Les Onze - Pierre Michon (2009)
Alternatieve titel: De Elf
Frans
Historisch
120 pagina's
Eerste druk: Verdier,
Parijs (Frankrijk)
Op het schilderij De Elf staat het Grand Comité de Salut Public afgebeeld, het Comité tot Heil van het Algemeen, dat tussen april 1793 en juli 1794 in Frankrijk een waar schrikbewind voerde. Wie was de opdrachtgever van dat schilderij? En onder welke omstandigheden en met welk doel bracht de schilder, François-Élie Corentin, zijn werk tot stand? In een mengeling van fictie en historische feiten laat Pierre Michon de personages van dit revolutionaire groepsportret herrijzen: de elf leden van het Comité - Billaud, Carnot, de twee Prieurs, Couthon, Robespierre, Collot, Barère, Lindet, Saint-Just, Saint-André - maar ook en vooral de geniale François-Élie Corentin, de ‘Tiepolo van de Terreur', die zich ontwikkelt van vertroeteld moederskind tot ‘cynische oude krokodil', van zorgeloze leerling van de barokke Tiepolo tot Franse evenknie van de sombere late Goya. In zijn evocatie van de meesters en knechten van het Ancien Régime maakt Michon in De Elf de voortekenen van de Franse Revolutie voelbaar. Maar ook die revolutie zelf, met haar vervlechting van heldendom en cynisme, edelmoedigheid en machtswellust, brengt hij tot leven.
Afgaande op de beschrijving moet je toch wel een masochist zijn wil je aan dit boek beginnen.
Waarom wel?
Je kan het mijn mening oneens zijn, of het bericht overbodig vinden, maar ik kan me niet voorstellen dat je werkelijk niet begrijpt wat ik bedoel.
Nee, serieus, ik weet echt niet waar je het over hebt. De plotomschrijving spreekt me net aan...
Een boek om aan verslingerd te raken, absoluut. Alleen is het jammer om als lezer te voelen dat je tot een heel aantal lagen helemaal geen toegang hebt. Deze taalkundige oefening in 'ontaarding' vereist immers een inzicht in de geschiedenis van het Frankrijk van de vorige eeuwen. Wie zich daar vooraf of tijdens het lezen niet in extenso in verdiept (heeft), voelt schoonheid en ontroering door de vingers glippen.
(Wat mij betreft: om met een grotere zin voor detail te herlezen.)
4*
Het balsem dat de literatuur is - de vertroosting van een fictie non-fictiever dan wat historici uitkramen. Als onze werkelijkheid per definitie talig is, dan kan er uit taal ook daadwerkelijk een wereld worden geboren. Precies dat is wat Pierre Michon in 'Les Onze' probeert te doen: een extase (die zo totaal alleen in de kunsten kan bestaan, omdat de realiteit altijd wordt "getroubleerd" door omstandigheden) opwekken die in haar versnippering juist weer lijkt te verwijzen naar de chaos van wat bestaat. Het is een literair escapisme dat voortdurend terugvoert naar een heden dat gedefinieerd is bij een toen dat niet is geweest; een levitatie in horten en stoten, een nimmer aflatende processie van vallen, opstaan en terug vallen. Entropie van de pen: volledig gedeconcentreerd (lees: elliptisch), maar aan de hand van (quasi muzikale!) leidmotieven dan toch weer architecturaal. Et cetera!
Niets aan toe te voegen, helemaal mee eens.
