Die Hundert Tage - Joseph Roth (1936)

De Honderd Dagen speelt in 1815 als Napoleon opnieuw de macht grijpt in Frankrijk en ten strijde trekt om zijn rijk te herstellen. Het boek is opgedeeld in vier delen waarin Napoleon de hoofdpersoon is in twee delen en wasvrouw Angelina Pietri centraal staat in de andere twee delen. Pietri heeft haar leven gegeven aan de keizer. Ze dient niet alleen in zijn paleis, maar laat de keizer ook haar geluk bepalen. Pietri staat hiermee symbool voor de miljoenen Fransen, wiens lot direct verbonden is aan de bevliegingen van de kiezer. Hoeveel Franse mannen en jongens vonden hun einde op het slagveld en hoeveel achterblijvers waren afhankelijk van Napoleon's succes? Ondertussen blijkt Napoleon de werkelijkheid vaak uit het oog te verliezen en last te hebben van stemmingswisselingen. Roth slaagt er niet helemaal in om echt onder Napoleon's huid te kruipen en je echt mee te laten leven met zijn gedachten en gevoelens. Daarom zijn de delen van Pietri wat mij betreft de sterkere stukken van het boek.

Leuke verschrijving en heden ten dage nog steeds waar.

Die Hundert Tage is zeker niet Roths beste boek, maar het was toch weer de moeite.

Het begint met de herintrede van Napoleon in Parijs. Die eerste bladzijden lijken wel een journalistiek verslag, bijna. In heel bevlogen taal uiteraard. Het wordt interessant wanneer Angelina op het toneel verschijnt. Ze hoort bij het lagere dienstpersoneel maar is onvoorwaardelijk fan van de keizer. Haar trouw is blind, dwaas, volkomen irrationeel. Haar (trieste) verhaal is de kleinmenselijke spiegel van de grootheidswaanzin van de keizer, dictator Napoleon. Een verhaal van onstilbare oorlogszucht die alleen maar in complete, nutteloze vernietiging kan eindigen.

Roth trapt gelukkig niet in de val om Angelina noch haar Poolse oorlogsveteraan, schoenmaker en beschermer weg te zetten als deplorables. Sterker nog: als lezer vat je sympathie op voor die loyaliteit en devotie voor de dictator, ook in het verlies.

De parallel met gefrustreerde Eerste-Wereldoorlogsveteranen en een vernederd volk dat gretig achter hun Führer aanholde en gretig naar oorlog en wraak dorstte, zal wel niet toevallig zijn, maar toch ligt het er niet vingerdik bovenop. Net omdat Roth veel mededogen heeft voor zijn personages en dat beschrijft in prachtige, aandoenlijke passages. In die wondermooie microtaferelen met wispelturige sprongen van de geest is Roth een echte meester.

Dat dit verlangen om blind achter een alwetende, zegebelovende dictator aan te hollen ook nu weer pijnlijk actueel is, dat kan Roth uiteraard niet weten, maar hij raakt toch telkens een heel gevoelige snaar. Een bonus voor de lezer vandaag.
Toch weer het lezen méér dan waard. Het blijft tenslotte Joseph Roth, zeer terecht hooglijk gewaardeerd.