Pinkeltje in Artis - Dick Laan (1952)

Gelezen in de tijd dat Amsterdam en Artis nog iets magisch hadden voor mij als provinciaaltje. Eén van de betere en meeest plezierige pinkeltjes.

Een muis die tabak verzamelt zodat Pinkeltje zijn pijp kan roken.....leg dat maar eens uit.
Je kunt dit niet meer met goed fatsoen voorlezen, tenzij je van tevoren censureert.
Mooi jeugdsentiment, maar weg met die ouwe troep.

Waarom zou je dat censureren? Vanwege het roken van een pijp, of het feit dat een muis de tabak haalt? Als je alle ouwe troep weg moet doen, blijft er weinig moois over.

Het roken van de pijp wordt als iets positiefs beschreven. De inzichten zijn nogal veranderd wat dat betreft. Je moet het aan een kind van nu dus uitleggen en toelichten, of weglaten. Censuur is natuurlijk verwerpelijk, maar teveel uitleg onderbreekt het voorlezen wel weer onprettig.
Die ouwe troep bewaar ik natuurlijk wel voor mezelf, een eerste druk doe je niet weg en even terug naar de jaren vijftig heeft ook zijn charme.

Overal om ons heen 'positieve' verwijzingen naar drank, drugs en roken, maar dan zou Pinkeltje in Artis opeens problematisch zijn voor de tere kinderziel? Geloof daar zelf niet zo in. Wel dat je als ouder het goede voorbeeld blijft geven, dus niet staan paffen op het balkon of een wijntje teveel achterover klokken. En dan kun je gerust Pinkeltje blijven introduceren aan nieuwe generaties.

Jullie jonkies zouden hier Gouden Jaren: Hoe Ons Dagelijks Leven in een Halve Eeuw Onvoorstelbaar Is Veranderd - Annegreet van Bergen (2014) kunnen lezen hoe enorm het dagelijks leven veranderd is sinds de jaren vijftig. Pinkeltje blijkt daarbij veel ouderwetser dan Jip en Janneke bijvoorbeeld. Je hebt veel vragen te beantwoorden van een vierjarige tijdens het voorlezen

Zelf óók opgegroeid met corpulente kwajongen Dik Trom, eeuwig dronken Lambik/Kapitein Haddock, gefrustreerde kindermishandelaar Donald Duck. Geloof dat er best een moreel rechtschapen jongmens uit de ruïnes van zoveel terecht verguisde waarden is ontstaan. (al mogen anderen dát beoordelen natuurlijk )

Maar ziet eruit als een interessant boek inderdaad, bedankt voor de tip.

Alle voorbehoud ten spijt zijn heel veel van onze "gewoontes" natuurlijk wel degelijk sterk beïnvloed door of zelfs ontstaan dankzij het koppelen van allerlei positieve waarden aan bepaalde producten. Kijk bijvoorbeeld eens de BBC-documentaire reeks "The century of the self", waarin wordt uitgelegd hoe de tabaksindustrie in de jaren '50 vrouwen aan het roken kreeg. Ander voorbeeld is de diamantverkoop, in dit artikel bijvoorbeeld nog eens mooi uiteen gezet.

Dus ik steun Pythia in haar pogingen om tenminste de meest duidelijke vormen van beïnvloeding te weren van haar kleinkinderen.

Interessant en niet geheel onbekend.
Natuurlijk is er heel veel veranderd in relatief korte tijd, zo ook voor de (groot)ouders van (denk ik) Pythia en mij ...

Persoonlijk doe ik het zo als ik mijn kleinkinderen iets voorlees, of het nu over gedateerde of hedendaagse kinderboeken gaat: als het een gedeelte van de tekst of een passage betreft met mijn idee 'doe (nog) maar niet' geef ik een eigen draai aan het verhaal.
En ja, dan nòg krijg ik vragen, maar wat is (voor mij) leuker dan te vertellen hoe het in de tijd van oma was? Dat veel mensen nog niet wisten dat roken slecht was.
Ik weet nog de verhalen van mijn grootmoeder, ze groeide op te midden van zestien broertjes en zusjes, sommigen sliepen op zolder, tussen hooibalen en knagende muizen ...
Of de geschiedenis hoe ze als dienstmeisje kwam werken in het huis van mijn vaders vader.

