Masse und Macht - Elias Canetti (1960)
Alternatieve titel: Massa en Macht
mijn stem
6 stemmen
Duits
Psychologisch / Ideeënliteratuur
568 pagina's
Eerste druk: Claassen,
Hamburg (Duitsland)
Met een levensfilosofie verpakt in een studie over massa worden vele eigenschappen van macht onderzocht. Door de fragmentarische compositie waarbij de onderdelen naar elkaar verwijzen probeert de schrijver de mens wezenlijk samen te vatten. Na korte introductie van de aanrakingangst volgen de gradaties van mensenmenigtes daarbij worden massa’s en meuten in originele categorieën ingedeeld. Tussendoor worden met behulp van talloze bronnen uit mythen, literaire werken geschiedwerken, reisverslagen, psychiatrische en antropologische werken massa en macht van vele kanten belicht. Aspecten als: massasymbolen, bevel, masker, taal en het fenomeen van ‘de overlevende’ krijgen speciale aandacht. Uiteindelijk vloeit alles samen in de wereld van de machthebber en paranoïcus. Beiden worden geanalyseerd en vergeleken. Waar wetenschapper Darwin voor de biologie met de evolutietheorie kwam, gaf Canetti, als dichterlijke literatuurkenner, zijn ‘menselijke al te menselijke’ metamorfose opvatting.
0
geplaatst: 30 december 2009, 23:16 uur
Bovenstaande bericht met link bevat een interessante introduktie van Elias Canetti...dat vergeet strenge Zelva erbij te vermelden.
0
geplaatst: 30 december 2009, 23:32 uur
't is niet weg, staat alleen bij de schrijver in plaats van bij het boek.
1
geplaatst: 30 december 2009, 23:41 uur
No hard feelings...maar Zelva's avatar doet me aan excentrieke boekengek Kien denken uit Canetti's Die Blendung....Hij had er even iets bij moeten zetten waar het berichtje over gaat. Ik voelde me 'n beetje verlinkt. 
Een introduktie van Masse und Macht in de Duitse wikipedia geeft een prima overzicht:
http://de.wikipedia.org/wik...
Met de veelzeggende 'eindconclusie':
"Gerade in seinen eigenen Übersetzungen fernab (= ver verwijderd van) vom wissenschaftlichen Vokabular liefert Canetti erhellende Einsichten. Canetti, der Ideologien verabscheut, teilt seine Weltanschauung nicht offen mit. Erkenntnis muss der mündige Leser selbst gewinnen. So wie sich Canetti der Masse immer wieder neu nähert, muss dieses Werk auch immer wieder neu erschlossen werden".
Een introduktie van Masse und Macht in de Duitse wikipedia geeft een prima overzicht:
http://de.wikipedia.org/wik...
Met de veelzeggende 'eindconclusie':
"Gerade in seinen eigenen Übersetzungen fernab (= ver verwijderd van) vom wissenschaftlichen Vokabular liefert Canetti erhellende Einsichten. Canetti, der Ideologien verabscheut, teilt seine Weltanschauung nicht offen mit. Erkenntnis muss der mündige Leser selbst gewinnen. So wie sich Canetti der Masse immer wieder neu nähert, muss dieses Werk auch immer wieder neu erschlossen werden".
1
geplaatst: 3 januari 2010, 13:20 uur
"Voor niets is de mens meer beducht dan voor aanraking door iets onbekends. Hij wil zien wat naar hem grijpt, hij wil het herkennen of op zijn minst kunnen thuisbrengen. Overal gaat de mens de aanraking door een vreemd element uit de weg" (vert: Jenny Tuin)
Deze 'simpele' waarheid, als eerste zinnen in Massa en Macht kan je testen in een winkelstraat. En menig onverschillige puber, hangend in een groep op straat, kent het effect als spelletje zonder er uitgebreid over na te denken. Het is stoer. Alleen zou een puber zo'n stoere gedaante niet gauw aanemen en een vreemde zomaar aanstoten om reactie uit te lokken. Die vreemde kan je immers achtervolgen. Maar in een groep voel je jezelf onkwetsbaarder. Alleen een potentiële leider neemt die risico als initiatief. Hij of zij wordt dan ook gevolgd.
