menu

Commedia - Dante Alighieri (1321)

Alternatieve titels: La Divina Commedia | De Goddelijke Komedie

mijn stem
4,21 (75)
75 stemmen

Italiaans
Gedichtenbundel
Historisch / Ideeƫnliteratuur

958 pagina's
Eerste druk: Johann Numeister & Evangelista Angelini, Foligno (Italië)

Dante neemt de lezer mee op een tocht door het hiernamaals. Het verhaal van zijn reis speelt in de Paasweek van het jubeljaar 1300 en de eerste etappe die hij aflegt voert de diepte van de aarde in, door de hel (Inferno), waar hij naast mythologische figuren ook bekende en machtige mensen uit Toscane tegenkomt. Vervolgens beklimt hij de louteringsberg (Purgatorio), waar hij eveneens met vroegere hoogwaardigheidsbekleders spreekt. Zij worden gelouterd alvorens toegang te verkrijgen tot de hemel (Paradiso).

zoeken in:
avatar van handsome_devil
Muziek kan dat natuurlijk ook gewoon zijn, niet mooi of leuk maar wel verrijkend ((harsh) noise, drone, free jazz, dat soort dingen).

Ik ben het verder wel met Raskolnikov eens, al ben ik het ook wel met eRCee eens dat niet alles meerwaarde krijgt door de analyse van wat je consumeert (al gaan leesplezier en analyseerplezier bij mij wel vaak hand in hand en zou ik ze voor mezelf niet zo uit elkaar kunnen trekken).

avatar van mjk87
3,0
Ik wil hier ook wel even op reageren nog.

Ik vind leesbeleving, misschien een beter woord dan leesplezier (breder vooral, hoewel beide termen voor mij ook in elkaar overvloeien), vrij belangrijk. Sterker, zeker in non-fictie is dat vrijwel het enige dat telt. In ieder geval voor mij gebruiker van dit forum. Van bijvoorbeeld een (betaalde) recensent verwacht ik een meer 'objectieve' benadering waar het leesplezier zeker kan meewegen in de beoordeling, maar waar inhoud, structuur et cetera evenzeer zo mogelijk nog belangrijker zijn. Ook bij muziek en films verwacht ik dat. Hoewel ook dat wel grijs gebied is vaak.

En die leesbeleving, soms dus leesplezier genoemd, zit op meerdere vlakken. Uiteraard: vermaak ik mij ermee? Maar het is wel breder. Intrigeert het mij? Zijn er woorden of zinnen of gedachtes die blijven hangen, die me raken, die me laten nadenken, die me emotioneren? Ook dat alles weegt mee. En in dit geval is de hele opbouw van het boek voor mij wel een stuk beleving, maar voor een topnotering wil ik dat op meerdere vlakken, zeker bij non-fictie.

Gaat het om dit werk, daar zie ik objectief wel allerlei punten waarom dit een goed boek is, waarom dit belangrijk is geeest voor de Italiaanse taal, waarom dit een meesterwerk of magnum opus wordt genoemd. Maar raakt dit mij? Intrigeert dit mij? Vermaakt dit mij? Eigenlijk is dat vaker nee dan ja. De politiek die steeds beschreven wordt is knap (hoe dat in zo'n gedicht wordt verwerkt, hoe dat netjes per Canto wordt besproken, etc), maar niet heel diepgravend bijvoorbeeld en daardoor eigenlijk niet echt boeiend. Het wordt beschreven, en daar houdt het op. Hetzelfde geldt voor emoties die ergens in de woorden naar voren komen, maar in het gevoel niet. En dat alles bedoel ik met leesplezier. Ulysses van Joyce had dat wel. Dat was zelfs vechten af en toe, maar de beloning was steeds groot. Dat boek vond ik zowel objectief als subjectief geweldig omdat ik wel werd geraakt, op allerlei vlakken.
Allicht heeft Dante het niet bedoeld als leesplezier, maar voor mij als boekenlezer is dat wel van groot belang.

avatar van eRCee
2,5
Waar je non-fictie schrijft, bedoel je neem ik aan fictie?

...stilte...
Hij heeft De goddelijke komedie in ieder geval wel met veel plezier geschreven... dat spat van iedere pagina af.

