Howards End - E.M. Forster (1910)

Welk boek zou Jane Austen geschreven hebben als ze een eeuw later geboren was? Misschien wel Howards End. De titel slaat op een fictief landhuis in Hertfordshire, het graafschap ten noorden van Londen. Het staat voor het oude Engeland, toen rijkdom gelijkstond aan grondbezit. In het tijdperk van modernisering en verstedelijking dreigt het een anachronisme te worden. In Londen zijn de veranderingen nog duidelijker. Koetsen zijn vervangen door auto's; herenhuizen worden gesloopt om flatgebouwen neer te planten.

Het gaat over de botsing tussen twee families. Henry Wilcox is conservatief en materialistisch; de Schlegels zijn progressief en idealistisch. De oudste zus Margaret lijkt nog bereid haar jeugdige idealen in te ruilen voor een traditionele, onderdanige rol binnen het huwelijk. De jongste zus Helen daarentegen is vrijgevochten en veroorzaakt een schandaal. Vrouwenemancipatie en de suffragettes komen ter sprake, maar vooral de ongelijke normen tussen mannen en vrouwen worden aangeklaagd.

Een in een opwelling geschreven brief brengt het verhaal op gang. Via een verloren paraplu sluipt het thema van sociale onrechtvaardigheid binnen. De arme klerk Leonard Bast wordt met de nek aangekeken door de bezittende klasse, maar Helen ziet hem als een filantropisch project. De alwetende verteller neemt de tijd voor psychologische en sociologische bespiegelingen. Het zwaard is een waardevol familie-erfstuk, maar tegelijk een vulgair wapen. Intense dialogen en verrassende wendingen leiden naar een climax in een roman die de veranderende tijdgeest weerspiegelt.