menu

Prestoeplenije i Nakazanije - Fjodor Dostojevski (1866)

Alternatieve titels: Misdaad en Straf | Schuld en Boete | Преступление и Наказание

mijn stem
4,43 (382)
382 stemmen

Russisch
Psychologisch

718 pagina's
Eerste druk: Russki Vestnik (periodiek), Sint Petersburg (Rusland)

De eenzame student Raskolnikov vervalt steeds verder in armoede, zodat hij noodgedwongen zijn studie moet staken. Hij beraamt een moord op een oude woekeraarster, niet vanwege het geld maar uit morele overtuiging. Na zijn daad valt Raskolnikov echter ten prooi aan vertwijfeling en gewetensnood. Steeds wanhopiger probeert hij zijn omgeving en de politie om de tuin te leiden om zo zijn straf te ontlopen. Langzamerhand komt hij echter tot de overtuiging dat hij boete moet doen.

zoeken in:
avatar van eRCee
5,0
Het was mijn eerste Dostojewski, misschien ook wel mijn eerste kennismaking met de wereldliteratuur. Wellicht is de invloed die Schuld en Boete nog altijd op mij heeft daarom zo groot.

De kracht van alle romans van Dostojewski schuilt in de personages. Dat zijn zelfs zulke indrukwekkende karakters dat ze me regelmatig te binnen schieten bij allerhande situaties. In Schuld en Boete is het vooral Sonja die mij diep heeft geraakt. Haar onaardse goedheid, echt altruïsme ten koste van zichzelf, wordt subliem geschetst. In tegenstelling tot sommige mensen met wie ik hierover heb gepraat kan ik niets in haar daden zien als verwerpelijk. Integendeel, ze is zo verheven dat elke ‘beoordeling’ van haar misplaatst is.
Een dergelijk personage komt tevens voor in De Idioot (vorst Myschkin zelf) en De Gebroeders Karamazov (Aljosja). De rede die Sonja’s vader in het begin van de roman over haar houdt behoort dan ook tot de ontroerendste hoofdstukken die ik ken.

Wat de hoofdpersoon, Raskolnikov, betreft zijn het vooral intelligentie, goede manieren en een soort ziekelijkheid die opvallen. Zijn morele worsteling (eerst over het begaan van schuld, dan over het ondergaan van boete) geeft nog meer diepgang aan het verhaal. De overige figuren in de roman zijn vaak haast karikaturaal maar tegelijk levensecht. Dat kan alleen Dostojewski.

De ethiek van de meester uit Petersburg spreekt mij enorm aan. Allerlei morele vraagstukken en filosofische beschouwingen tillen zijn werk ver uit boven de gemakkelijke romanschrijver waarvoor hij soms wel eens is versleten. Komt uit Schuld en Boete ook niet de gedachte dat een mens nog liever alleen maar op een uitstekende rotspunt in een lege ruimte wil staan dan te sterven?

Dostojewski heeft in zekere zin mijn denken bepaalt. Daarom staat dit meesterwerk bovenaan in mijn top-10.

5,0
Mijn eerste Dostoiewski, en zeker niet de laatste. Sinds Pinkeltje werd ik zelden zo meegesleept door een bruisend verhaal, door een constante inleving in het personage Raskolnikow, door een constante drang om -als was het inderdaad een kinderboek!- hem uit te schelden om zijn schofterige gedrag of Sonja te omhelzen. Figuurlijk dan. Het was voor mij een boek van vele verschillende emoties, en de kracht van het boek is absoluut dat het deze op een zo natuurlijke wijze omhoog weet te halen. Erg bijzonder.

Hoewel de stijl van Dostoiewski inderdaad niet perse bijzonder is te noemen, is hij wel van die orde dat het perfect past bij het te vertellen verhaal. De ellenlange zinnen zijn allerminst vervelend, integendeel, ze zorgen er juist voor dat de vaart in het lezen blijft. Het is geweldig om de filosofisch getinte passages te lezen, waarbij een personage monologen houdt van 5 pagina´s... hebben ze in Rusland dan echt niets te doen? - vraag je je dan af. Erg grappig ook om passages te lezen waarbij een personage opmerkingen tussen haakjes plaatst.

