Kamchatka - Marcelo Figueras (2003)

Een ontroerend en uiteindelijk aangrijpend portret van een familie op de vlucht voor de dictatuur van Argentinie. Door het te vertellen door de ogen van het 10-jarige gezinslid, blijft de focus liggen op de beleving van een dergelijke gebeurtenis in plaats van het politieke aspect (waar inmiddels al veel over geschreven is). Het verhaal wordt hierdoor universeler en wint aan kracht.

Maar het wordt ook verteld als herinnering van de jongen vanuit zijn volwassenheid. Hierdoor kan Figueras zich tegelijkertijd ook diepere overpijnzingen, zijn gebruikelijke mooie taalgebruik en uitstapjes naar de wetenschap veroorloven. In tegenstelling tot Het Lied van Leven en Dood blijft het dit keer compact, persoonlijker, realistischer. Een andere stijl voor in wezen hetzelfde verhaal, maar hier is het uiteindelijk effectiever. 4*

Niks meer toe te voegen aan BobdH. Erg mooi boek dat het verdient om breder onder de aandacht te komen.

Volwassenen literatuur vanuit het perspectief van een kind, het is meestal geen echt geslaagde combinatie. Zo'n tien jaar geleden was het een beetje een hype, denk aan Mark Haddon, J. Safran Foer en John Boyne. De hoofdpersonen zijn bij hen veelal vroegwijze figuren met allerlei vreemde hobby’s en interesses, een buitensporige kennis over van alles en nog wat en een naïeve maar eigenlijk heel vertederende blik op de volwassen werkelijkheid. Het worden op die manier al snel types, of zelfs karikaturen. Er zijn ook boeken waar ik het wél erg goed vind werken, mede omdat hier de kinderlijke blik van wezenlijk belang is voor de thematiek; De blikken trommel (Grass), Duitse les (Lensz) en Onbepaald door het lot (Kertesz). Vooral voor de twee laatste geldt dat de jonge protagonisten niet zo gemakkelijk te etiketteren zijn als bij de eerder genoemde voorbeelden.

Figueras hoort meer bij de groep Safran Foer en Boyne. Kamchatka is het verhaal van een 10-jarige jongen die de politieke spanningen in Argentinië, waardoor zijn ouders bedreigd worden, ziet oplopen. Of althans, hij ziet vooral de gevolgen daarvan. Het boek is opgebouwd uit korte hoofdstukken van maar een paar pagina’s, onderverdeeld in secties die ontleend zijn aan vakken van een basisschooldag (zoals Aardrijkskunde, Geschiedenis enz.). Het is allemaal best aardig gedaan moet ik zeggen, maar er wordt nergens een dieper niveau bereikt dan dat van de zoveelste kundig geschreven roman. Veel zijpaadjes, veel cultuurverwijzingen, weinig zeggingskracht. Je ziet deze combinatie van kenmerken als je het mij vraagt vaak in moderne literatuur (een ontwikkeling die door Baricco ook werd beschreven in I Barbari).

Voor wie ervan houdt kan dit niettemin een aanrader zijn, want Figueras’ Harry hoeft niet onder te doen voor de Oskars, Bruno’s en Christophers aan het literaire firmament.