Dante is geen religieus schrijver, zoals b.v. Augustinus of een mystiek dichter in de trant van Juan de la Cruz. Je kan De goddelijke komedie misschien beter vergelijken met de schilder Jeroen Bosch en zien als schepper van een groots kunstwerk.
Erg menslievend komt Dante dan ook niet over. Met sadistisch genoegen plaats hij zijn vijanden in de door hem geschapen hel. Hij is eerder een vertegenwoordiger van het absurdisme te noemen en niet voor niets een favoriet van Samuel Beckett.

Wanneer je geen plezier beleefd aan het lezen van De goddelijke komedie en de humor er misschien ook niet van inziet, moet het wel een kwelling zijn om het gehele werk uit te lezen... (een ware hel). Ik ken de beweegredenen van anderen natuurlijk niet, maar ik zou het in dat geval allang hebben opgegeven.

Ik moet hier echter wel bekennen dat ik De goddelijke komedie ook niet uitgelezen heb en ergens in de zoveelste hemelsfeer van het paradijs ben blijven steken.
Maar daar staat tegenover dat ik de laatste tijd zin heb om het uit te lezen. Waarmee ik maar wil zeggen dat je voorkeuren met het klimmen der jaren kunnen veranderen... en in mijn geval van de hel naar het paradijs.

Maar ineens werd mijn geest getroffen door een flits van licht, die mijn verlangen geheel vervulde.

avatar van mjk87
3,0
eRCee schreef:
Waar je non-fictie schrijft, bedoel je neem ik aan fictie?


Ja klopt, rare fout.

avatar van manonvandebron
4,5
Lasciate ogni speranza, voi ch’entrate.
"Wie binnentreedt, laat varen alle hoop."

In dit kolossale epos beschrijft Dante hoe hij afdaalde in de onderwereld met Vergilius als gids. Hij had een geocentrisch beeld van het heelal, gebaseerd op de kosmologie van Ptolemaeus en de theologie van de Middeleeuwen.

De hel heeft de vorm van een trechter die opgedeeld is in negen schijven of kringen. De eerste kring is het limbo, met de ongedoopten die niet gezondigd hebben. In de volgende kringen wonen de zware zondaars: een bonte mengeling van mythologische en historische figuren uit de Oudheid en de Middeleeuwen. In het midden van de Aarde, waar Lucifer woont, is het ijskoud. Voorbij het middelpunt zijn ze opeens weer aan het klimmen. Zwaartekracht was dus al bekend.

Ook de louteringsberg bevat negen kringen, waar de gewone zondaars boete doen. Het paradijs bestaat uit negen hemelsferen die als concentrische kringen rond de Aarde draaien. De maan bevindt zich in de eerste hemelsfeer; de zon in de vierde. Bewoners zijn heiligen en engelen. Beatrice staat symbool voor een zuivere, spirituele liefde. Al bij al lijkt die hemel een saaie bedoening, dus kun je maar beter zo veel mogelijk zondigen.

Het getal drie, verwijzend naar de Heilige Drievuldigheid, is op allerlei manieren aanwezig. Het gedicht bestaat uit een inleiding plus 3 x 33 canto's, dus honderd in het totaal. Dante gebruikte kettingrijm, volgens het schema aba bcb cdc... Elke versregel telt elf lettergrepen, waarvan de laatste onbeklemtoond. Elk terzine telt dus drieëndertig lettergrepen - rekening houdend met de klinkerbinding in het Italiaans.

Ik heb een Nederlandse vertaling gelezen, maar ook passages in het Italiaans. De houtgravures van Gustave Doré zijn een prachtige toevoeging. Het lastigste voor de hedendaagse lezer zijn de vele namen van historische figuren, waarvoor een voetnotenapparaat nodig is. Dit belet je niet onder de indruk te raken van de grootsheid en schoonheid van deze tijdloze verzen.

manonvandebron schreef:
Zwaartekracht was dus al bekend.


Dit lijkt me genuanceerd waar. Ik weet niet of je dit uit een voetnoot of zo hebt gehaald? Tijdens mijn filosofiestudie heb ik filosofische teksten van Dante gelezen maar die gingen over politiek en niet over fysica; ik vermoed echter dat Dante de fysica van Aristoteles volgde. De kern van die fysica is dat alles naar z’n verwerkelijking streeft (uiteindelijk het goddelijke of volmaakte; waar God in de Bijbel als schepper de oorzaak van alles is, is de kosmos bij Aristoteles eeuwig met God als het doel van alles) waarbij de verschillende elementen een verschillende natuurlijke positie hebben. Bv. vuur wil omhoog waar het in de vorm van sterren de volmaakte cirkelbeweging volgt; aarde wil naar het middelpunt van de kosmos (waar de Aarde zich bevindt) hetgeen de verklaring is waarom zware dingen omlaag vallen. Die dingen, zoals onze lichamen, willen dus zelf omlaag; het omgekeerde concept van zwaartekracht als een aantrekkingskracht door (zware) massa is modern (toevallig schreef ik afgelopen zaterdag bij Pascals Pensées: “waar de klassieke filosofie het intellect benadrukte, benadrukt het christendom immers de wil (hetgeen zelfs in de wetenschap een uitdrukking kreeg in de vorm van ‘kracht’ als centraal concept)”).

