A Town like Alice - Nevil Shute (1950)

Er zijn nog geen berichten bij dit boek geplaatst zie ik, dus laat ik dan maar de eerste zijn. Om de een of andere reden heb ik op Goodreads een stukje in het Engels geschreven (heb niet eens Engelstalige vrienden) en dat plak ik voor het gemak onvertaald in Boekmeter.

This week I stumbled on Nevil Shute and his novel On the beach. Never heard of the guy before but his work seemed interesting. I like 'old' novels and after a quick research I decided to try A town like Alice. 'Alice' refers to Alice Springs, a little city in the middle of Australia.

The novel is from 1950 and based on a true story. Main character is Jean Paget, an English girl who, as prisoner of war of the Japanese, survives a brutal march with a bunch of women and children through Malaya in WW2. In Malaya she meets another POW, the Australian cattle driver Joe Harman. Harman is a nice guy who helps the women, but alas..he comes to a nasty end. Or..does he survive?

A couple of years after the war Jean inherets a large sum of money. She goes back to Malaya and after that travels to Queensland Australia, in search for Joe because she heard he did indeed survive the war.

The story is told by Noel, an old Londen based lawyer who is keeping the trust fund for Jean and is very fond of her.

The conclusion of Your Humble Reviewer:

A town like Alice is a quick read. The writing style is not very special but the characters are well developed and it's just a good story. ATLA is written 70 years ago when 'wokeness' was not invented yet. The way the author writes about Aboriginals ('Boongs') is normal for his time, I don't think you must be very sensitive about that.

4 stars

Met A Town Like Alice is iets vreemds aan de hand. Het bestaat namelijk uit twee verhalen, die behalve de hoofdpersoon niets met elkaar te maken lijken te hebben. De beschrijving op de kaft vertelt alleen iets over het eerste verhaal, de titel verwijst naar het tweede. Overigens is er ook nog een derde verhaallijn die van het geheel een raamvertelling maakt, maar die doet aan het opvallende contrast tussen de twee verhalen niets af.

Het eerste, en naar mijn mening het beste verhaal, gaat over de belevenissen van Jean Paget in Maleisië. Jean wordt daar min of meer overvallen door de Japanse invasie in 1941-1942 en ze wordt gevangengenomen. De Japanners hebben schijnbaar geen plan voor de Engelse vrouwen en kinderen, met als gevolg dat die telkens naar een nieuwe plek worden gestuurd, op weg naar een kamp dat niet blijkt te bestaan. Tijdens de voettocht sterven de vrouwen en kinderen bij bosjes. Dit verhaal profiteert erg van Shutes wat afstandelijke stijl. Net als in On the Beach is de toon goed geïnformeerd maar bijna koel, alsof het opgetekend is door een oorlogsverslaggever. De kale feiten komen daardoor des te harder aan.
’They crucified him,’ she said quietly. ‘They took us all down to Kuantan, and they nailed his hands to a tree, and beat him to death. They kept us there, and made us look on while they did it.’

Bovenstaand citaat verwijst naar Joe Harman, een Australische krijgsgevangene die de Engelse vrouwen probeert te helpen. Door hem komt Jean in Australië terecht, waarmee het tweede verhaal wordt ingeluid. Jean, bewapend met een erfenis en een vaag schuldgevoel, komt in een Australische uithoek terecht en besluit de woonplaats van Joe Harman te veranderen in ‘a town like Alice’. Ze leert zich aanpassen aan een andere manier van leven en zet ondernemingen op, en al met al gaat het best goed. Nu is het prima om te lezen hoe iemand zijn of haar leven voortzet na de verschrikkingen van de oorlog. Het is alleen jammer dat die oorlog vrijwel uit het verhaal verdwenen is. Jean schrijft letterlijk dat ze wel weten wat er gebeurd is in Maleisië, dus laten ze er maar niet over praten en het proberen te vergeten. De wens tot vergeten is begrijpelijk, maar als de personages dat ook daadwerkelijk doen vind ik dat toch jammer.

Dit boek kwam uit in 1950. Wellicht is de optimistische tweede helft van het verhaal wel tekenend voor de tijdgeest van de periode. Wat gebeurd is, is gebeurd, en nu moeten we dóór. Als er nu een boek geschreven zou worden over het leven na een dodenmars en kruisiging, kan ik me niet voorstellen dat de schrijver zijn personages niet zou laten worstelen met de late gevolgen van hun trauma’s. Maar voor de lezer in 1950 is een verhaal van hard werken dat wordt beloond ongetwijfeld te verkiezen boven een verhaal over de dreigende teloorgang van getraumatiseerde oorlogsoverlevenden.

Nu is dat slechts een theorie van mij, maar er is nog een andere reden om A Town Like Alice ouderwets te noemen. Dat is het argeloze racisme tegenover de oorspronkelijke inwoners van zowel Maleisië als Australië. Het is duidelijk niet boosaardig bedoeld en het doet daarom eerder gedateerd dan kwetsend aan. Het is dan ook geen reden voor mij om het boek af te raden, maar het schept wel een zekere afstand tot het verhaal, zoals een slordige vertaling of onnatuurlijke dialogen dat in een ander boek zouden kunnen doen.

Al met al voelt het alsof ik enkele decennia te laat geboren ben voor dit boek. Het is prima leesbaar, ik heb me niet verveeld, en sommige passages zijn oprecht ontroerend, maar ik voel een afstand tot het verhaal die ik vermoedelijk niet had gevoeld als ik het zeventig jaar geleden had gelezen.