Of je hebt een cameraploeg, (als representant van een organisatie met eventueel veel kijkers), om je heen....dan durf je ook meer. Het eerste hoofdstuk van Massa en Macht heet dan ook...Omslaan van de aanrakingsvrees.
Bovenstaande wordt prachtig verbeeld door een video-clip Bittersweet Symphony van de Verve waarbij je afvraagt of alles in scéne is gezet of niet:
http://www.youtube.com/watc... Als clipkijker leuk om hem te volgen....
In de Filosofie zou men dit, gezien ook het verdere verloop van het boek, een belangrijk kennistheoretisch moment kunnen noemen. Canetti mijdt dit soort vreemde abstracte concepties want die zijn niet nodig. Tastbaar woord daar gaat het hem concreet om, hoe ver zijn ongewoon consistente gedachten er achter ook reiken. Wetenschappelijke termen worden gevoelloos. Canetti probeert zenuwendraden in zijn begrippen te behouden....
Omgang met iets onbekends duikt dan ook consequent doortastend in het boek op:
Afrikaanse Koningen
Een beschouwing van enkele Afrikaanse koningen zal ons enkele aspecten en elementen van de macht, die we apart hebben onderzocht, in hun onderlinge verband tonen. Aan deze koningen lijkt alles ZONDERLING en ONGEWOON. Men zal misschien eerst de neiging VOELEN hen als exotische curiosa te doodverven. Een Europeaan krijgt maar al te gemakkelijk een gevoel van superioriteit als hij verslagen zoals de volgende OP ZICH LATEN INWERKEN. Het is echter raadzaam enige bescheidenheid te betrachten totdat we meer over hen hebben gehoord. Het past de Europeaan van de twintigste eeuw slecht zich boven barbaarse zeden verheven te voelen. De middelen van de machthebbers zijn misschien doeltreffender; hun oogmerk verschillen vaak in niets der Afrikaanse koningen
(inleiding van hoofdstuk Heerschappij en Paranoia, pag. 463, vert Jenny Tuin)
Daarom ben ik het met de volgende passage van de Duitse Wikipedia, zie mijn vorige bijdrage, dan ook volledig oneens:
Dabei offenbart Masse und Macht beträchtliche Mängel. Wer verstehen will, wie ganz normale Männer und Frauen an Judenvernichtung, an Folter und Massenerschießungen teilnehmen können, wird Canettis Befehlsstachelmodell als ungenügend empfinden
"Ganz normale Männer und Frauen"?? De bedoelde "Mängel" zit hem in de lezer.
Normale mensen bestaan niet....dat hangt van je perspectief af. Het is juist een kracht dat hij op de jodenvernietiging niet direct ingaat......Het was voor hem ook te persoonlijk. Te pijnlijk. Het zou hem ook van zijn centraal idee afleiden. Door andere voorbeelden toont hij de algemenere conditie van de mens. Duitse daders en Joodse slachtoffers zijn gezien de menselijke geschiedenis niet zo uitzonderlijk. De technische manier waarop wel....maar daar ging het Canetti niet om.
Deze 'simpele' waarheid, als eerste zinnen in Massa en Macht kan je testen in een winkelstraat. En menig onverschillige puber, hangend in een groep op straat, kent het effect als spelletje zonder er uitgebreid over na te denken. Het is stoer. Alleen zou een puber zo'n stoere gedaante niet gauw aanemen en een vreemde zomaar aanstoten om reactie uit te lokken. Die vreemde kan je immers achtervolgen. Maar in een groep voel je jezelf onkwetsbaarder. Alleen een potentiële leider neemt die risico als initiatief. Hij of zij wordt dan ook gevolgd.
