Der Spinozist: Dertseylung - Isaac Bashevis Singer (1944)
Alternatieve titels: De Spinoza van Warschau | The Spinoza of Market Street
Jiddisch
Psychologisch / Sociaal
8 pagina's
Eerste druk: Tsukunft (periodiek),
New York (Verenigde Staten)
Het speelt zich af in een joods shetl, zo’n arme Oost-Europese joodse wijk, in Warschau aan de vooravond van WO I. Het gaat over een arme, oude, altijd filosofiestudent blijvende Dr. Fischelson die z’n hele leven z’n best doet om tot Spinoza’s Ethica door te dringen. Door de sceptische houding die hij tegenover religie krijgt, wordt hij als een ketter beschouwd, ontslagen als bibliothecaris en uit de gemeenschap verwijderd. Hij wordt ziek. De arme schoonmaakster, Zwarte Dobbe, komt hem verzorgen. De twee trouwen en in de huwelijksnacht gebeurt er een soort ‘wonder’, waardoor de twee oude mensen op een verrassend gepassioneerde wijze hun huwelijk consumeren. Als Dr. Fischelson ‘s nachts wakker wordt en naar de sterren opkijkt mompelt hij ‘‘Goddelijke Spinoza, vergeef me. Ik ben gek geworden’’. Maar het is deze verlossing door lichamelijke passie in plaats van het onderwerpen aan de dictaten van de rede, die hem weer in de armen van de joodse gemeenschap brengt.
- zo las ik na afloop op de achterflap. Meneer Miller ken ik niet (blijk wel via via iets van zijn werk kennis te hebben genomen), maar ik ben het hartgrondig eens met zijn loftuitingen.
Één enkel greepje uit deze bundel:
"Hij" (de mens) "heeft een blaasbalg in zijn borst, die doorlopend op en neer moet gaan. Aan zijn linkerkant heeft hij een klein zakje, dat altijd moet kloppen en trillen. Hij stopt zich vol met een soort schimmel dat groeit op modder of zand. Hij moet dat soort schimmel onafgebroken verzwelgen en kan het pas weer uitwerpen, nadat het door zijn lichaam is gegaan. Zijn levensloop hangt af van duizend wisselvalligheden en daarom is hij zo kwaadaardig en boos." (...) "Ze putten hun wijsheid uit geperste houtpulp, volgesmeerd met inktvlekken. En hun ideeën rijzen in een slijmerige substantie, die ze meedragen in een benen schedel op hun nekken" (...)
Wie houdt er nou niet van zo'n man. Ik beschouw hem als m'n 3e opa.
