1Q84 Book One - Haruki Murakami (2009)

Genoten van dit intrigerende eerste deel uit Murakami’s 1Q84-trilogie: het leest als een thriller, mààr het is ook echt een eerste deel waarbij je misschien wat op je honger blijft zitten. Murakami heeft in dit boek heel zorgvuldig alle pionnen in stelling geplaatst, maar het lijkt mij dat het ‘echte’ verhaal pas vanaf ‘boek twee’ zijn ware start zal kennen. Hoewel ook in het eerste deel reeds voldoende haakjes en oogjes naar elkaar toe neigen, waardoor het boek op zich dus voldoende weet te boeien, blijf je toch achter met de idee dat dit een groots opgezet werk is waarvan je nu nog geen goed beeld hebt kunnen vormen.

Het verhaal is zorgvuldig opgedeeld in een verhaallijn over Tengo en een verhaallijn over Aomame, die dus ook naar elkaar toe lijken te lopen. Doorgaans heb ik het niet zo voor een dergelijke structuur, omdat vaak één van de verhaallijnen wat minder kan boeien, waardoor je om het hoofdstuk een zekere teleurstelling ervaart daar je ‘weer over die of dat moet lezen’. Hier ervoer ik dit allerminst, want beide personages zijn toch wel vrij interessant. Het deel rond Tengo, de schrijver-wiskundige, is iets trager, psychologischer en meer beschouwend van aard. Heel boeiend hierbij is dat wanneer over het boek van Fukaeri wordt gepraat, je als lezer eigenlijk ook een inkijk krijgt in het schrijfproces van een topauteur als Murakami. Aomame is ‘de avontuurlijkere’ van de twee, wat ook wel te verwachten valt van de martial arts-sportinstructrice slash huurmoordenares. Opvallend is wel dat Tengo en Aomame heel veel gemeen hebben met elkander, misschien zal dit in het volgende boek nog een rol gaan spelen. Het enige wat mij soms stoort bij het verhaal rond Aomame is de thematiek van de verkrachtingen en het geweld tegen vrouwen. Enfin, eigenlijk stoort het me nu nog niet, maar ik hoop enkel dat het niet het bepalende thema wordt in de volgende delen, want na een overdaad aan Slaughter en Larsson, en zelfs Bolano’s 2666 heb ik het daar wel wat mee gehad.. In een recensie die ik ergens las, werd Aomame voorts vergeleken met zo’n clichématig Hentai-figuur, en daar kan ik misschien wel wat inkomen. Opnieuw, voorlopig stoort het nog niet, maar ik hoop evenwel dat niet ieder volgend Aomame-hoofdstuk een seksueel getint randje krijgt.

Conclusie: alvast een boeiend eerste deel, dat vooral hoge verwachtingen doet rijzen voor de volgende twee boeken.

Razendsnel uitgelezen, dit boek. En dat duidt er inderdaad wel op dat dit een soort page-turner is. Gek, eerste keer dat ik dat met een werk van Murakami associeer. Maar toch aanzie ik dit niet als een negatief punt. Iets dat snel leest hoeft niet perse boeiend te zijn, maar zo na 150 pagina's wordt dit boek het wel, en hoe.

Er komen heel wat van Murakami's lievelings thema's in voor, zoals een brave jongen die het allemaal een beetje ondergaat, een man of gemeenschap die in de bergen afgelegen wonen, rare gebeurtenissen in een voor de rest normaal lijkende wereld. Liefde voor eten, muziek en deze keer meer dan anders, literatuur.

Gelukkig, zoals Richardus al is opgevallen, is de toon van het boek anders dan in het verleden. Anders was er te veel van herhaling sprake geweest, maar de nuance verschillen in vertel-stijl en een meer directe beschrijving van de gebeurtenissen passen wonderwel bij dit type verhaal. Ik vrees echter, dat zoals wel vaker bij Murkami gebeurt, de open twists nooit echt beantwoord gaan worden, en dat zou me deze keer wel teleurstellen, terwijl in vorige boeken Murakami daar best mee weg kon. Maar... eerst even deel twee lezen voordat ik voorbarige conclusies trek.

Fijn boek.

Het leest heel lekker weg met 2 interessante personages die erg intrigerend zijn om te volgen.
Het boek is erg mysterieus en geeft niet al te veel weg van hoe het nu in elkaar steekt allemaal, dat word bewaard voor de volgende twee boeken.
Het boek voelt ook hier en daar wat bevreemdend aan, wat ik alleen maar waardeer.
Het doet me eigenlijk denken aan de serie Lost waar je na een aflevering nog met vragen blijft zitten en onopgeloste mysteries die beetje bij beetje opgelost worden.
Ik verlang nu wel naar het volgende deel om meer van de mysteries te weten te komen en om de personages verder te volgen.


3.5

Dit is zowel een prettig weerzien met het vervreemdende universum dat Murakami schept als een ietwat teleurstellende ervaring. Het start als een thriller waarbij de lezer gedwongen wordt om door te lezen om het mysterie te ontrafelen. Hij weet dan steeds met onverwachte wendingen te komen waardoor je de belangrijkste personages steeds in een iets ander licht gaat zien. Helaas weet hij die spanning niet de hele roman vol te houden en na verloop van tijd verzandt het te vaak in ellenlange dialogen en uitleg bij het plot. En dan moet het mysterie ook vanuit twee verschillende personages opgelost worden, waardoor de lezer dus ook een dubbele uitleg voor zijn kiezen krijgt.