Of je hebt een cameraploeg, (als representant van een organisatie met eventueel veel kijkers), om je heen....dan durf je ook meer. Het eerste hoofdstuk van Massa en Macht heet dan ook...Omslaan van de aanrakingsvrees.
Bovenstaande wordt prachtig verbeeld door een video-clip Bittersweet Symphony van de Verve waarbij je afvraagt of alles in scéne is gezet of niet:
http://www.youtube.com/watc... Als clipkijker leuk om hem te volgen....
In de Filosofie zou men dit, gezien ook het verdere verloop van het boek, een belangrijk kennistheoretisch moment kunnen noemen. Canetti mijdt dit soort vreemde abstracte concepties want die zijn niet nodig. Tastbaar woord daar gaat het hem concreet om, hoe ver zijn ongewoon consistente gedachten er achter ook reiken. Wetenschappelijke termen worden gevoelloos. Canetti probeert zenuwendraden in zijn begrippen te behouden....
Omgang met iets onbekends duikt dan ook consequent doortastend in het boek op:
Afrikaanse Koningen
Een beschouwing van enkele Afrikaanse koningen zal ons enkele aspecten en elementen van de macht, die we apart hebben onderzocht, in hun onderlinge verband tonen. Aan deze koningen lijkt alles ZONDERLING en ONGEWOON. Men zal misschien eerst de neiging VOELEN hen als exotische curiosa te doodverven. Een Europeaan krijgt maar al te gemakkelijk een gevoel van superioriteit als hij verslagen zoals de volgende OP ZICH LATEN INWERKEN. Het is echter raadzaam enige bescheidenheid te betrachten totdat we meer over hen hebben gehoord. Het past de Europeaan van de twintigste eeuw slecht zich boven barbaarse zeden verheven te voelen. De middelen van de machthebbers zijn misschien doeltreffender; hun oogmerk verschillen vaak in niets der Afrikaanse koningen
(inleiding van hoofdstuk Heerschappij en Paranoia, pag. 463, vert Jenny Tuin)
Daarom ben ik het met de volgende passage van de Duitse Wikipedia, zie mijn vorige bijdrage, dan ook volledig oneens:
Dabei offenbart Masse und Macht beträchtliche Mängel. Wer verstehen will, wie ganz normale Männer und Frauen an Judenvernichtung, an Folter und Massenerschießungen teilnehmen können, wird Canettis Befehlsstachelmodell als ungenügend empfinden
"Ganz normale Männer und Frauen"?? De bedoelde "Mängel" zit hem in de lezer.
Normale mensen bestaan niet....dat hangt van je perspectief af. Het is juist een kracht dat hij op de jodenvernietiging niet direct ingaat......Het was voor hem ook te persoonlijk. Te pijnlijk. Het zou hem ook van zijn centraal idee afleiden. Door andere voorbeelden toont hij de algemenere conditie van de mens. Duitse daders en Joodse slachtoffers zijn gezien de menselijke geschiedenis niet zo uitzonderlijk. De technische manier waarop wel....maar daar ging het Canetti niet om.
0
geplaatst: 19 augustus 2010, 11:36 uur
Over "angst voor het onbekende" en "metamorfose" gesproken: Marion Uphof (zie afbeelding "The shinning"): Horror
Ze legt een connectie, met een duidelijk onderliggende rede, tussen Elias Canetti's "Massa en Macht", Kubrick's "The Shinning" en Edgar Allen Poe....
En natuurlijk komt Franz Kafka ter sprake.
Ze legt een connectie, met een duidelijk onderliggende rede, tussen Elias Canetti's "Massa en Macht", Kubrick's "The Shinning" en Edgar Allen Poe....
En natuurlijk komt Franz Kafka ter sprake.