Wat me overigens erg opviel was het gebruik van tijd in Misdaad en Straf. Vaak blijven personages elkaar minutenlang stilzwijgend en onderzoekend aankijken, wat als je je dat inbeeldt, toch aan de lange kant is. En dan die sneren naar de Russische hoffelijkheid en vormen, heerlijk!
Nu ja, dit zijn slechts enkele van de vele dingen die me opvielen in Misdaad en Straf. Er valt nog veel over dit boek te zeggen, misschien komt dat later nog eens, voorlopig laat ik het hierbij. Vast staat in ieder geval dat een grote indruk op me heeft gemaakt, mooi dat het door zo veel mensen zo gewaardeerd wordt.

avatar van Agaath95
3,5
Iedereen in mijn omgeving verklaarde mij voor gek dat ik dit ging lezen, maar met de kerstvakantie in het vooruitzicht vond ik dit toch een ideaal vakantieboek.

Dit was mijn eerste 19e eeuwse roman, en ik moet zeggen dat het wel wennen was. De traagheid van het verhaal stoorde mij regelmatig, maar de tijdsbeleving was in die periode nou eenmaal anders.

Ook vond ik de dialogen te gekunsteld, kon ook aan de vertaling liggen, mij om het even. Telkens als Razoemichin of Loezjin (spelling?) weer een keer met een van hun vele monologen begonnen, was het even doorbijten.

Verder niets dan goed over deze roman, de beschrijving van de moord vond ik geweldig, en ook de toenemende paranoia van Raskolnikow. Met het einde was ik best tevreden, het was positief, maar niet té.

avatar van -JB-
4,5
Na het uitlezen van het boek eerst maar eens een nacht geslapen voordat ik hier een bericht postte. Wat een machtig boek!
Ok, het is de eerste 125 pagina's (het eerste deel) even doorzetten, maar daar wordt je dan vervolgens ruimschoots voor beloond. Intrigerende karakters die blijven boeien. Ondanks dat het geen boek is dat je niet weg kan leggen (zit hem in de stijl denk ik), blijft het boek wel trekken nadat het weer een paar dagen op de tafel heeft gelegen. Persoonlijk hoogtepunt vond ik de gesprekken tussen Raskolnikov en Petrowitsj en de uitwerking die deze gesprekken had op Raskolnikov.

avatar van JJ_D
3,5
‘Schuld en Boete’ moest mijn derde stap worden in de grote Russische wereldliteratuur. Prematuur had ik al ‘De Idioot’ achter de kiezen, en vorig jaar overrompelde Tolstoj me met ‘Anna Karenina’. Wat moest dat worden met het meest geprezen boek van Dostojevski, of ‘De Gebroeders Karmazov’ na (al spreekt BoekMeter dat tegen)?

Qua stijl zitten we bij Dostojevski inderdaad gebeiteld: de taferelen die zich voor onze ogen ontplooien zijn haast filmisch van aard, zo nauwgezet benadert hij zijn karakters. Toch heeft ‘Schuld en Boete’ iets stroef: Dostojevski laat zijn figuren maar al te graag stotteren, woorden herhalen (“hè hè hè”) of in totale chaos vervallen, wat iets onwerkelijks meebrengt – een negatief punt dat de lezer helaas wat voeling doet verliezen met de figuren. Figuren die het immers grotendeels moeten hebben van hun diepe menselijkheid (hun kwetsbaarheid en verstand), wat een soort universele sympathie opwekt bij de lezer. Zij die het boek gelezen hebben begrijpen mij...

Toch is ‘Schuld en Boete’ onmiskenbaar een bijzonder interessant boek. De vragen waarmee Raskolnikov worstelt worden inderdaad nogal lang uitgerokken, en psychologisch gaat de evolutie soms té traag vooruit, daar wil ik eerlijk in zijn. De vaart blijft er echter in en uiteindelijk legt Dostojevski de juiste klemtonen. Niemand ontsnapt aan de prachtige epiloog, waarin duidelijk wordt hoeveel voeling de lezer met de personages heeft opgebouwd.

