieuwd wat hij over de Hemel en de Hel te melden heeft waarbij Lewis me alvast vertelt dat wat hij schrijft weliswaar fantasie is maar wel een fantasie met een moraal. Wordt vervolgd...

Ik heb het boek met groeiende bewondering gelezen.
De beschrijving van zowel de Hemel als de Hel zijn hersenspinsels van Lewis benadrukt hij zelf. Ik dacht ondertussen: als de Hemel er zo uit zou zien dan wil ik daar wel naar toe. Maar die verbeelde Hemel en wat in de Grote Scheiding gebeurt is een middel om een bepaalde moraal duidelijk te maken. Voor mij persoonlijk is Lewis hier in geslaagd. Ik heb erg zitten dubben wat ik hier nu wel of niet over kwijt wil op een forum ...

Doden ofwel Schimmen worden in de Hemel door Grote Geesten of Sterke Mensen opgewacht. Het zijn eerder overleden oude bekenden waar nog iets mee opgelost moet worden, afgerond, uitgelegd. Ergens zegt een Grote Geest tegen een Schim dat vragen stellen, hoe kinderlijk voor een volwassene ook, zoeken is. Zoeken naar antwoorden, het ultieme antwoord. Er zijn Schimmen die hiervoor bedanken en de Hel verkiezen boven de Hemel.
Hoe zou het zijn als ik op die plek was, wie zou ik ik tegen (willen) komen? Er gingen wat opties door mijn hoofd. Hum, niet over iedereen zo blij ...
Toen, zomaar ineens en onverwacht, gaf ergens in het boek een moraal een antwoord op een grote vraag in mijn persoonlijk leven. Die vraag houd ik voor mezelf. Wel wil ik melden dat ik meer rust heb door de mogelijkheid die Lewis' inzicht me heeft gegeven...

Tweede van CS Lewis. En waar ik Abolition of Men een eye-opener vond, vond ik het maar lastig om me hier in te verplaatsen. Een duidelijke allegorie, door een expliciete apologeet. De stijl deed me enigszins denken aan Belcampo's magisch-realisme. Ook heerlijk dat Lewis hier en daar noten toevoegt om het geheel kracht bij te zetten. Kortom, mooi hoe een dergelijke wereld wordt gecreëerd, wellicht blijft het idee van zijn Schimmen en Geesten mij wel bij.
Maar onder de streep boeit het mij als atheïst gewoon te weinig hoe Hel, Hemel, Vagevuur en alle daarmee samenhangende termen bezien kúnnen worden. De personages die als schim rondlopen zijn allemaal verwikkeld in expliciet scheve situaties (van iemand die nog liefde wíl van iemand die het niet kan geven tot aan mensen die enkel leven voor status, begeerte of intellectuele kennis). Deze personages worden vrij dik aangezet en dat vind ik in elk boek jammer, maar extra in een dergelijke christelijk verhaal. Onder de streep leuke passages tegengekomen die ik in allerhande humanistische, spirituele, magisch-realistische en wellicht zelfs wetenschappelijke literatuur ook ben tegengekomen. Met die lappendeken bedek ik mij en creëer ik mijn eigen fontein van kennis .

Alweer een erg mooi boek van Lewis waarin hij de moeilijke vragen niet uit de weg gaat. arnoldusk noemt de personages dik aangezet en ik snap zijn punt. Tegelijkertijd is dat ook een van Lewis' punten uit het boek; in de eeuwigheid worden de dingen die we het meest koesteren, onze schatten, alleen maar groter en groter, tot er niks anders meer overblijft. Met die moeilijke vragen doel ik met name op het einde waar de vraag zich opdringt hoe in de Hemel geen verdriet kan zijn over al die Schimmen die niet willen blijven, ongeacht smeekbedes van de Geesten. Dat dit moeilijk verteerbaar is, roept de vraag op in hoeverre we als lezers gesteld staan voor de Hemel. Dit boek is ook de bron van legendarische gedachte dat er uiteindelijk maar twee type mensen zijn: een type dat zegt tegen God "uw wil geschiede" en een type waartegen God zegt "uw wil geschiede".

Binnenkort begin ik aan The Abolition of Man