menu

Sprakeloos - Tom Lanoye (2009)

mijn stem
4,03 (57)
57 stemmen

Nederlands
Streek/Familie

360 pagina's
Eerste druk: Prometheus, Amsterdam (Nederland)

In 'Sprakeloos' beschrijft Tom Lanoye de aftakeling van zijn moeder na een beroerte en doorweeft dit requiem met de verhalen uit zijn jeugd en straat. Ook zijn 'coming-out' speelt een kleine rol in deze ode, maar het verhaal gaat toch vooral over hoe de aftakeling en dood van een moeder haar gezin uit elkaar dreef.

zoeken in:
Michael1992
Met "Sprakeloos' heeft Tom Lanoye zijn beste boek tot nu toe geschreven.
Dit is het soort boek waarvan elke moeder mag hopen dat het ooit over haar geschreven zal worden want zonder haar minpunten te omzeilen schetst Lanoye hier een beeld van een ijzersterke vrouw voor wie je niets anders dan een soort respect kan hebben en hij doet dit in misschien wel het mooiste Vlaams dat ik al gelezen heb.
Het boek gaat het hele spectrum van emoties van de lezer af, van hardop lachen (wat niet zo vaak bij mij gebeurt) tot het krijgen van tranen in de ogen (wat nog minder is gebeurt) en een boek dat dit bij mij teweeg kan brengen zou ik een klein meesterwerkje durven te noemen.

5.0*

5,0
Het beste van Lanoye tot nog toe. Het relaas van de dood van zijn moeder wordt haperend verteld in een schitterend stijl, de taalwaterval van de zoon als herhaling van die van de moeder. De aftakeling van haar laatste jaren vernietigt alles in die vrouw wat haar lief was. De zoon vertelt het haperend, moeizaam worstelend met zichzelf en met de zinloosheid van dit alles. Soms heel grappig, al klinkt dat in dit verband misschien wat verwonderlijk.
Minder sympathiek vond ik de zoveelste satire op het Vlaamse middenstandsmilieu van de kleine stad met het superioriteitsgevoel van de intellectueel die er zich aan ontworsteld heeft.

4,5
Rijke en talige ode van een schrijver aan zijn moeder

Een ode aan zijn moeder en de totstandkoming van die ode. Beide boeken is Sprakeloos (2009) ineen. Een rijk en talig boek over een aftakelende moedere die de spraak ontnomen is. De Vlaamse Tom Lanoye heeft een zeer bijzonder en aangrijpend boek gemaakt, dat het midden houdt tussen biografie en roman. In drie delen schetst hij het slagersgezin Lanoye in Sint-Niklaas, het leven in de Vlaamse provincie in de jaren zestig en zeventig en de verhouding van zoon Tom tot zijn ouders.

Maar dit boek is meer dan dat. Want Lanoye beschrijft ook de moeiten waarmee dit werk tot stand kwam. Hij past een ongebruikelijke truc toe door in deel een van zijn boek te beschrijven waarom hij worstelt met deze biografie van zijn moeder. Op een openhartige en gevoelige manier toont hij zijn twijfels en laat hij zien hoe vader Lanoye hem prest om snel met dit boek te komen. Maar uiteindelijk moet de vader eerst dood zijn voordat de zoon zich zonder te veel ballast dit boek kan maken.

En daarbovenop is het ook nog een boek over taal en schrijverschap. Nu is dat laatste wel aan Lanoye besteedt, omdat hij normaliter ook al heel talig is. Hij heeft een barokke, pompeuse schrijfstijl waar je van moet houden. En ik hou ervan. Zijn pen is trefzeker en beeldend. Maar ook krachtig en gevoelig. De eenvoudigste scènes en settings veranderen in theatraal drama als hij ze beschrijft. En met die instelling moet hij schrijven over een moeder die dankzij een hersenbloeding haar spraak verliest. Als ze langzamerhand weer in staat is te praten, kan ze slechts onsamenhangende woorden uitkramen.

Sprakeloos is een vol boek. Er staan prachtige anekdotes in, over de zeer onvriendelijke huisbazin bijvoorbeeld, of over een eeuwig kibbelende moeder en dochter die pal naast de Lanoyes wonen. Op die momenten gaat het boek over klein menselijk leed. Maar centraal staan de verhoudingen tussen de ouders en kinderen Lanoye. Moeder offert haar carrière als bediende op om in de slagerswinkel van haar man te staan. Op voorwaarde dat ze altijd aan amateurtoneel mag blijven doen. Belangrijk is ook zoon Guy die maar niet wil deugen. Maar als deze jongen verongelukt, heeft dat een ongekende impact in het gezin.

Op aangrijpende manier schrijft Lanoye over het aftakelingsproces van zijn moeder. Minstens zo aandoenlijk is de liefde en zorg die vader Lanoye voor zijn vrouw blijft houden - tegen beter weten in. Tot de hoogtepunten uit deze biografische roman behoort absoluut de beschrijving van Lanoye's coming out als homo tegenover deze provinciaalse middenstanders. Het zet de verhouding in het gezin, na de dood van de broer, opnieuw op scherp.

Lanoye kan meer dan content zijn met deze ode aan zijn moeder, het moederbeest zoals hij haar zelf plastisch omschrijft. Doordat het over het echte leven gaat komt het zo dichtbij en raakt het je diep. En omdat Lanoye nergens zoetsappig wordt of negatieve kanten verbloemt is het ook nog eens een heel overtuigend verhaal van een zoon over zijn moeder.

avatar van kjellee
3,0
Bwoh bwoh, boeide me niet echt, misschien nog wat te jong om het te lezen? (17)..

avatar van Dr Channard
Ik ben momenteel halverwege het verhaal. Tot nu toe spreekt het mij wel aan, het is aangrijpend om te zien hoe de moeder langzamerhand aan het aftakelen is.
Voorlopig geef ik 3,5.

avatar van chiel
4,5
Prachtig, prachtig, mooiste boek dat ik in 2012 las!

Gast
geplaatst: vandaag om 05:54 uur

geplaatst: vandaag om 05:54 uur

Let op: In verband met copyright is het op BoekMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.