Ik geloof dat ‘Schuld en Boete’ waarlijk inferieur is aan ‘De Idioot’, en de gelijkenis met ‘Anna Karenina’ gaat al helemaal niet op. Maar de hartverscheurende scène tussen Doenja en Svidrigajlov en de trieste ondergang van deze laatste doen mij toch tot een evenwaardige score besluiten: welk auteur kan dermate 'raak' beschrijven in een tiental beklijvende bladzijden die uit het niets lijken te ontspruiten? Want waar Dostojevski nu geen fantastische protagonisten creëert (de vorst uit 'De Idioot'), kunnen zijn “protagonisten” op des te meer sympathie rekenen (ik denk oa. aan Razoemichin).
Ben ik een ontgoocheld man na 'Schuld en Boete'? Niet echt, nee, al vind ik 'Schuld en Boete' - zoals gezegd - niet Dostojevski's beste. Op naar Nabokov, Gogol en Gonstjarov!
3,75*

avatar van John Frusciante
4,5
Het eerste echte grote literaire werk dat ik las, het is mij prima bevallen. De personages krachtig neergezet. In de vertaling stonden veel spelfouten, maar dat is de fout van de vertaler dus daar ga ik het boek niet door veroordelen. Het verhaal was interessant, al vond ik het nogal langdradig. Ik vond Raskolnikov een zeer raadselachting en onvoorspelbaar personage, en volgens mij leed hij aan waanideeën en grootheidswaanzin. Ik dacht niet dat ik dit boek zo makkelijk zou lezen, ik had verwacht dat de schrijfstijl erg oudbollig zou zijn maar dat is zeker niet het geval.

Een minpunt vond ik dat de personages soms wat te sentimenteel overkwamen.
De epiloog vond ik wat overbodig. het verhaal kon beter stoppen nadat Raskalnikov zich had aangegeven bij de politie. Het personage dat ik erg aangrijpend vond was Sonja, het meisje dat te goed is, en meer aan andere denkt dan aan zichzelf. Maar volgens mij is zij niet echt snugger, en heeft Sonja niet echt een idee wat er allemaal om haar heen gebeurd.
Ik merk bij mijzelf dat ik toch wel een niveau omhoog ben gegaan qua werk dat ik kan lezen, en ik ben van plan nu meer literatuur te gaan lezen.

avatar van mjk87
5,0
Magistraal werk van Dostojevski. Een groots meergelaagd verhaal, met vele nevenplotten die elk met speels gemak een groot verhaal op zichzelf kunnen zijn. Naast de eerste laag van de moord van Raskolnikov en de gevolgen, is er een prachtig tijdsbeeld van het St. Petersburg van toen, de behandeling van de toen nog nieuwe geesteziekten. En dan de plots van vele vreemde, duistere figuren die door het hele boek door langskomen. Enkel Doenja en Sonja zijn lichtpuntjes.

En het gaat niet enkel om de misdaad die Raskolnikov pleegt. Een ieder heeft wel iets begaan, en werkelijk elk perosnage krijgt straf. Ofwel lichamelijk, ofwel volgens de wet, ofwel psychologisch. Alsof het niets is neemt Dostojevski nog even de religie mee (Christus deed ook boete voor anderen), en dat zien we bij enkele ook gebeuren. Ik geloof niet dat altruïsme in het echte leven bestaat, maar hier, op schrift, in theorie, komt het nog het meeste in de buurt.

Daarnaast zijn de vele figuren psycholisch zeer diep uitgewerkt. Niet enkel de hoofdpersoon, maar er wordt bij meer mannelijke personen in het hoofd gekeken. Hun achtergonden, hun motieven, hun handelen, alles wordt nauwkeurig beschreven.

Ook heeft Dostojevski een mooie schrijfstijl. Met lange zinnen, en zinsbouwconstructies die me aan Ovidius doen denken.

5,0
Ik had 'misdaad en straf'' vroeger gelezen toen ik ongeveer 18 jaar was en vond het toen een zeer moeilijk boek.
Nu ik een vijftiger ben heb ik het boek in zijn nieuwe vetaling (die trouwens uitstekend is) herlezen. Ik vind het met voorsprong de mooiste roman die ik ooit heb gelezen.

