menu

Caim - José Saramago (2009)

Alternatieve titel: Kaïn

mijn stem
3,05 (11)
11 stemmen

Portugees
Ideeënliteratuur

181 pagina's
Eerste druk: Caminho, Lissabon (Portugal)

In deze roman stelt José Saramago dat god de mens helemaal niet begrijpt, en dat de mens god ook niet begrijpt. Door het verhaal van het Oude Testament opnieuw te vertellen, met in de hoofdrol Kaïn, die uit jaloezie zijn broer Abel vermoordde, vraagt Saramago zijn lezer: is deze moord eigenlijk wel de daad van Kaïn? Had god – die alles kan – deze daad niet kunnen tegenhouden, en is god daarom niet zelf verantwoordelijk voor de eerste moord in de geschiedenis van de mens? Met Kaïn levert José Saramago opnieuw een polemisch werk af, dat in zijn thuisland net als Het evangelie volgens Jezus Christus voor de nodige ophef zorgde. Minder valt ook niet te verwachten van de man die aangeeft dat de samenleving zonder de Bijbel beter af zou zijn geweest.

zoeken in:
2,5
José Saramago placht met Kaïn het oude testament opnieuw te vertellen op een objectieve manier, waarbij kritisch gekeken wordt naar de daden van God om deze open te stellen voor discussie. En dat is prima, want diverse daden van de Heer zijn zeker vatbaar voor stevige discussies - de vernietiging van Sodom en Gomorra, de opdracht tot het offeren van een kind of de totale vernietiging van de mensheid via de zondvloed zijn immers stevige daden die zich lastig laten vertalen naar het hedendaagse denken.

Saramago gaat echter de fout in door het geheel te benaderen als een rasechte atheïst die niet openstaat voor de symbolische waarde van de verhalen. Hij vat het geheel bijzonder letterlijk op, tot het flauwe af, en voelt zich daarnaast gedwongen om ze te verdraaien. Hij legt zinnen in Gods mond die volstrekt tegenstrijdig zijn met de wijze waarop hij wordt verbeeld in de Bijbel ("kinderen zijn niet meer dan een kudde schapen") en voegt valse elementen toe aan de bekende verhalen waardoor God en Zijn engelen in een kwaad daglicht komen te staan, maar ondertussen nergens op gebaseerd lijken.

Kortom, waar Saramago moeiteloos aan de hand van de oorspronkelijke verhalen een eerlijke discussie had kunnen doen aanwakkeren over de ethische kanten van de Bijbel, speelt hij helaas vals, waardoor elke Christen die de discussie uit het boek aangaat, op voorhand de discussie zal winnen. Nu moet je soms overdrijven om tongen los te krijgen, maar Kaïn eindigt op een wijze waardoor zelfs de meest ruimdenkende Christen het boek hoofdschuddend weg zal leggen.

Dit wil overigens niet zeggen dat Saramago's werk zinloos of saai is - had hij zijn afkeer van het geloof wat minder laten gelden, dan was Kaïn zeker een intrigerende roman geweest die met zijn selectie Bijbelse en moreel twijfelachtige taferelen ruim voldoende gespreksstof oplevert. Zijn eigen kortzichtigheid doet het echter overkomen als een werk geschreven door een onwetende. En dat zet je nu eenmaal makkelijk weer van je af.

Gast
geplaatst: vandaag om 09:03 uur

geplaatst: vandaag om 09:03 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.