Hoe zit het trouwens met de historische romans waar we zelf zo lyrisch over kunnen doen?
De tijdloze literaire werken. Slaan we die over omdat pakweg de man vrouw verhoudingen niet in deze tijd passen? Ik roep maar wat ...

Voorlezen vraagt bij de tijd blijven en uitleggen.
Want Pinkeltje is een kabouter

Ik zou in elk geval niet aanraden om De Sade voor te lezen aan je kleinkinderen, maar dat heeft dan weer niet direct te maken met verouderde waarden.

Joh! Echt waar?

Dankje. Die kindjes krijgen al een hoop te verstouwen. Als (groot)ouder moet je keuzes maken. Wat stel je uit tot later? Voorbijkomen doet het wel een keer.

Zo lees ik ook voor en zo heb ik het roken uitgelegd. Je merkt wel wat ze begrijpen of interessant vinden. Het ene kinderboek heeft een langere halfwaardetijd dan het andere. Ik wil ze niet teveel belasten met 'vroeger' tenzij ze ernaar vragen.

Precies

Pinkeltje. Breek me de bek niet open zou ik zeggen. Wat een rotzak.
Ik weet het nog best, 1975, ik was zes. Ik las en/of werd voorgelezen uit Pinkeltje in het grote huis.
Pinkeltje en het Grote Huis - Dick Laan (1953)
Een pageturner annex thriller voor vijf a zes jarigen. Kolossale spinnen dreigden Pinkeltje op te vreten of hij had zichzelf vastgelijmd aan de tafel en dreigde door de vader en de moeder in het grote huis ontdekt te worden. Mijn god, je lag er 's Nachts gewoon wakker van. De volgende dag bleek er dan altijd wel een toffe vriend in de vorm van Wiebelstaartje of Langstaart of Wipneusje te zijn die redding bracht en dan kon ik weer opgelucht adem halen en de rode vlekken van spanning trokken geleidelijk weer weg.

Zo ging dat het hele boek zo'n beetje door, best okay, dus dacht Mabubakari, we kopen ons Abu'tje nog een Pinkeltje boek. Had ze dat maar nooit gedaan.
Pinkeltje Gaat naar Pinkeltjesland - Dick Laan (1956)
Ene Pinkelotje werd geintroduceerd. Een smerige feeks die Pinkeltje uit het grote huis weg probeerde te lokken, ze wilde hem mee naar Pinkeltjesland nemen. Ik dacht nog dat Pinkeltje zijn vrienden-die hem dus talloze keren het leven hadden gered, denk er om he!- NOOIT in de steek zou laten. Ha, die zou gewoon tegen Pinkelotje zeggen "kom jij hier maar wonen, ik ga hier echt niet weg"!

Nou, mooi niet dus. De ondankbare. Wiebelstaartje huilen, de muisjes huilen, de kat huilen, zelfs Zilverdraadje, de vermaledijde vogelspin, moest huilen. En ik dus ook. En dat niet alleen van verdriet om het nakende afscheid en uit medelijden met die huilende dieren. Nee, ik huilde ook van WOEDE! Ik was nog nooit zo ongelooflijk kwaad geweest. Hoe kun je in godsnaam je goede vrienden in de steek laten voor die Rotpinkelotje!? En naar dat stomme Pinkeltjesland vertrekken?
Na alles wat die lieve dieren voor je gedaan hadden. En ondanks dat ze allemaal tranen met tuiten huilden.