Ik kijk er dan ook naar uit om ook 'de broers Karamazov' (eveneens in zijn nieuwe vertaling te herlezen.

Dostojevski zal veel 'schrijvers' van het hedendaagse thrillergenre laten blozen. Ik wil dan ook een pleidooi houden voor de betere roman en de vervlakking van de hedendaagse litteratuur een halt toe te roepen. Maar blijkbaar is een vervlakking van alle 'kunsten' een constante. Hopen op betere tijden! Intussen lezen wij de 'groten', Dostojevski, Tolstoj, Proust, Flaubert ... W.F. Hermans en uiteraard af en toe een nieuwe parel zoals Michel Houellebecq.

Frank

4,0
Wat mij betreft de 'makkelijkste' Rus die ik al gelezen heb. Leest als een thriller, maar met zeer veel cachet.

avatar van drexciya
5,0
weet momenteel even niet de woorden te vinden om dit werk te beschrijven, moet het eerst laten bezinken allemaal, enige wat ik kwijt wil is dat ik zwaar onder de indruk ben van dit werk en nog meer van de schepper hiervan, maar ga dit later zeker nog toelichten.
Wel wil ik vast een cijfer geven omdat ik het gewoon niet laten kan, een 5.

4,5
Ik zit er op dit moment middenin na eerder met zeer veel plezier Karamazov gelezen te hebben. Tot nu toe weet dit werk mij niet zo te pakken als mijn eerste ervaring met Dostojevski. Ik heb sterk het gevoel dat hij "hetzelfde" kunstje probeert te herhalen. Dat is natuurlijk niet het geval, daar Karamazov enkele jaren later uitgekomen is.

De gedachten die aan bod komen lijken min of meer identiek en niet zo zeer die van Dostojevski te zijn, maar van een tijdsgeest die heerst. Voor zover ik weet waren Nietzsche en/of Dostojevski niet van elkaar werk bekend?

Dat neemt niet weg dat Dostojevski die gedachte zeer scherp weet te beschrijven. Mijns inziens doet die dat in Karamazov echter veel geraffineerder en indringender dan in Misdaad en Straf. Dit is dus een kleine tegenvaller, maar losstaand van Karamazov zeer zeker een indringend boek. Ik ga de laatste 300 pagina's dan ook met veel plezier lezen en dan bekijken of deze beoordeling nog steeds klopt.

4,0
Niet mijn favoriet van Dostojevski (dat is “Aantekeningen uit het ondergrondse”). Ik kan wel begrijpen dat dit werk als meesterwerk te boek staat, want zo schijnt het mij ook toe. Het meesterlijke komt voor mij vooral tot uiting in de personages Raskolnikov en Svidrigajov. Over Raskolnikov is al veel gezegd, dat het een diep gelaagd personage is, die door de mangelmolen van het lot wordt gehaald. Maar het personage Svidrigajov is minstens net zo intrigerend en geeft het verhaal een extra dimensie aan geheimzinnigheid; ik vind het personage misschien nog geslaagder dan Raskolnikov. Toch moeten alle personages natuurlijk worden gezien in het licht van het verhaal en hun samenhang; ze versterken elkaar. Zo krijgt het personage Raskolnikov in de geheimzinnige verbinding met Svidrigajov nog meer diepte. Ik vind het de sterkste verbinding van het verhaal. In deel 6 van Misdaad en straf staat een deliriumachtig hoofdstuk geheel in het teken van Svidrigaljov, deze bevestigt het genie van Dostojevski, zo wonderschoon van een onovertroffen naargeestigheid. Svidrigaljov is een soort schaduw van Raskolnikov, beiden zijn ze beladen met het hoofdthema. Maar voor mij is niet alles aan “Misdaad en straf” even meesterlijk als het voorgaande en komen er weer, zoals gebruikelijk is bij Dostojevski, de hysterische en langdradige elementen in voor. Een dikke 4 sterren.

avatar van metalfist
4,5
Normaal gezien is Robin Cook altijd de auteur die ik meeneem op vakantie, maar dit jaar had ik me voorgenomen om eens een echte grote naam te gaan lezen. De keuze viel op Fjodor Dostojevski en dan specifiek op Schuld en Boete. Een klassieker die al ettelijke jaren ongelezen in de kast staat en de recente lezingen van De Dubbelganger en Witte Nachten deden me al vermoeden dat dit wel eens een interessante zit kon worden. Voor de zekerheid toch ook maar een Robin Cook verhaal meegenomen, je weet maar nooit, maar uiteindelijk niet nodig gehad.