2
geplaatst: 8 april 2017, 11:02 uur
De Groene analyseert hoe Massa en Macht op onze tijd van toepassing is: De massa is altijd hongerig – De Groene Amsterdammer
2
geplaatst: 31 oktober 2020, 23:24 uur
Een ander boek van Elias Canetti, zijn enige fictieboek Het Martyrium, staat op nummer 2 in mijn Boekmeter top 10. Naast het heerlijk absurde verhaal over een intellectueel die steeds gekker wordt, werd ik compleet weggeblazen door de talloze perspectieven waarin het thema macht aan bod komt. Nu ik zijn boek Massa en Macht gelezen heb, begrijp ik pas hoe weinig van die perspectieven ik eigenlijk zag: vragen, antwoorden, geheimen, oordelen, veroordelen, vergeven, bevelen, metamorfosen, houdingen, geweld... het is een greep uit de perspectieven waar Canetti met talloze voorbeelden uit de geschiedenis toegankelijk over uitweidt. Soms wat kort door de bocht, soms wat gedateerd, maar altijd met scherpe en verrassende observaties en analyses. Hetzelfde doet hij voor massa's en meutes. Een greep uit de inhoudsopgave: hetzemassa's, vluchtmassa's, verbodsmassa's, omkeringsmassa's, feestmassa's, onzichtbare massa's, dubbelmassa's, ritmische massa's, gestremde massa's, open en gesloten massa's, massasymbolen, jachtmeutes, oorlogsmeutes, klaagmeutes, vermeerderingsmeutes, introverte en stille meutes... De perspectieven zijn eindeloos.
De grote afwezige is Hitler. Hij wordt een paar keer genoemd, maar is vooral tussen de regels zichtbaar. Een directe analyse in de latere hoofdstukken, gebruikmakend van de opbouw, zou dit boek naar een nog hoger niveau hebben kunnen tillen. Dat geschreven hebbende kijk ik er nu al naar uit om Het Martyrium over een paar jaar nog een keer te lezen met Massa en Macht aan mijn zijde.
Nu heb ik dringend behoefte aan een moderner boek over macht. Eentje die niet verhaalt over de macht van personen, maar over de macht van bedrijven. Facebook, Google, Twitter, Amazon, Apple, supermarkten.... ik vond deze: The Age of Surveillance Capitalism: The Fight for a Human Future at the New Frontier of Power - Shoshana Zuboff (2019). Als iemand tips heeft, graag!
De grote afwezige is Hitler. Hij wordt een paar keer genoemd, maar is vooral tussen de regels zichtbaar. Een directe analyse in de latere hoofdstukken, gebruikmakend van de opbouw, zou dit boek naar een nog hoger niveau hebben kunnen tillen. Dat geschreven hebbende kijk ik er nu al naar uit om Het Martyrium over een paar jaar nog een keer te lezen met Massa en Macht aan mijn zijde.
Nu heb ik dringend behoefte aan een moderner boek over macht. Eentje die niet verhaalt over de macht van personen, maar over de macht van bedrijven. Facebook, Google, Twitter, Amazon, Apple, supermarkten.... ik vond deze: The Age of Surveillance Capitalism: The Fight for a Human Future at the New Frontier of Power - Shoshana Zuboff (2019). Als iemand tips heeft, graag!
2
geplaatst: 28 januari 2023, 17:54 uur
De megalomane tiran is niet terug, hij is er altijd al geweest, zag Elias Canetti - NRC €
Canetti’s massa-autobiografie is geen simpele knieval, maar een complexe inwaartse zoektocht. Na het lezen van Massa en macht ga je vaker letten op hoe en wanneer (en waarom) je stopt met denken en meegaat met de meningenflow, aanhaakt in de polonaise of de wave, of dat je je geborgen voelt in een online meute en plotsklaps meedoet aan een karaktermoord. Want voor Canetti is niemand immuun voor de macht van de massa. Ook hijzelf niet, de besnorde intellectualistische kamergeleerde.
* denotes required fields.
* denotes required fields.