Toch heb ik het weer met veel plezier gelezen door de zwoele en sensuele sfeer die zijn boeken zo aantrekkelijk maken. Murakami weet als geen ander literatuur sexy te krijgen. Tengo, Aomame en alle bijrollen zijn onderhoudende karakters die je meenemen in een schimmig gebied tussen droom en werkelijkheid.

Tussen 1984 en 1q84 is er niet zoveel verschil. De 9 lijkt op de q en de andere drie cijfers zijn gelijk. Zo is dat ook met de alternatieve realiteit die hier beschreven wordt. De meeste dingen zijn hetzelfde, maar toch zijn er verschillen. Het meest in het oog springende is dat er in qutienvierentachtig twee manen zijn. Die zijn zo’n beetje het logo van de realiteit v2.0.

De oneven en even hoofdstukken tonen afwisselend de ervaringen van Aomame en Tengo. Synchroniciteit is een verteltechniek waarbij dezelfde momenten achtereenvolgens vanuit verschillende standpunten beschreven worden. Aanvankelijk staan de twee verhaalbogen los van elkaar, maar algauw duiken gemeenschappelijke elementen op, zoals de Sinfonietta van Leoš Janáček. De twee protagonisten delen een herinnering en lijken voorbestemd om elkaar terug te vinden.

Er zijn twee soorten personages. Tengo en de mensen in z’n omgeving komen realistisch over. Aomame daarentegen zou een actieheldin in een manga kunnen zijn. Ook de Oude Dame en Tamaru hebben iets karikaturaals. En hoe zou je de expressieloze Fukaeri analyseren, die vragen stelt zonder vraagteken.

Een symbolisch element is de kraai die onheil aankondigt. Vrouwenmishandeling is een thema, leidend tot vergeldingsmoorden en blijf-van-mijn-lijfhuizen. Er komen twee soorten isolement in voor: cocooning in een appartement in een grootstad, en een sekte in een afgelegen berggebied. Sommige ontwikkelingen zijn totaal absurd. Murakami balanceert tussen realiteit en fantasie, tussen natuurlijk en bovennatuurlijk, tussen ernst en kolder.

Murakami wordt vaak genoemd als kanshebber voor de Nobelprijs. En dan dit eerste deel van de trilogie gelezen te hebben, een boek dat echt vintage Murakami is, vraag ik me toch een beetje af waar dat op gebaseerd is. Het is fijn vertoeven in de wereld van Murakami, zeker. Hij weet soms goed sfeer neer te zetten, in dit boek dat leest als een thriller op een gegeven moment weet hij ook een wat eigenaardig sfeertje te creëren (ook al zijn de magische elementen niet helemaal mijn smaak). Zijn stijl is ook vrij eigen, met een bepaalde banale vanzelfsprekendheid. Murakami beschrijft veel kleine randzaken (dat de sjalotten worden gesneden, dat de onderbroeken worden gevouwen) maar met zo'n kalmte en achteloosheid dat die banaliteit de enige mogelijkheid is eigenlijk. Knap.

Maar is dit echt literair? Psychologie blijft wat aan de oppervlakte hangen bijvoorbeeld. Ideeën worden wel kort beschreven maar echt vernieuwende dingen zegt hij niet. Er zitten nog wel wat thema's in verder maar dan vooral door de keuze van het onderwerp, niet dat Murakami er (in dit deel) echt veel mee doet.. Maar goed, allicht wel genoeg om dit meer dan lectuur te vinden maar een Nobelprijs waard?

Voorts is dit boek, dit eerste deel, ineens klaar. Na ruim 400 dichtbedrukte pagina's die soepel weglezen en vermaken dacht ik wel: wat is er nu eigenlijk gebeurd? Van alles, maar eigenlijk nog niets. Als onderdeel van de trilogie zal dit absoluut werken, als los boek is het wat vreemd. 3,5*.

Ik heb het eerste boek van 1q84 gelezen. En daar wil ik het graag bij laten. Het was niet goed.
Het boek houdt je net genoeg geïnteresseerd om door te lezen, maar na elk nieuw hoofdstuk volgt een teleurstelling.

Dat begint al met Murakami’s schrijfstijl: lui, gemakzuchtig en niet-origineel. De metaforen zijn, een enkele uitzondering daargelaten, tenenkrommend en betekenisloos. Ik kon bijna lezen hoe hij schreef: in hoog tempo, strak binnen de constructie van zijn outline. Hij neemt niet de moeite om personages echt uit te werken. Dialogen tussen meerdere personages verlopen op exact dezelfde manier, iedereen denkt en praat op een toon, in een tempo met dezelfde bewoordingen.
Er wordt een ongelooflijke hoeveelheid informatie overgedragen op een lelijke, geforceerde manier: via telefoongesprekken, etentjes en afspraakjes. Die gesprekken leveren zelden écht nieuwe inzichten op; het is vooral het droppen van beloftes, neppe opbouw van spanning.

Waar het naartoe gaat, voel je al aankomen. Ik heb het einde in samenvatting gelezen, dat stelde niet veel voor, en ja, het was ook voorspelbaar. Het boek is nodeloos lang. Goede scènes zijn er nauwelijks, en de beschrijvingen van seks zijn ronduit stuitend koud. Het voelt geschreven voor kinderen of young adults, die met eenvoudige trucjes worden verleid: Wie zijn de Little People? Moordscènes! etc.

Wat echt stuitend is, is de ongeloofwaardigheid van het plot. Een sekte waar zogenaamd veel over bekend is, maar niemand kent de leider, handig voor de spanning. En dan die rommelige constructie rond het geest-auteurschap. Plus het stereotype wraakverbond tussen Aomame en de oude vrouw, 'oh how cute…', fuck nee, cliché shit.

Echt bagger. En eigenlijk geen literatuur te noemen.