Want ik heb me met veel plezier ettelijke dagen ondergedompeld in het boeiende en fascinerende universum dat Dostojevski hier heeft gecreëerd. Zelden een boek gelezen dat me van de eerste zinnen zo bij de strot greep. De moord op de woekeraarster en haar zus, Roskalnikov die begint door te draaien, de relaties tussen de verschillende personages, ... Waar ik Witte Nachten nog wat minder vond door de hysterie van het hoofdpersonage, is daar hier niets van te merken. Toegegeven, er zitten best nog wel wat overdreven lyrische segmenten in maar de stijl van Dostojevski is zo aanstekelijk dat dit heerlijk om te lezen is. Vraag me dan ook af in hoeverre een vertaling bij Russische schrijvers een invloed kan hebben op de kwaliteit van het boek. Witte Nachten komt uit een jaren '60 omnibus terwijl mijn versie van Schuld en Boete uit de meer recente Verboden Boeken reeks van de Morgen komt. Soit, doet er verder niet toe. Ik kom superlatieven te kort, maar er is één minpunt aan Schuld en Boete en dat is de epiloog. Waar in heel het boek geen zin teveel staat, is de epiloog niet bijzonder interessant. Had Dostojevski het laten eindigen met Raskolnikov die de moord bekent, ik had hier niet anders dan 5* voor kunnen geven.

Iets wat sowieso tegen mijn 'principes' is aangezien ik een boek minstens 2x wil lezen vooraleer ik er de volle pot aan geef, maar Fjodor deed me ze bijna breken. Raskolnikov, Doenja, Razoemichin, Sonja, ... Personages waar ik nog vaak aan ga terugdenken. Zo'n hoofdstuk waar ze met zijn allen de confrontatie met de verloofde van Doenja aangaan. Het is misschien wel één van de meest beklijvende stukken literatuur dat ik ooit heb gelezen.

Dikke 4.5*

avatar van the Cheshire cat
4,5
Aantekeningen uit het Ondergrondse beviel mij vorig jaar zo goed dat ik vond dat ik Misdaad & Straf maar weer eens een kans moest geven. Ik las het jaren geleden voor de eerste keer en vond er toen niet zo heel veel aan, maar na herlezing blijkt het toch een heel erg mooi boek te zijn. Kennelijk las ik het dus op een onjuist moment in mijn leven. Op zoek naar meer informatie over de Russische schrijver kwam ik toevallig een portret tegen van een jongvolwassen Dostojevski; serieuze blik, mager gezicht, halflang donker haar, een baardje en een vlinderdas. Ik weet echter niet zeker of het nu een foto is of een schilderij. Bestond fotografie toen al? Het is in ieder geval precies de Raskolnikov die ik in mijn hoofd heb zitten: een negentiende-eeuws allegaartje van Anthony Perkins, David Byrne en Shaggy (van Scooby-Doo). Het doet me verder ook deugd te weten dat Dostojevski een groot bewonderaar was van het werk van Charles Dickens. Tijdens zijn gevangenschap in Siberië weigerde hij zelfs om andere boeken dan David Copperfield en The Pickwick Papers te lezen. Dickens had veel invloed op hem. Er zijn heel veel verschillen in hun werk te benoemen natuurlijk, maar ook overeenkomsten, zoals de dik aangezette personages. De twee zouden elkaar in 1862 ontmoet hebben, maar dat kan naar het rijk der fabelen verwezen worden. Beide zijn op een jaartje na even oud geworden.