Huilend van boosheid en woest vanwege het verraad waar een toffe hond als Wiebelstaartje kapot aan dreigde te gaan schreeuwde ik dat ik dat ROTBOEK niet meer hoefde. Ik ben er dagen kapot van geweest wat daar gebeurde. Door iemand waarmee je volop en intens meegeleefd hebt, door zo iemand zó verraden worden, ik zit nu nog te sidderen van woede en voel de tranen weer opwellen.
Wat een egoïst, die Pinkeltje. En dan zwijg ik maar beter over mijn gedachten over die Pinkelotje, er lezen hier misschien kleintjes mee, dus ik zeg daar liever niks over. Maar Eva Braun is er niks bij, bij die Pinkelotje.

Mijn moeder wilde het boek wel voor me ruilen, regelde ze wel een ander boek waarin Pinkeltje nog gewoon in het grote huis woonde. Ha. Mooi niet. Voor mij had Pinkeltje afgedaan, voor altijd.
De smeerlap. Zijn vriendjes huilend achter te laten. Die dieren waren ontroostbaar. Trok ie zich niks van aan. Nee hoor, meneer peerde hem liever snel. Beetje krokodillentranen huilend en weg was ie. Met Pinkelotje. Ongelooflijk. Wát een mispunt!

Jaaaaren later. Het noodlot. Mijn dochter kwam aanzetten met een boek van Pinkeltje. Ik werd achtereenvolgens lijkbleek, vuurrood en begon hevig te zweten. Maar goed, niks laten merken natuurlijk, gewoon voor gaan lezen. Ik ben een ijskoude wat dat betreft.
Ik begon te lezen en al na een bladzijde of tien dacht ik "wat een waardeloos geschreven boek is dit eigenlijk". En ook mijn dochter, gewend aan en verwend met grootmeesters als Annie MG Schmidt, Astrid Lindgren, Paul Biegel, Roald Dahl en co vond er geen snars aan. Godzijdank niet. Stel, ze vond het geweldig, nou, dan kom je dus ooit op het punt dat Pinkelotje haar intrede doet.
ik moet er niet aan denken.

Maar goed, on topic. Bij ons thuis was een pijprokende kabouter geen reden tot fronsende wenkbrauwen of "hier moeten we iets uitleggen". Een kabouter heeft een baard, een kruiwagen, kan goed pannenkoeken bakken en rookt wel eens een pijpje. Niks bijzonders. En dan is het dus niet zo dat ik (nog) rook. Of wie dan ook bij ons thuis. Roken is vies, maar cowboys, kabouters en indianen roken. Net zoals er wel eens een oom is die rookt, of een buurman. Mijn kinderen raken echt niet in de war van rokende kabouters. En gaan later ook geen pijpje met wiet of hash roken omdat Pinkeltje dat ook deed. Of crack, zoals die onbetrouwbare Pinkelotje dat ongetwijfeld deed.

Al denk ik dus dat pijpjes roken niet het ergste is wat die blauwe puntmuts geflikt heeft. Kijk nou nog eens naar dat plaatje, je zou het toch nooit van hem verwachten dat hij een paar paginas later zo'n giraf gewoon in de steek laat als hij het ergens anders toevallig beter kan krijgen?
Of bekijk de cover van Pinkeltje in het Grote Huis eens. Met de kennis van nu. Zie hem daar staan lachen, de huichelaar. Die staat die arme beestjes daar gewoon uit te lachen. Die weet al, zodra er een lekker pinkelwijfje langskomt is deze pinkel vertrokken, So Long Suckers.
Schaamteloos. Ik ben nooit voor boekverbranding, maar voor deze verrader zou ik graag een uitzondering maken.

Ja, ik hou al op.

Van mij mocht je nog even doorgaan hoor!

Haha, ik zeg: integraal op Facebook plaatsen.

uiteraard!

Je zou haast gaan hopen dat je 'Neem een Geit' ook eens onder handen neemt.

Abubakari!

Ben je gek, hartstikke leuk