In feite past deze Aristotelische fysica ook goed bij de theologie van Dante: het is immers de zondige natuur van ons lichaam (het begeren) waardoor wij figuurlijk vallen, maar in Dante’s hel ook fysiek vallen naar uiteindelijk het middelpunt van de Aarde dus van de kosmos als laagste punt. De ziel daarentegen wil, als het zich weet te bevrijden van het lichaam of begeren, gelijk het vuur omhoog naar – letterlijk – de hemel boven ons. Omgekeerd is de hel – het middelpunt – dan ook ijskoud. De hel is overigens een uitvinding van Plato als plaats waar overledenen gestraft worden voor hun misdaden; de Bijbel heeft er een plaats van ‘eeuwig vuur’ van gemaakt, ik vermoed omdat vuur geacht wordt een reinigende werking te hebben – het is immers een ‘goddelijk’ element – zodat in die zin de hel ook louterend is (hetgeen overigens elke straf beoogt).

avatar van manonvandebron
4,5
De Filosoof schreef:
(quote)


Dit lijkt me genuanceerd waar. Ik weet niet of je dit uit een voetnoot of zo hebt gehaald? Tijdens mijn filosofiestudie heb ik filosofische teksten van Dante gelezen maar die gingen over politiek en niet over fysica; ik vermoed echter dat Dante de fysica van Aristoteles volgde.


Dat lijkt me inderdaad te kloppen. Ik heb tijdens het lezen op de kosmologische beschrijvingen gelet. Eerst dalen ze af naar het middelpunt van de Aarde. Daar zien ze Lucifer met z'n hoofd uit het ijs steken. Even later zijn ze plots aan het klimmen en zien ze de benen van Lucifer ondersteboven uit het ijs steken. Het middelpunt werd dus gezien als het punt dat alle materie aantrekt. Dat zal inderdaad op Aristoteles gebaseerd zijn.

Tot de zestiende eeuw geloofde men nog dat zware voorwerpen sneller vielen. Daarna pas zijn ze met wetenschappelijke experimenten begonnen, die uiteindelijk tot de wetten van Newton zouden leiden.

Klopt. Behalve dan je woordgebruik van ‘aantrekking’. Dat is een modern concept van met name Newton en is aldoor ook bekritiseerd omdat het mysterieus is en als zodanig niets verklaart: waarom en hoe zou massa aantrekken? Pas met Einsteins relativiteitstheorie weten we dat er ook eigenlijk geen aantrekking is: dingen vallen of buigen naar de Aarde of Zon omdat massa de ruimtetijd buigt (het is de meetkunde die verandert). De oude Grieken waren wel bekend met aantrekking en afstoting die dan enigszins metaforisch worden beschreven als de krachten van liefde en haat: haat verdeelt en liefde brengt bijeen (dat is mede vermeldingswaardig omdat Dante’s politiek project werd gedreven door zijn neoplatoons verlangen naar vrede dus eenheid). Liefde brengt verschillende delen en het leven voort en de dood is in wezen niets anders dan het uiteenvallen van de delen (in die zin is wellicht ook het christelijk concept van eeuwig leven te begrijpen); op kosmisch niveau vertaalt dat bij Empedocles als een eeuwige cyclus waarin de wereldbol om en om een tijd van liefde kent waarin alles door elkaar wordt gemengd en een tijd van haat waarin alles wordt gescheiden (Heraclitus leerde daarentegen een eeuwige kosmische cyclus waarin alles wordt vernietigd door een wereldvuur – in de Bijbel wellicht overgenomen als de Apocalyps – dat als het scheppende, goddelijk principe echter ook een nieuwe wereld mogelijk maakt).

Gast
geplaatst: vandaag om 10:24 uur

geplaatst: vandaag om 10:24 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.