Op de avond dat Raskolnikov de moord op de oude pandjesbazin wil gaan uitvoeren verlaat hij zijn kamertje en maakt hij een wandeling door de stad. Hij is naar eigen zeggen helemaal niet angstig, er houden hem zelfs niet ter zake doende gedachten bezig. Toen hij langs het Joesoepovpark kwam, werd hij zelfs heel erg in beslag genomen door de gedachte om hoge fonteinen aan te leggen en hoe verfrissend die zouden zijn voor de lucht op alle pleinen. Hij kwam van lieverlede tot de overtuiging dat het een prachtige en uiterst nuttige zaak voor de stad zou zijn wanneer men de Zomertuin over het hele Marsveld uit zou strekken en zelfs zou verenigen met de Michajlovhoftuin. Fonteinen! Dat zou inderdaad héérlijk zijn als er overal in de stad fonteinen zouden komen te staan. Ik heb ook vaak van dit soort onzinnige gedachten. Dat met die tuinen ook. Vanmorgen nog, toen ik met mijn hond een wandeling maakte en me in het Stadspark opeens bedacht: als ze nu die lelijke parkeergarage met de grond gelijk maken en die deprimerende flat ernaast, om die ook maar meteen neer te halen, en de kloostertuin die aan het park grenst! Die kan voor mijn part opengesteld worden voor publiek, dan kan het Stadspark wel twee keer zo groot worden! Wat ik me dan ook altijd afvraag, net als Raskolnikov, waarom mensen juist hier leven en wonen, in steden waar amper parken en fonteinen zijn, met modder en stank en allerlei vuiligheid? Tot je beseft dat je zelf ook in die vuiligheid woont.

De moord op de oude woekeraarster is hoe je het ook wendt of keert één van de hoogtepunten in de roman. Ik denk dat Thomas de Quincey, liefhebber van mooie moorden, deze moord zeker had kunnen waarderen. Puur literair gezien, de moord zelf is eigenlijk helemaal niet zo heel bijzonder. Een bijl is weliswaar een niet zo voor de hand liggend moordwapen, maar de moord is vrij stuntelig en Raskolnikov wordt bijna gesnapt maar weet door dom geluk ternauwernood te ontkomen. Wanneer de woekeraarster het pand aanneemt van Raskolnikov en het touwtje probeert los te peuteren zegt ze: 'Wat heb je dat stijf vastgebonden?' Op het moment dat Raskolnikov wil gaan toeslaan met de bijl, krijst ze nogmaals: 'Wat heb je dat stijf vastgebonden?' Het doet me denken aan het sprookje Roodkapje. Dat heeft enige uitleg nodig. Wanneer Roodkapje aan het bed van haar zieke grootmoeder staat, die eigenlijk de wolf is, zegt ze herhaaldelijk: 'Maar oma, wat heeft u grote...' Op het moment dat ze vraagt: 'Maar oma, wat heeft u grote tanden?' wordt ze verslonden door de wolf. Wat heb je dat stijf.../Wat heeft u grote... De dubbelzinnigheid in beide gevallen zal denk ik niemand ontgaan.

Maar pas echt gruwelijk is de beschrijving, ook al is het maar een droom, van de afranseling van dat arme paardje. Ik dacht dat ik wel iets kon hebben, aangezien ik op Facebook dagelijks de walgelijkste beelden van verwaarloosde en mishandelde dieren voorbij zie komen, maar ik heb in heel mijn leven nog nooit zoiets gelezen dat me zo aangreep als deze passage. Hoe de omstanders staan te juichen en die ... nog staan aan te moedigen ook, en dat arme kind dat alles ziet gebeuren, maar niets kan doen. Oh, afschuwelijk! Ik kon deze gruwel niet in één keer doorlezen en moest steeds het boek wegleggen om op adem te komen.

Schuld & Boete is een bijzonder mooi boek. Groots, als het land zelf. Met een schitterende en rijke taal en zinnen die zeer aangenaam lezen. Pageturner-achtig soms ook, met name het eerste deel (Raskolnikov ontvangt een brief van zijn moeder die hij op zijn kamertje gaat zitten lezen, maar na het lezen van de brief kun je onmogelijk het boek wegleggen, want je wil natuurlijk ook nog weten wat Raskolnikov van de brief vindt), de berusting aan het einde, en Sonja (Ze kwamen ook bij haar om zich te laten genezen)..

Maar om kort te gaan, dit hakt erin.

Gast
geplaatst: vandaag om 04:58 uur

geplaatst: vandaag om 04:58 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.