Vissen Redden - Annelies Verbeke (2009)
Nederlands
Psychologisch
192 pagina's
Eerste druk: De Geus,
Breda (Nederland)
Monique Champagne is schrijfster, maar na een mislukte relatie heeft ze ook gebroken met de literatuur. In een poging haar oude leven achter zich te laten, wil ze zich nuttig maken voor het behoud van de vis. En daarmee van de mensheid. Haar gloedvolle krantenartikel tegen overbevissing blijft niet onopgemerkt. Ze wordt uitgenodigd om gortdroge internationale viscongressen te verluchtigen met haar emotionele inbreng. In die wondere wereld van visactivisten en maritieme onderzoekers ontmoet ze twee mede-congresgangers die haar om verschillende redenen bewonderen. Ondanks haar aanvankelijke tegenzin laat Monique zich de aandacht welgevallen. Tot het onvermijdelijke moment komt dat ze zich niet langer achter kabeljauw en tonijn kan verschuilen. Is Monique Champagne in staat zichzelf te redden en de vissen het zelf maar uit te laten zoeken?
Monique Champagne, Oskar Wanker, Sven Nootjes. Dat zijn de plastische namen die personages in Annelies Verbekes Vissen redden zoal hebben. De keuze voor bijna melige naamgrapjes zegt wel iets over de stijl van deze wonderlijke roman uit 2009. Verbeke vertelt een absurdistisch verhaal, waarbij kleine dingen uit de werkelijkheid ontpoppen tot grootse hilarische drama's. Waarbij het begingegeven van het boek al geestig en goed gevonden is: schrijfster verliest haar grote liefde en legt zich ter compensatie toe op het probleem van de overbevissing.
Monique heeft geen enkele aandrang meer om te schrijven als zij en haar vriend uit elkaar zijn. Een snedig stukje van haar in de krant over het ecologisch probleem van de vis, bezorgt haar een bijzondere rol op tal van viscongressen in steden over heel Europa. Tijdens deze vis-toernee, waar ze de komische en poëtische terzijde op congressen mag zijn, overdenkt ze haar leven en zoekt zij een nieuwe koers. Maar reflectie leidt bij haar niet tot berusting en bezinning, maar eerder tot ontsporing en waanzin.
Ze ontmoet de wonderlijke Oskar Wanker die een meesterwerk denkt te hebben geschreven en Monique nu op elk congres stalkt. En ze maakt kennis met Michaela die haar voor een oude vriendin houdt, een vergissing waarin Monique in mee gaat. Het zijn twee spannende verhaallijnen die op een zeker moment tot een hoogtepunt komen, al hadden de lijnen best iets fraaier bij elkaar kunnen komen.
Opvallend aan Vissen redden is toch vooral de schrijfstijl. Die is jolig, springerig, energiek, maar met behoud van drama. Dat is een kunst op zich. Al gaat de stijl op den duur wel vermoeien. Verbeke moet opboksen tegen iemand als Arnon Grunberg die met iets meer ingetogenheid, tongue in cheek, vaak meer effect bereikt. Misschien leren Grunbergs romans ook dat stijl niet genoeg is, het verhaal moet ook ijzersterk zijn.
En Verbeke heeft nog een concurrent, Charlotte Mutsaers, die met Koetsier herfst (2008) een bijna perfecte roman schreef die erg aan dit boek doet denken. Ook Koetsier herst is absurdistisch en ook deze roman gaat over een dierenredder, namelijk een vrouw die zich inzet voor het Lobster Liberation Front. Op voorhand is dat al een oneerlijke strijd, want Mutsaers roman was zo subliem en als dan ook nog eens de thematiek overlapt, dan sta je vanzelf in de schaduw van dat grootse boek.
Het probleem situeert zich m.i. eerder bij het verhaal, dat na pagina 100 ofzo niet meer echt kan boeien en te weinig verrassing in petto heeft. De afwikkeling rond de twee nevenpersonages is bv. eerder ontgoochelend, die verdwijnen gewoon zonder veel boe of ba.